De 'brokkendoos' door Barendrecht

De RTM verzorgt aan het begin van de 20e eeuw tramvervoer in het rond Rotterdam. Het 'moordenaartje' wordt hij op Rotterdam-Zuid wel genoemd. De RTM rijdt onder meer naar de Zuidhollandse eilanden en naar de Hoeksche Waard. Onderweg naar de Hoeksche Waard doet de tram Barendrecht aan. Maar Barendrecht kent tussen 1901 en 1941 nóg een tramlijn: de lijn tussen Middeldijk en Zwijndrecht.

Deze tramlijn van Barendrecht naar Zwijndrecht is bedoeld als snelle verbinding tussen de Hoeksche Waard en Dordrecht. Reizigers uit de Hoeksche Waard kunnen op station Middeldijk overstappen op de tram naar Zwijndrecht. Daar heeft de tram het eindpunt op het Veerplein. Vanaf daar kunnen mensen dan de pont naar Dordt nemen. Via deze route worden ook goederen vervoerd. De RTM vervoert onder meer mest, suikerbieten, vlas, vee en land- en tuinbouwproducten.

De route van deze tramlijn begint op station Middeldijk in Barendrecht. Langs de Middeldijk rijdt de tram naar de 3e Barendrechtseweg. De kruising daar is een gevaarlijke, regelmatig vinden er aanrijdingen plaats. Na de halte Ziedewijdsche Dijk begint het spectaculaire deel van de lijn! De tram moet een oprit op naar een grote stalen brug om de spoorlijn te kruisen. Het komt regelmatig voor dat het voertuig niet boven komt. De tram moet dan een heel eind terug om opnieuw een 'aanloop' te nemen.

Tramput

De brug over de spoorlijn ligt dan op de plaats waar in het huidige Barendrecht de Boezemweg in een tunnel onder het spoor doorgaat. Nu nog altijd is te zien waar de grond voor de op- en afritten van de brug vandaan is gekomen: uit de Tramput. Deze plas heeft jarenlang als zwembad dienst gedaan en wordt nu gebruikt als visvijver.

Aan de overkant van de brug is een lange afrit die uitkomt op de Noldijk, tegenover boerderij De Wevershoeve. Hier komt in 1925 halte Wevershoek. Via de Rijksstraatweg gaat de route verder naar Rijsoord en Zwijndrecht. De rit van de Middeldijk naar Zwijndrecht duurt zo'n drie kwartier.

Bijnamen

De bijnaam 'moordenaar' krijgt de tram vanwege het aantal ongelukken. Dat neemt in de jaren 30 toe omdat het in die periode steeds drukker wordt op de weg. In Rijsoord en Zwijndrecht wordt de naam 'moordenaar' wel gebruikt, Barendrechters spreken veelal over de 'brokkendoos'. Die naam dankt de tram aan de vorm van de locomotieven. Dat zijn vierkante machientjes, die lijken op de vierkantje blikjes waarin snoepjes (brokken) worden bewaard. Ook wordt de tram naar Zwijndrecht in Barendrecht wel het 'zwijntje' genoemd.

Nog een bijnaam die ontstaan is vanwege de lijn Barendrecht-Zwijndrecht is 'Strontsingel'. In de omgeving van de Lange Weg in Zwijndrecht liggen veel tuinderijen. De tuinders laten mest uit de Hoeksche Waard aanvoeren met de tram. De RTM zet de wagons vol mest op een zijspoor bij de halve Nieuwe Huizen aan de Lange Weg. De volle wagons blijven er wel eens een weekend staan. De buurt krijgt dan de naam Strontsingel.

Einde

Vanaf de jaren 20 is er al veel concurrentie van auto's en bussen, die veel sneller zijn. Het toenemende aantal ongelukken zorgt er ook voor dat inwoners van Rijsoord en Zwijndrecht willen dat de tram verdwijnt. Uiteindelijk wordt de lijn Middeldijk - Zwijndrecht is 1941 buiten gebruik gesteld. De Duitse bezetter besluit dan dat het personenvervoer tussen Zwijndrecht en Rotterdam door een busmaatschappij zal worden gedaan. Op 10 april 1941 staakt de RTM het personenvervoer via deze tramlijn. In het najaar van 1941 zijn er waarschijnlijk nog wel suikerbieten over vervoerd.

De tramlijn wordt eind 1942 afgebroken. De Duitsers gebruiken de rails voor hun verdedigingswerken aan de kust. De brug over de spoorlijn is door een bombardement in 1944 vernietigd.

foto: tramongeluk op onbewaakte overweg op de 3e Barendrechtseweg, 10 april 1936. Bron: Historische Vereniging Barendrecht

Meer over dit onderwerp:
madm
Deel dit artikel: