Bram Peper en de bonnetjesaffaire

Radio Rijnmond meldt op 24 september 1999 dat er op alle niveaus van het Rotterdamse stadhuis wordt gesjoemeld, onder meer met taxibonnen, uurstaten, diners, drank, kleding en sigaretten. Ook voormalig burgemeester Bram Peper zou daaraan hebben meegedaan, zo onthult een anonieme klokkenluider voor de Rijnmond-microfoon. Daarna komen meerdere verhalen los.

Pepers opvolger Ivo Opstelten blijkt dan al 3 afdelingshoofden te hebben overgeplaatst. Maar hij ontkent dat Peper, die inmiddels minister van Binnenlandse Zaken is, zich schuldig zou hebben gemaakt aan fraude. Ook Peper doet de verhalen over zijn betrokkenheid af als onzin.

KPMG-onderzoek
De Commissie tot Onderzoek van de Rekening COR van de gemeente Rotterdam was al bezig met een onderzoek naar de uitgaven van het stadsbestuur. Daaraan wordt eind september 1999 ook het declaratiegedrag van Peper in de periode 1986-1999 toegevoegd. De COR besteedt het onderzoek uit aan accountantsbureau KPMG.

Premier Kok stelt zich eerst nog vierkant achter Peper op als het KPMG-onderzoek begint: “Hij heeft geen enkele reden om zich zorgen te maken over die uitkomsten en ik als minister-president heb geen enkele reden om te twijfelen aan de integriteit en de waarheid van zijn woord”.

Pepers positie wordt wankel
De aanhoudende berichtgeving over de bonnetjesaffaire in de pers maakt de positie van Peper steeds wankeler. Hij is als minister van Binnenlandse Zaken eindverantwoordelijk voor het toezicht op het onderzoek naar zijn declaraties. Eind november 1999 neemt collega-minister Roger van Boxtel het toezicht over. In de media wordt de omvang van de fraude ondertussen steeds groter.

In februari 2000 gaat de aandacht van journalisten ook uit naar Pepers declaraties als minister. Peper zet daarop al zijn declaraties als minister op internet.

Eind februari belandt een concept-rapport van KPMG op het bureau van Peper. Daarin staat dat Peper zich ‘onrechtmatig’ zou hebben gedragen en reizen en cadeaus heeft gedeclareerd waarvan het nut niet zou zijn bewezen. De kranten schrijven ondertussen al dat de COR een hard oordeel velt over Peper. Die denkt intussen na over de consequenties voor zijn ministerschap.

Positie Peper onhoudbaar
De publicatie van het rapport over de bonnetjesaffaire wordt meerdere keren uitgesteld. Als bekend wordt dat de bevindingen van KPMG op 17 maart openbaar worden gemaakt, legt Peper zijn functie neer. Hij wil zijn handen vrij hebben om zich tegen het rapport te verdedigen

KPMG stelt vast dat Peper voor 64.000 gulden ten onrechte zou hebben gedeclareerd. De gemeenteraad trekt zijn conclusies en noemt Peper een Zonnekoning aan de Maas.

Peper legt zich niet neer bij de conclusies van KPMG en vecht het rapport aan. Een lange juridische strijd volgt.

Schikking met justitie
Het Openbaar Minister stelt ook een onderzoek in, maar justitie beslist al eind 2000 dat Peper niet hoeft te worden vervolgd. Volgens justitie was Peper destijds in een situatie ‘die goed oordelen bemoeilijkte’. Het OM acht wel bewezen dat Peper 7.500 gulden incorrect heeft gedeclareerd. Peper stort dit bedrag terug. Daardoor ziet het OM van vervolging af, ook gezien het feit dat de oud-burgemeester van Rotterdam “in zijn privé-bestaan en zijn ambt ernstig is getroffen”.

Strijd om eerherstel
Peper klaagt KPMG aan bij de Raad van Tucht voor accountants. De tuchtraad oordeelt dat drie klachten van Peper gegrond zijn, omdat KPMG feiten over declaraties onjuist heeft gepresenteerd. De feiten zelf worden niet betwist. Zowel KPMG als Peper gaan in beroep.

Het College van Beroep voor het Bedrijfsleven stelt Peper in het gelijk. KPMG zou deels onjuiste feiten hebben gepubliceerd en te weinig onderzoek hebben gedaan om alle informatie boven water te krijgen. Ook heeft KPMG onjuist gehandeld door zonder onderbouwing feiten te stellen om vervolgens het tegenbewijs aan Peper te laten.

Peper is daarmee juridisch gerehabiliteerd en in maart 2003 komt het tot een schikking. KPMG betaalt Peper een forse schadevergoeding.

Peper vs Rotterdam
De affaire Peper heeft de relatie tussen de voormalig burgemeester en de stad Rotterdam flink verziekt. De gemeenteraad nam de conclusies van het KPMG-rapport zonder mankeren over en dat heeft Peper altijd zeer gestoord.

In 2001 stuurt Peper de Van Oldenbarneveltpenning terug naar Rotterdam. Hij had die hoogste gemeentelijke onderscheiding gekregen bij zijn afscheid in 1998. Bij het vertrek van zijn opvolger Ivo Opstelten verbetert de relatie tussen Peper en Rotterdam. Opstelten en Peper leggen hun twist bij en het portret van Bram Peper wordt toegevoegd aan portrettengalerij in stadhuis Rotterdam. Is het dan weer helemaal pais en vree tussen Rotterdam en Peper? Dat niet. D66, SP en Leefbaar Rotterdam willen dat Peper een betwist bedrag van 30.000 euro alsnog terugbetaalt.

Links:
Peper wint kort geding tegen KPMG
Peper herenigd met Rotterdam
Peper haalt uit naar Opstelten
Rotterdam en Bram Peper sluiten vrede
Leefbaar wil dat Peper oude schuld betaalt
Biografie over Bram Peper verschenen