(advertentie)

Wat is een psychose en wat is er tegen te doen?

Meneer Luitjes vraagt zich af wat een psychose is, hoe ontstaat het en hoe wordt het behandeld?

Een psychose is geen afzonderlijke ziekte, maar een groep psychiatrische verschijnselen. Deze verschijnselen heten symptomen u kunt dan last hebben van denkstoornissen, wanen en formele denkstoornissen.
De oorzaak van een psychose is lang niet altijd bekend. Soms is de oorzaak wel duidelijk, bijvoorbeeld bij een ziekte met koorts, vergiftiging, drugsgebruik of een schildklierafwijking. De psychotische symptomen kunnen zich ook voordoen als bijverschijnsel bij een depressie of manie (bipolaire stoornis).

Symptomen
Een psychose is geen afzonderlijke ziekte, maar een groep psychiatrische verschijnselen. Deze verschijnselen heten symptomen. Soms heeft iemand slechts één psychotisch symptoom, soms meerdere. De belangrijkste symptomen van psychosen zijn verwardheid, problemen in het logisch denken, het waarnemen van dingen die er in werkelijkheid niet zijn en het hebben van vreemde ervaringen. Een ander veel voorkomend verschijnsel is een verstoord dag- en nachtritme. Hieronder leest u meer over de verschillende symptomen.

Problemen in het denken
Er kunnen zich verschillende problemen in het denken voordoen. U kunt last hebben van denkstoornissen, wanen en formele denkstoornissen.

Denkstoornissen
Het kan zijn dat u tijdens een psychose moeite hebt met logisch denken. De wereld kan onbegrijpelijk lijken. Bijvoorbeeld doordat u dingen hoort of ziet die anderen niet waarnemen. Hierdoor kunt u problemen krijgen in de omgang met anderen. Ook kunt u de buitenwereld wantrouwen en u daardoor angstig voelen. Dit wordt ook wel paranoia genoemd.

Wanen
U kunt last krijgen van wanen. Dit zijn overtuigingen die voortkomen uit een psychische ziekte en die niet met de werkelijkheid overeenkomen. U kunt bijvoorbeeld denken dat u wordt afgeluisterd of dat er een complot bestaat. Door deze wanen kunt u bang worden, mensen gaan wantrouwen en u afzonderen. U kunt echter ook overtuigingen hebben die prettig zijn. Zo kunt u bijvoorbeeld denken dat u zeer getalenteerd, zeer rijk of beroemd bent. Kenmerkend is dat uw overtuiging zo stellig is dat niemand hier verandering in aan kan brengen.

Formele denkstoornissen
Bij een formele denkstoornis is uw vorm van denken veranderd. U denkt bijvoorbeeld te snel of te langzaam. Ook kan het zijn dat uw gedachten plotseling stoppen terwijl u dat niet wilt. Dit heet een ‘gedachtestop’.
Ook kan uw denken verwarrend overkomen doordat zinnen of onderwerpen niet meer logisch op elkaar volgen. U kunt snel van onderwerp wisselen en ‘van de hak op de tak’ denken. Dit wordt wel ‘onsamenhangend’ of ‘verhoogd associatief’ denken genoemd.
U kunt ook moeite hebben met helder denken. U vindt het bijvoorbeeld moeilijk om u te concentreren tijdens uw werk of studie, of tijdens tv-kijken of lezen. Deze concentratieproblemen kunnen lang blijven bestaan. Als de meeste andere symptomen zijn verdwenen kunt u nog enige tijd concentratieproblemen hebben.

Hallucinaties
U kunt last hebben van hallucinaties. Bij hallucinaties hoort, ziet, voelt, proeft of ruikt u dingen die anderen niet waarnemen. U hoort bijvoorbeeld gemompel of stemmen. In sommige gevallen klinken stemmen als echt geluid, soms lijken het meer hardop klinkende gedachten. Het kan ook zijn dat u hallucinaties hoort in de vorm van opdrachten. Dit kunnen onschuldige opdrachten zijn, zoals ‘doe de huishouding’ of ‘haal boodschappen’. U kunt echter ook opdrachten krijgen die u aanzetten tot gevaarlijk gedrag.

Derealisatie- en depersonalisatieverschijnselen
U kunt het gevoel hebben dat de wereld niet echt is. Het is alsof u een film kijkt. Dit wordt derealisatie genoemd. Ook kunt u zichzelf als veranderd voelen of u van uzelf vervreemd voelen als u in de spiegel kijkt. Dit verschijnsel heet depersonalisatie.

Slaapproblemen
Bij een acute psychose kan uw dagnachtritme verstoord raken of worden omgedraaid. Hierdoor kan uw psychose verergeren. Het kan ook gebeuren dat u dagenlang nauwelijks slaapt.

Positieve en negatieve symptomen
De symptomen die zich bij een psychose kunnen voordoen, worden vaak ingedeeld in positieve en negatieve symptomen. De positieve symptomen zijn symptomen die nieuw gedrag veroorzaken. U kunt zich bijvoorbeeld anders gaan gedragen doordat u last heeft van denkstoornissen (wanen) en waarnemingsstoornissen (hallucinaties). De negatieve symptomen veroorzaken verlies aan initiatief. U kunt bijvoorbeeld moeilijk uit bed komen en verricht weinig activiteiten op uw werk of thuis.

Oorzaken van psychosen
De oorzaak van een psychose is lang niet altijd bekend. Soms is de oorzaak wel duidelijk, bijvoorbeeld bij een ziekte met koorts, vergiftiging, drugsgebruik of een schildklierafwijking. De psychotische symptomen kunnen zich ook voordoen als bijverschijnsel bij een depressie of manie (bipolaire stoornis).
Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat erfelijke aanleg een rol kan spelen bij het krijgen van psychosen. Dit geldt onder meer bij psychosen zoals schizofrenie en bij stemmingsstoornissen (depressie en manie). Bij mensen met een aanleg voor psychosen, kan stress of drugsgebruik de symptomen uitlokken of versterken.
Er bestaan aanwijzingen dat er op latere leeftijd psychosen kunnen ontstaan door een virusinfectie voor de geboorte of een problematische bevalling. Over andere oorzaken bestaat nog veel onduidelijkheid.
Van website universitair centrum Psychiatrie UMCG

Behandeling
Psychosen worden doorgaans behandeld met antipsychotica die sommige neurotransmitters in de hersenen beïnvloeden. Ze staan bekend om de hinderlijke bijwerkingen die de motoriek storen, energie wegnemen, emoties afvlakken en initiatief wegnemen. Gebrek aan medicatietrouw kan daardoor vaak een probleem zijn bij de behandeling van een psychose. De nieuwste middelen zouden minder van deze bijverschijnselen vertonen.

Antipsychotica moeten vaak door mensen met een bipolaire of schizofrene stoornis levenslang geslikt worden, ook als men geen psychoseverschijnselen meer ervaart. Veel mensen kunnen na een behandeling toe met een lage dosis antipsychotica, sommigen zelfs zonder. Sommige patiënten zijn van mening dat hem of haar niets mankeert, ze denken dat het de rest van de wereld is die raar doet. Als de medicatie gestopt wordt komt de psychose vaak terug, en meestal heviger.

Daarentegen voelen anderen juist de psychose lang van tevoren aankomen. Zij hebben al eerder een psychose gehad en herkennen de symptomen. Een volgende psychose kan dikwijls voorkomen worden door langdurig een lage dosering antipsychoticum te nemen.

Een psychose is soms schadelijk voor de hersenen, het kan wel een half jaar duren voor de persoon weer een boek kan lezen. Tijdige behandeling kan langdurig ziekteverzuim voorkomen of mensen behouden voor de arbeidsmarkt.

Gevoeligheid voor het krijgen van psychosen wordt soms vergeleken met met het hebben van suikerziekte. Bij diabetes kan men beter niet wachten tot iemand bewusteloos in het ziekenhuis ligt, om pas daarna insuline toe te dienen. Zo zou men antipsychotica ook kunnen zien: er is een teveel van een stof, bijvoorbeeld (dopamine, een neurotransmitter), in de hersenen; het is dan aan te bevelen om een medicijn in te nemen dat het evenwicht enigszins kan herstellen.
Bron: Wikipedia

Categorieën: