CULTUUR
Quintis Ristie voelt zich Surinamer en Rotterdammer: 'Ik werd hier zó warm onthaald'
Presentator en acteur Quintis Ristie (53) kwam zo'n 20 jaar geleden naar Nederland en groeide sindsdien uit tot misschien wel de bekendste Surinamer van Rotterdam. Rijnmond sprak hem over 50 jaar onafhankelijkheid van Suriname, getrouwd zijn met Rotterdam en Manneken Pis.
Quintis, voel jij je meer een Rotterdamse Surinamer of een Surinaamse Rotterdammer?
"Een Surinaamse Rotterdammer. Ik ben geboren en getogen in Suriname, de cultuur en mentaliteit van dat land voeren de boventoon in mijn handelen. Met Rotterdam ben ik getrouwd. Ik was al een aantal keer in Nederland geweest, maar belandde hier in 2004 definitief. En toen werd ik zo warm onthaald, dat ik verliefd werd op Rotterdam.
Eigenlijk zou ik hier maar drie maanden stage gaan lopen, maar het ging zo goed met mijn carrière dat ik het ene na het andere contract kreeg. Uiteindelijk ben ik gaan trouwen en samenwonen met Rotterdam. Alles dat ik hier aan producties gemaakt heb zie ik als mijn kinderen."
Quintis Ristie groeide op in Suriname, maar kwam voor het eerst in Nederland toen hij een jaar of 4-5 was. Eind jaren negentig ging hij stage lopen bij Radio Veronica. Begin deze eeuw werkte hij voor het eerst samen met cabaretier Jörgen Raymann. Uiteindelijk had Ristie jarenlang een vaste rubriek in het tv-programma Raymann is Laat.
Verder presenteerde hij onder meer in Echte meisjes in de jungle en was hij als acteur te zien in SpangaS en Opa Cor.
Wat zijn de overeenkomsten tussen Suriname en Rotterdam?
"De belangrijkste overeenkomst is de diversiteit. Veel verschillende bevolkingsgroepen zijn met de boot naar Suriname gekomen, dat geldt ook voor Rotterdam. Maar waar die mensen in Suriname al meer met elkaar leven, leven ze in Rotterdam nog vooral naast elkaar. Integratieparticipatie was voor mij als Surinamer normaal, dus vanuit de emotionele kant kon ik daarin meer betekenen in Rotterdam.
Er zijn hier zoveel verschillende culturen, die steeds meer van elkaar weten. Als je hier op straat loopt en je vraagt een in Nederland geboren en getogen jongen iets over Marokkanen, weet hij meer dan zijn ouders. Als je een jongen die hier naartoe is gekomen vraagt naar de Nederlandse cultuur, weet hij meer dan autochtone Nederlanders zelf."
Om zijn punt kracht bij te zetten, vraagt Quintis de interviewer van dienst het traditionele Nederlandse leesplankje op te dreunen. Die poging komt niet heel veel verder dan aap, noot, mies. Quintis zelf somt het hele leesplankje vervolgens vlekkeloos op. "Snap je?"
En wat zijn de grootste verschillen?
"Qua politiek en bestuur is Suriname op niveau 1 en Rotterdam op niveau 7. Good governance (goed bestuur, red.) is de basis. Eigenlijk zijn we nog helemaal niet vijftig jaar onafhankelijk. Vijf jaar na de onafhankelijkheid in 1975, kregen we een staatsgreep. Daarna is het land veertig jaar gedomineerd. De afgelopen vijf jaar zijn we pas aan het ontdekken wat onafhankelijkheid echt is.
We hebben nu een vertrekpunt. Waar waren we, en hoe willen we het niet meer hebben. We hebben nog niet eens een goede grondwet. We zijn nog niet volwassen. Er vindt in Suriname nog altijd corruptie plaats, met bewindvoerders die hun vaardigheden ontlenen aan het pak dat ze aantrekken.
Fawaka Mi Mati
Deze dinsdag is het precies vijftig jaar geleden dat Suriname onafhankelijk werd, en veel Surinamers naar Nederland kwamen. Wie zijn ze, waar komen ze vandaan en wat hebben ze meegebracht naar Nederland?
Fawaka Mi Mati (Hoe gaat het, mijn vriend?) is een vierdelige serie die je op TV Rijnmond kunt bekijken op dinsdag om 17:18 uur met ieder uur een herhaling.
Suriname is een kleine gemeenschap, met ruim 600 duizend mensen. We hebben een gebrek aan een politiek kader. Hoe bestuur je een land? We hebben wel geld en boeken met regels gekregen, maar weten nog niet hoe we daarmee om moeten gaan.
Zie het als een kind dat niet echt meegekregen heeft hoe om te gaan met verantwoordelijkheden. En ineens is dat kind 18, en moet het alles zelf regelen. Zonder te weten hoe voor zichzelf te zorgen."
Wat heeft de onafhankelijkheid van Suriname jou gebracht?
"Dat is een moeilijke vraag. Ik zie hoe mensen in Suriname gevochten hebben voor waar ze nu zijn. Ik heb zelf ook geleerd verantwoordelijkheid te nemen. Voor mezelf, mijn gezin en mijn familie. Maar doordat ik in Nederland vanaf mijn dertigste in een democratie ben grootgebracht, kan ik ook een goed vergelijk maken met hoe het anders had kunnen zijn in Suriname.
In Suriname leven we nog heel erg van dag tot dag. Er is geen toekomstvisie, heb ik in de afgelopen 25 jaar geleerd. Mijn grote droom en wens is nu om de kennis die ik hier in Nederland heb opgedaan over te brengen en dragen naar Suriname.
Zijn er overeenkomsten tussen Suriname en Nederland?
Suriname en Nederland komen zo veel overeen. Denk bijvoorbeeld aan de taal. Laten we samenwerken, vanuit elkaars krachten en gelijkwaardigheid. In Surinaamse families zijn nog veel intergenerationele trauma's, omdat Nederland Suriname 300 jaar gekolonialiseerd heeft. Nederland moet inzien dat het anders had gemoeten, maar Suriname moet niet de eigenwijze puber zijn die begeleiding vanuit Nederland afslaat vanwege het verleden.
Daarom is de komma van Rutte zo belangrijk. Hoe kunnen we de kennis die we hier in Nederland hebben, overdragen aan Suriname? Dat is een proces dat vraagt om geduld, begrip en empathie. En het bieden van ruimte aan Suriname om het zelf te proberen. Ik vind dat er nu wel aan een goed ontwikkelingsperspectief gewerkt wordt. De nieuwe president (Jennifer Geerlings-Simons, red.) laat wel good governance doorschemeren in haar aanpak."
Met de komma van Rutte doelt Ristie op de excuses voor het slavernijverleden, die Mark Rutte drie jaar geleden namens de Nederlandse regering onder andere aan Suriname aanbood.
"We doen dit, en we doen dit nu, om staande op de drempel van een belangrijk herdenkingsjaar, samen de weg vooruit te vinden. We delen niet alleen het verleden, maar ook de toekomst. Dus zetten we vandaag een komma, geen punt", zei Rutte destijds.
Kun je omschrijven wat de onafhankelijkheid van Suriname Rotterdam gebracht heeft?
"Dat is bijna niet te omschrijven. De band tussen Rotterdam en Suriname is zoveel hechter geworden. De private sector heeft heel veel gehad aan Suriname en omgekeerd. Stichtingen, organisaties, muzikanten... ze hebben zoveel van elkaar geleerd.
Een concreet voorbeeld van wat de Surinaamse cultuur Rotterdam gebracht heeft: roti. Je kan op heel veel plekken in Rotterdam roti halen en heel veel Rotterdammers kunnen inmiddels misschien zelf roti maken."
Hoe ga jij vijftig jaar onafhankelijk Suriname vieren?
"Natuurlijk moet je het vieren, want er zijn genoeg mooie dingen gebeurd in Suriname de afgelopen vijftig jaar. Het is niet alleen maar kommer en kwel. Zelf ben ik dinsdag in Brussel, waar we Suriname in het hart van Europa op de kaart willen zetten door Manneken Pis te kleden in Surinaamse klederdracht.
Het ontwerp van de kleding komt van Sandhya Manniesing, die de diversiteit van Suriname prachtig in één beeld vat. In het ontwerp komen kleuren terug die verwijzen naar de rijkdommen van Suriname: geel als goud, zwart als olie, bruin als hout, rood als bauxiet, wit als rijst en groen dat staat voor vruchtbaarheid en groei. Prominent straalt de vlag met zijn gouden ster. Dinsdag vindt de officiële onthulling van het kostuum plaats."