Vergeten Verhalen: dubbele babymoord

Grietje Groeneweg uit West-Barendrecht is geen bijzonder meisje. Zij wordt wel ter dood veroordeeld vanwege het ombrengen van haar eigen baby's. De baby's worden geboren ondanks dat Grietje probeert de zwangerschappen de beëindigen met 'zevenboomenwater' en met pillen.

Grietje wordt geboren in 1777, haar vader is Arie Groeneweg en haar moeder is Maria Leenheer. Als Grietje negentien jaar oud is, gaat ze weg bij haar ouders en wordt dienstmeisje in Rhoon. Daar raakt ze begin 1799 zwanger. Grietje is niet getrouwd en gaat terug naar haar ouders in Barendrecht.

Ze vraagt een oude vrouw om raad. De vrouw heeft een middeltje: zevenboomenwater. De zevenboom is een soort jeneverbes en van de besjes en de bladeren wordt een drankje gemaakt. Het is in die tijd een opwekkend drankje met de bijwerking dat het miskramen veroorzaakt.

Grietje neemt de fles zevenboomenwater mee naar huis en verstopt hem in de schuur. Ze neemt regelmatig een slok, maar dat heeft niet het gewenste resultaat. Niemand in Barendrecht mag van de zwangerschap weten, Grietje neemt alleen haar moeder in vertrouwen.

Bevalling
Moeder en dochter maken een plan. Als het kindje geboren is, dan zullen zij het niet verzorgen zodat het zal overlijden. In november 1799 bevalt Grietje met hulp van haar moeder van een gezond kind. De baby huilt en beweegt. Het kindje wordt in een onverwarmde ruimte op een koud zeil alleen gelaten. Na een half uur wordt het stil.

Moeder Maria Leenheer doet het gestorven baby'tje in een doosje van spaanhout en begraaft het in de tuin. Niemand in Barendrecht, ook vader Arie Groeneweg, heeft iets gemerkt.

Pillen
Grietje Groeneweg gaat verder met haar leven en wordt weer dienstmeisje. Nu in Rotterdam. In 1802 keert ze terug naar haar ouders in West-Barendrecht. Weer ongehuwd zwanger.

Op zevenboomenwater hoeft ze niet rekenen om de zwangerschap te beëindigen, ze koopt nu op advies van een andere vrouw drie doosjes pillen. Ze kosten vier gulden per doosje. Haar wordt verteld dat elke vijf uur een pil slikken een eind aan de zwangerschap zal maken.

Ook dat werkt niet en in de nacht van 27 op 28 mei 1803 bevalt Grietje van een zoon. Ze drukt hem direct dood. Haar moeder is weer bij de bevalling aanwezig. Dit keer blijft de bevalling niet verborgen voor de buitenwereld. Het is niet bekend wie er heeft gepraat, maar op 1 juni is er een inval van de politie in het huis van de familie Groeneweg.

Inval
Moeder en dochter hebben nog geen kans gehad het kindje te begraven en de politiemannen vinden in de achterkamer een doosje met het baby-lijkje. Grietje Groeneweg en moeder Maria Leenheer worden opgepakt en opgesloten in de cellen van het stadhuis van Dordrecht.

De uitspraak in de rechtzaak komt op 2 december 1803: "rechtdoende in naam van het Bataafse Volk zal gevangene wegens moord in het openbaar ter afschrikking aan een daartoe op te richten paal wordt gewurgt dat de dood er op volgd".

De Historische Vereniging Barendrecht heeft onlangs nieuwe gegevens in archieven gevonden waaruit blijkt dat waarschijnlijk ook moeder Maria Leenheer ter dood is veroordeeld. Beide vrouwen krijgen bezoek van predikanten uit Dordrecht. Moeder en dochter doen hun verhaal en de predikanten raken onder de indruk. Ze gaan naar de rechtbank met de mededeling dat de vrouwen ten onrechte ter dood zijn veroordeeld. De rechtbank besluit de zaak over te doen.

Gegeseld en gebrandmerkt
Grietje en Maria krijgen een nieuwe rechtzaak. Ze worden weer schuldig bevonden aan de dood van de baby's maar er komt een ander vonnis. Maria Leenheer wordt veroordeeld tot geselen, brandmerken, 40 jaar tuchthuis gevolgd door verbanning uit Holland. Grietje wordt veroordeeld tot geselen, brandmerken en 70 jaar tuchthuis. De kosten die gemaakt worden, moeten ze zelf betalen.

In de archieven is terug te vinden dat moeder in 1812 overlijdt in het tuchthuis in Gouda, ze is dan 66 jaar. In dat tuchthuis heeft ook Grietje gezeten. Van de dochter weten we nu dat ze in 1820 weer vrij is want dan vraagt ze weer toegang tot het avondmaal in de dorpskerk in Barendrecht. De kerkraad weigert dat.

In archieven uit 1822 komt Grietje weer boven. Ze is dan 47 jaar en trouwt met de 29-jarige Adrianus Snaaijer. In 1831 gaat Grietje opnieuw naar de kerkraad om te vragen of ze naar het avondmaal in de dorpskerk mag. Dit keer wordt ze wel toegelaten en gaat ze weer bij de gemeenschap van Barendrecht horen.

Grietje Groeneweg overlijdt in 1833 op 57-jarige leeftijd. Haar man Adrianus zal een paar jaar laten sterven als kolonist in Veenhuizen. Kolonisten zijn de mensen die in het Westen niet willen deugen en daarom naar Drenthe worden gestuurd om de veenkoloniën te ontwikkelen.

In de archieven is vooralsnog niet teruggevonden waarom Adrianus Snaaijer weggestuurd is uit Holland.

Meer over dit onderwerp:
madm
Deel dit artikel: