Maasstad Ziekenhuis: Bacterie zorgt voor paniek

Klebsiella is de nieuwste en vermoedelijk ook de bekendste bacterie in ons land. Ze is gevaarlijk, besmettelijk en waarschijnlijk sinds 2010 in Nederland, waar ze als eerste opdook in het Maasstad Ziekenhuis. Dat werd zelf in april gewaarschuwd door het Amsterdamse Slotervaart-ziekenhuis, dat een besmette patiënt van het Rotterdamse ziekenhuis kreeg doorgestuurd.

Geloofwaardigheid
Het nieuws over de besmetting werd evenwel niet naar buiten gebracht door het ziekenhuis, maar kwam pas in mei 2011 via de NOS in de publiciteit. De omroep haalde daarbij direct hard uit. Zo zou de bacterie al ruim zeven maanden aanwezig zijn geweest in het Rotterdamse ziekenhuis. Dat had pas in een laat stadium alarm geslagen bij het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu.

Ook over de vermeende lakse aanpak van de besmetting ontstond ophef. Zo zou het Rotterdamse ziekenhuis een patiënt te laat hebben geïsoleerd en liep personeel zonder bescherming naar binnen bij andere besmette patiënten.

Het ziekenhuis ontkende dat het de regels had overtreden, maar werd van alle kanten geconfronteerd met felle kritiek. Zo namen onder meer de patiëntenraad van het ziekenhuis, de Inspectie voor de Volksgezondheid (IvG) en zelfs politici de directie op de korrel. De constante kritiek deed de geloofwaardigheid van de raad van bestuur van het ziekenhuis bepaald geen goed.

01-06-2011 Smits over gevaarlijke bacterie 

‘Alles onder controle’
Zo meldde het ziekenhuis op 20 juli dat ,,alles onder controle is’’. De Inspectie voor de Volksgezondheid (IvG) dacht daar anders over en plaatste het ziekenhuis dezelfde dag nog onder verscherpt toezicht. De directe aanleiding daarvoor was het nieuws dat nog eens vier mensen waren overleden na te zijn besmet met de bacterie.

Het ziekenhuis had de toorn van de inspectie over zich afgeroepen, door de inspecteurs niet de informeren over de vier nieuwe sterfgevallen. Omdat de IvG er sindsdien naar eigen zeggen niet meer op vertrouwt dat de raad van bestuur van het ziekenhuis de juiste maatregelen neemt om de bacterie te lijf te gaan, wordt het Maasstad gedurende twee maanden extra in de gaten gehouden door inspecteurs.

Ook werd gedreigd met een opnamestop, als de richtlijnen voor infectiepreventie niet beter zouden worden nageleefd. "Honderd procent veiligheid kunnen wij voor geen enkel ziekenhuis garanderen, maar door de richtlijnen en protocollen strikt te volgen kun je zo'n infectie wel controleren en zorgen dat die bacterie verdwijnt", stelde Inspecteur-generaal Gerrit van der Wal van de IvG.

Inspectie van gezondheidszorg over het Maasstad Ziekenhuis 

KlebsiellaOxa-48
Wie niet tot de 1800+ mensen behoord die in juli een zelftest in de post ontvingen, kan volgens het ziekenhuis op een later tijdstip alsnog een kweekset ontvangen. Als bij iemand een besmetting wordt geconstateerd, volgt ook bij de kamergenoten van die besmette patiënt een onderzoek. De schatting is dat maximaal negentig van de achttienhonderd mensen de bacterie hebben.

Mensen die bij een zelftest inderdaad de bacterie aantreffen, hoeven niet direct in paniek te raken. Het is namelijk nog altijd de vraag of het ook daadwerkelijk de Klebsiellabacterie was die de overleden patiënten fataal werd. Hoewel niemand betwist dat de bacterie gevaarlijk is, is nog onduidelijk hoeveel risico een besmetting met zich meebrengt.

Weliswaar zijn 25 van de 70 besmette patiënten overleden, maar zij hadden vaak al een ernstige aandoening of zwakke gezondheid. Volgens de GGD hoeven de meeste mensen zich dan ook geen zorgen te maken. Alleen patiënten met een lage weerstand of een ernstige aandoening lopen risico wanneer ze worden besmet met de gewraakte bacterie: de taaie KlebsiellaOxa-48.

De ‘Oxa-48’ is zo riskant omdat de bacterie vrijwel alle antibiotica kan afbreken. Een uitbraak in een ziekenhuis is dan ook een horrorscenario, want de bacterie kan zich er relatief makkelijk verspreiden. De Oxa-48 kan namelijk worden overgedragen door direct contact via de handen.

Reactie bij het Maasstad Ziekenhuis 

Patiëntenvlucht
Patiënten lijken ondertussen in toenemende mate hun twijfels te hebben over een opname of behandeling in het Maasstad Ziekenhuis, waarschuwen lokale huisartsen. Volgens de Landelijke Huisartsen Vereniging is er vooralsnog geen enkele reden om patiënten niet naar het ziekenhuis door te verwijzen, maar staat het iedereen vrij om een ziekenhuis te kiezen.

En dat doen steeds meer patiënten, zei ook directeur Rob Kievit van het Rotterdamse Ikazia Ziekenhuis. Volgens Kievit zoeken zorgzoekers steeds vaker hun heil op de afdeling spoedeisende hulp van zijn ziekenhuis, nu het Maasstad door de uitbraak ook publicitair is besmet. Andere ziekenhuizen in de regio stelden evenwel nog geen extra toestroom te zien van patiënten die de gewraakte uitbraak proberen te mijden. Een massale 'patiëntenvlucht' lijkt dus nog even uit te blijven.

Huisartsen: Patiënten twijfelen over opname Maasstad 

Personele gevolgen
Het besluit van de Inspectie voor de Gezondheidszorg om het ziekenhuis twee maanden lang extra in de gaten te houden, leidt ook tot onrust onder het personeel. Anesthesioloog Jan Klein, tevens hoogleraar patiëntveiligheid aan de Erasmus Universiteit, legt eind juli zijn functie neer. Hij had de leiding ongevraagd geadviseerd om maatregelen te nemen ter verhoging van de veiligheid, maar daar was niet op ingegaan, zegt Klein. Het ziekenhuis laat weten dat wél gedaan te hebben, maar uiteindelijk toch de microbioloog Marc Bonten van het UCMC te hebben ingezet om het probleem aan te pakken.

Ook een deel van het verplegend personeel is ongerust. Volgens de vakbond NU'91 durven sommige werknemers zich niet op de Klebsiëlla-bacterie te laten testen. Ze zouden onder druk staan om zo'n test niet te laten doen. Het ziekenhuis ontkent dat van zo'n druk sprake is.