Analyse: Spanning tussen Feyenoord en Stadion Feijenoord bereikt kookpunt

Feyenoord wint woensdagavond met 2-1 van FC Utrecht. Het was de laatste strijd van succesjaar 2023 op het voetbalveld. Het had weinig gescheeld of er had die middag nóg een gevecht plaatsgevonden, maar dan een juridisch. De aandeelhouders van Stadion Feijenoord, de Vereniging Aandeelhouders Stadion Feijenoord (VASF), wilden de voetbalclub voor de rechter slepen.

Ternauwernood komen beide partijen eruit. De avond voor het al geplande kort geding wordt de strijdbijl weer even begraven. Het geeft aan hoezeer de spanningen tussen club en stadion aan het oplopen zijn. Feyenoord onthield zich onlangs op de aandeelhoudersvergadering van Stadion Feijenoord zelfs van stemming bij enkele belangrijke agendapunten.

De inzet van het afgewende kort geding was de invulling van het zitplaatsrecht van de aandeelhouders bij wedstrijden van Feyenoord in De Kuip. Feyenoord heeft onlangs besloten om ongebruikte stoelen van aandeelhouders weer in de verkoop te zetten.

De aandeelhouders moesten voortaan hun stoel vooraf gratis claimen om verzekerd te zijn van hun plek. Daartegen gingen ze in protest en pas op het laatste moment wisten beide partijen een gang naar de rechter te voorkomen.

Zoals vaker bij een conflict, valt voor beide partijen iets te zeggen. De aandeelhouders beroepen zich op een vastgelegd recht. Zij zijn altijd verzekerd van een stoel in het stadion en hoeven niet aan te geven of zij wel of niet naar een wedstrijd komen. Feyenoord zegde toe dat het claimen van een stoel in het restant van dit seizoen niet meer zal plaatsvinden, waarmee de aandeelhouders de zaak laten rusten.

Feyenoord sluit alleen niet uit in de toekomst alsnog naar deze afspraken te willen kijken. De argumenten van de club richting de VASF zijn als volgt: De Kuip is de afgelopen seizoenen bij elke wedstrijd vrijwel uitverkocht, maar op de vakken van de aandeelhouders blijven regelmatig stoelen leeg. Navraag leert dat niet zelden de vakken slechts voor de helft gevuld zijn.

Feyenoord vindt dat zonde om meerdere redenen. Allereerst voor de algehele sfeer in het stadion. Ook speelt mee dat de club fans moet teleurstellen omdat het stadion in principe vol is, maar tegelijk zijn er de lege plekken van aandeelhouders die afwezig zijn. Ook de gemiste horecaomzet voor Stadion Feijenoord en de club is een punt van zorg.

Het laatste argument is extra relevant als je de jaarcijfers van club en stadion bekijkt. Feyenoord zelf is aan de beterende hand na enkele succesvolle transferzomers en Europese campagnes, maar heeft nog altijd een bescheiden eigen vermogen. De Kuip verkeert financieel in ronduit zwaar weer.

Het bestuur van Stadion Feijenoord heeft nog anderhalf jaar om een schuld van 15 miljoen te herfinancieren. Deze schuld is een erfenis van de kosten die gemaakt zijn om een nieuw stadion te laten bouwen in het kader van Feyenoord City.

Het stadion is nog in gesprek met enkele partijen, maar geeft aan dat financiers niet in de rij staan om de schuld bij de Amerikaanse zakenbank Goldman Sachs over te nemen. Daarover straks meer.

Hoe zit het met de aandelen van Stadion Feijenoord en het bezoekrecht voor wedstrijden van de voetbalclub Feyenoord? In 1937 zijn er zo’n 2 duizend aandelen verkocht voor 100 gulden, die levenslang recht geven op een overdekte zitplaats in het toen nieuw geopende stadion. Een goede deal, want als de aandelen worden verhandeld tegen de hedendaagse prijzen gaat dat om bedragen van 10 tot 15 duizend euro.

De aandeelhouders hebben formeel geen relatie tot de voetbalclub. Zij hebben afspraken gemaakt met het stadion. Het feit dat Feyenoord eenzijdig besloot om af te wijken van de afspraken, zorgt ervoor dat zij een kort geding wilden aanspannen tegen de club.

Dat de verhoudingen op scherp staan bleek tijdens de aandeelhoudersvergadering van het stadion op maandagavond, twee dagen voor de wedstrijd bij Celtic in Glasgow. Feyenoord was bij uitzondering aanwezig. Bij die vergadering zegde financieel directeur Pieter Smorenburg toe dat iedere aandeelhouder die zich alsnog zou melden, een overdekte stoel zou krijgen.

Op dat moment waren 950 van de 1.800 kaarten geclaimd en had Feyenoord de overige kaarten al in de verkoop gedaan, wat tegen het zere been van enkele aandeelhouders was. Smorenburg gaf bij de aandeelhouders aan dat Feyenoord dit systeem in de toekomst alleen wil hanteren bij specifieke wedstrijden.

Het gaat dan om duels waarvan in het verleden is gebleken dat de belangstelling onder aandeelhouders nog lager is dan anders. Hiermee doelt Feyenoord op oefenduels en benefietwedstrijden en niet op reguliere competitiewedstrijden of Europese duels. Dit seizoen zal dat dus niet meer gebeuren.

De aanwezigheid van Feyenoord bij de vergadering van Stadion Feijenoord moet niet licht opgevat worden. Naast de spanningen vanuit de VASF richting de voetbalclub, is er ook andersom de nodige onderhuidse onvrede richting het stadion.

Feyenoord heeft zich tijdens de aandeelhoudersvergadering van Stadion Feijenoord onthouden van stemming bij het vaststellen van de jaarrekening 2022-2023 en het verlenen van decharge aan de directie en RvC van het stadion. Decharge is de bevestiging dat de aandeelhouder vindt dat het bestuur zijn taak dit jaar naar behoren heeft uitgevoerd. Een bestuurder heeft hierbij altijd een meerderheid van stemmen nodig.

Dat Feyenoord hier niet mee heeft ingestemd is een unicum. Meestal geeft de club, die naast huurder namelijk ook aandeelhouder is, altijd instemming op alle genoemde punten. Als huurder krijgt Feyenoord al lange tijd te horen dat er vanwege de schulden nauwelijks geld is om uitvoering te geven aan het gewenste onderhoud aan het stadion. Als aandeelhouder zou Feyenoord een volmacht en goedkeuring aan alles moeten geven, maar dat gevoel is er niet bij de club.

Het is geen geheim dat Feyenoord ontevreden is over de staat van het stadion. Wat de club krijgt staat niet in verhouding tot wat de club betaalt. En om het stadion op orde te krijgen, wordt ook gekeken naar een financiële bijdrage vanuit Feyenoord. Zoals met de komst van LED-lampen ter vervanging van de lichtmasten.

Het moet ook een vreemde gewaarwording zijn dat Feyenoord voor allerlei zaken (mee)betaalt, terwijl het stadion ondertussen een topjaar draait. Directeur Lilian de Leeuw presenteerde de cijfers aan de aandeelhouders en sprak daarbij dat dit ‘financieel het beste jaar in 30 jaar tijd’ was voor De Kuip.

Onder de hogere omzet en bescheiden winst zijn de cijfers van De Kuip helemaal niet hoopgevend. 2024 gaat een bepalend jaar worden, waarin een lening van tientallen miljoenen bij de Amerikaanse zakenbank Goldman Sachs moet worden afgelost.

Er zijn restricties wat betreft de investeringsmogelijkheden voor Stadion Feijenoord. De rente van de resterende 15 miljoen euro loopt ieder kwartaal verder op en nadert inmiddels de 10 procent. Er is nog anderhalf jaar tijd om de lening over te zetten naar een andere bank, maar iedere maand telt zwaarder dan de vorige.

Een oplossing lijkt niet voor handen. Er wordt door het stadion gesproken met enkele partijen, waaronder één binnenlandse. De hoop is dat dit in de komende zes maanden tot een overeenkomst leidt. Maar de kandidaten staan ‘niet in de rij’, zo is de zorgelijke stand van zaken op dit moment.

Het is de erfenis van de mislukte plannen voor een nieuw stadion in Feyenoord City. Na het moeizame traject om de businesscase rond te krijgen wilde het maar niet lukken om een bouwpartij en voldoende financiers te vinden voor het plan.

Na het stopzetten had Feyenoord nog het idee om het stadionplot gereserveerd te houden voor eventueel in de toekomst, maar omdat de club hier geen harde garanties over kon afgeven viel het doek definitief.

De Raad van State zette een streep door de hele gebiedsontwikkeling en de financiële consequenties werken hard door, met name in De Kuip, waar de lening bij Goldman Sachs terugbetaald moet worden.

Als dit niet lukt kan Stadion Feijenoord het geld niet meer ophoesten. Feyenoord doet het goed en dat resulteerde mede in een financieel topjaar van De Kuip, maar onafhankelijke financiële experts bevestigen aan Rijnmond dat dit niet voldoende is voor de langere termijn.

Een overname van De Kuip door de voetbalclub kan een mogelijke oplossing zijn. De situatie met de aandeelhouders van het stadion zal dan wel eerst écht opgelost moeten worden. Het levenslange zittingsrecht is voor Feyenoord een struikelblok en de VASF, die juridisch in haar recht staat, houdt vast aan verworven rechten uit het verleden.

Dat er bijna een rechtszaak aan te pas kwam voor het bekerduel met FC Utrecht, biedt weinig hoop. De vraag is of beide partijen elkaar weten te vinden in een structurele oplossing die voor beiden aanvaardbaar is, voordat het zinkende schip onder water zakt.