Rotterdammers verenigen zich in actiegroep 'Recht op de stad' voor betere woonomstandigheden

Bewoners uit verschillende buurten in Rotterdam hebben zich verenigd in actiegroep Recht op de stad. Ze willen dat de gemeente anders met wonen omgaat. Bewonerscommissies, maar ook stedenbouwkundigen, onderzoekers en kunstenaars hebben zich bij dit initiatief aangesloten.

Arie Lengkeek van het Rotterdams Woongenootschap is één van de initiatiefnemers van Recht op de stad en sprak op Radio Rijnmond over het initiatief.

Waar heb je recht op?

"Dat is een mooie vraag. Recht op de stad zegt eigenlijk dat wonen een grondrecht is. Wonen is slechts één aspect, maar dat is wel het belangrijkste. Daarmee begint het. Je hebt het recht om jezelf te ontwikkelen, net als de stad dat doet."

Je vindt dat je het recht hebt om te wonen in een stad. Dat is toch geen probleem in de stad? Daar zijn woningen zat.

"Dat klopt. Bovendien worden veel woningen erbij gebouwd. We zien de woontorens tegenwoordig naar de horizon prikken. Het lijkt heel goed te gaan met de stad, maar tegelijkertijd zijn er ook punten waar het in de stad mis gaat. Van Pompenburg tot en met de Wielewaal. Van de HKT-Blokken tot en met de Gerdesiaweg. Het is best een lang rijtje waarbij je ziet dat het woningbeleid eigenlijk ertoe leidt dat bewoners uit hun woningen worden gezet. Dat kan natuurlijk, omdat de stad altijd in ontwikkeling en beweging is. Maar de manier waarop én het doel waarvoor het gebeurt, is het probleem aan het worden in Rotterdam."

Wat is de rode draad in deze gevallen? De houding en de handelswijze van de gemeente Rotterdam?

"Wat je ziet, is dat Rotterdam een stad wil zijn die in balans is. In 2016 is er in het woningbeleid plat gezegd dat Rotterdam in 2030 minder sociale huurwoningen wil. Rotterdam wil meer midden- en hoge-inkomens aan de stad binden. Dat is op zich een begrijpelijke agenda, maar we stellen erge vraagtekens bij de manier waarop en de mate waarin dit wordt uitgevoerd. Dat moet en kan ook anders."

Hoe dan?

"We hebben bij het Rotterdams Woongenootschap geprobeerd om in de afgelopen periode een wooncorporatie voor de middenhuur op te starten. Een woningcorporatie is in die zin afwijkend voor alles wat er nu op de markt gebeurt. Alles wat er nu gebouwd wordt, is voor beleggershuur. Feitelijk is wonen dan een beleggingsobject voor het rendement. Met een woningcorporatie doe je iets anders. Het gaat dan niet om het rendement, maar om het wonen zelf. Wonen is een gebruiksgoed. De gemeente Rotterdam heeft dit omarmd en heeft met ons stappen gezet."

"Uiteindelijk is dit vastgelopen, omdat de gemeente het grondbeleid letterlijk onder het woonbeleid legt. Daarin wordt niet de stap gezet die nodig is om wonen niet meer als een beleggingsobject te zien. Dan moet je grondwaardes opleggen, maar dat kunnen wij als wooncorporatie niet met de middenhuur als doelgroep."

"In een heel kort lijntje zie je dat het woonbeleid ertoe leidt dat de stad duurder wordt en woningen in Rotterdam kleiner worden. Als initiatiefnemer kun je in deze stad moeilijker nieuwbouw realiseren. Daar staat dan naast dat er tal van plekken zijn waar mensen uit hun woningen worden gezet, omdat er nieuwbouw moet plaatsvinden. Precies ook weer op de condities voor de markt. Je ziet dat de gemeente Rotterdam vertrouwt op de kracht van de markt, wat voor een deel ook logisch is. Het leidt wel tot een aantal uitwassen, maar ook tot de situatie waarbij je bewoners niet de kans geeft om aan de stad te bouwen. Je zou zeggen dat de stad begint bij de bewoners."

Eigenlijk wilt u dat de gemeente de grond voor een lagere prijs beschikbaar stelt en niet marktconform. Het gaat over geld en dat heeft elke stad nodig. Dit is zeer hardnekkig. Hoe krijg je het omgebogen dat er minder naar het grote geld wordt gekeken?

"Rotterdam komt uit een situatie waarbij de gemeente moest smeken om in de stad te investeren. Inmiddels is dat wel anders. Het geld in het vastgoed klotst tegen de plinten, zoals dat dan wordt gezegd. Er is op dit moment meer geld dat zijn plek wil vinden dan er projecten zijn. Daar zit het probleem niet, integendeel."

"Het probleem is dat er te weinig gereguleerd wordt hoe de markt haar werk in de stad kan doen. Aan de kant van de corporaties kun je zien dat ze zijn teruggesnoeid en moeten focussen tot hun kerntaak. Je ziet dat die corporaties in de stad te weinig slagkracht krijgen om aan een goede stad te bouwen, waar echt ruimte is voor iedereen. Het is de harde werkelijkheid waarbij de markt de norm stelt, waarin de gemeente die norm omarmt en te weinig ruimte laat voor andere vormen van stadsontwikkeling die niet marktgedreven zijn."

Er wordt nu een heel kabinet geformeerd. Wat je hoort is dat er bij de formatie daarvan een nieuw ministerie van Volkshuisvesting moet komen. De problemen en de situatie die u schetst, kan Rotterdam die oplossen? Of moet de oplossing vanuit de Rijksoverheid komen, met een aparte minister?

"Ik denk dat beide partijen het moeten oplossen, ook al is dat niet het leukste antwoord. Veel dingen zijn landelijk geregeld. De verhuurdersheffing om maar even wat te noemen. Dan kunnen we in Rotterdam hoog of laag springen, maar het hangt af van de landelijke beraadslaging daarover. Dat er wordt gesproken over een ministerie, geeft wel aan dat het landelijk in beeld is dat we in een woningcrisis zitten en dat daar iets aan moet gebeuren."

"Wat Rotterdam wél kan doen en wat we ook oproepen, is dat de gemeente de juiste lobby in Den Haag voert. Dat kan bijvoorbeeld over het afschaffen van de verhuurdersheffing en niet over het krijgen van een uitzondering op de verhuurdersheffing voor de projecten die op Rotterdam-Zuid worden gedaan."

Volgend jaar zijn er lokale verkiezingen. Ik kan me voorstellen dat deze actiegroep is opgezet om de verkiezingsprogramma's te beïnvloeden.

"Wat je ziet is dat er met Recht op de stad nu één actiegroep uit meerdere actiegroepen is ontstaan. Je ziet verschillende mensen en initiatiefnemers in verzet komen. Zij hebben elkaar gevonden en gezegd dat ze de handen ineen moeten slaan. Ze moeten ervoor zorgen dat ze richting de verkiezingen een lobby gaan voeren voor een ander woonbeleid, waarin een aantal punten aangereikt kan worden dat gaat om inclusievere en rechtvaardigere vorm van het woonbeleid."

"Eén van de belangrijkere punten daarbij is dat je ziet dat in de afgelopen periode de wijze waarop het zeggenschap van bewoners is uitgekleed, richting al dit soort processen en de wijze waarop corporaties en de gemeente ingrepen in de stad doen. We zeggen dat er een bewonersstatuut moet komen. In Amsterdam, Den Haag en Utrecht zijn die er al. De eerste stap is al gezet om dit ook in Rotterdam te organiseren. Laten we dat richting de verkiezingen dat als een lobby doen. Daarna hopen we dat dit wordt opgepakt en serieus wordt uitgebouwd."

Meer over dit onderwerp:
ROTTERDAM NIEUWS WONEN
Deel dit artikel: