nieuws

Syrische strijders in Rdam: Stuur artsen, geen strijders

Almasri
Almasri
ROTTERDAM - Nederlandse jongeren die vechten in Syrië helpen daarmee onbewust het regime van president Bashar Assad. Daarvoor waarschuwt Fahad Almasri van het Vrije Syrische Leger (FSA). Almasri riep deze week moslimjongeren in Rotterdam op om in Nederland te blijven. ''We hebben psychologen nodig, geen strijders.''

De bloedige burgeroorlog in Syrië lijkt voor veel Nederlanders ver weg, maar houdt veel moslimjongeren bezig. Opstandelingen gebruiken websites als YouTube en Facebook om het geweld in het land aan de wereld te tonen. Het internetactivisme lijkt als een magneet te werken op sommige groepen moslimjongeren. Zo arresteerde de Rotterdamse politie vorig jaar nog drie mannen die ervan werden verdacht in Syrië te willen strijden.
Volgens drs. Zihni Özdil van de Erasmus Universiteit Rotterdam (EUR) is Syrie ''in trek'
onder Nederlandse jongeren, omdat het land in verschillende opzichten dichterbij is dan andere conflictgebieden in het Midden-Oosten. ''Het is bijvoorbeeld relatief makkelijk om naar Turkije te vliegen en daar via de grens over te steken'', stelt de wetenschappelijk docent Geschiedenis van het Midden-Oosten en Noord-Afrika.

Ongewild verzet

De jonge amateur-jihadisten uit westen zijn de Syrische verzetsstrijders een doorn in het oog. ''We hebben niemand uitgenodigd om in Syrië te komen vechten,'' hield vertegenwoordiger Almasri van de Syrische opstandelingen ook zijn publiek in het Rotterdamase bibliotheektheater dit weekend voor. ''We hebben de internationale gemeenschap alleen gevraagd om burgers te beschermen tegen het geweld.''
Dat geweld is in Syrië aan de orde van de dag sinds regeringstroepen in 2012 probeerden protesten onder de bevolking hardhandig te kop in te drukken. Het conflict dreigt uit te lopen op een ongekende humanitaire ramp, waarschuwen ook de Verenigde Naties. Tienduizenden mensen zijn tijdens gevechten om het leven gekomen, onder wie veel burgers. Meer dan een miljoen Syriërs zochten een veilig heenkomen in buurlanden.
Terwijl mensen Syrië massaal ontvluchten, trekken westerse moslimjongeren uit verschillende landen juist naar het conflictgebied. Volgens EUR-onderzoeker Özdil komt dat deels doordat in Nederland mensen wonen die banden onderhouden met groepen in de Syrische verzetsbeweging. Zij beschikken volgens Özdil over het netwerk ''om het vertrek van jongeren naar Syrie te faciliteren''. Hij benadrukt dat jongeren die wilen vechten voor zover bekend zelf contact leggen met ronselaars op internet.

Onnodig risiso

FSA-vertegenwoordiger Almasri begrijpt dat jongeren schrikken van het geweld tegen burgers, maar waarschuwt dat het ''absoluut noodzakelijk'' is dat ze zich niet aansluiten bij de strijd. Nederlandse moslimjongeren lopen in Syrië het risico te belanden bij groepen die niet zijn aangesloten bij de rebellen van het Vrije Syrische Leger, maar bijvoorbeeld bij terreurorganisaties als al-Qaeda.
Volgens Almasri is de komst van geradicaliseerde jongeren daarom een zegen voor president Assad. ''Het is absoluut noodzakelijk dat buitenlandse strijders wegblijven. Door hun aanwezigheid kan het regime beweren dat het vecht tegen terroristen uit het buitenland," legt hij uit.
De Syriër vermoedt dat bondgenoten van president Assad achter de pogingen zitten om jongeren te ronselen in het westen. ''We hebben informatie dat de Syrische inlichtingendiensten en Iran jongeren aanmoedigen om als strijder naar het land te komen. Dat geeft de regering een excuus om door te gaan met uitmoorden van Syriërs, onder het mom van de strijd tegen terrorisme.'' Volgens Almasri proberen de vijanden van het verzet de opstandelingen zo af te schilderen als extremisten.
''Die claim is uiterst ongeloofwaardig,'' waarschuwt Özdil. Als Iran inderdaad achter het ronselen van jongeren had gezeten, was dat volgens de wetenschappelijk docent allang in de publiciteit gekomen. ''Het wordt nergens vermeld in de rapporten van Ngo’s, journalisten en mensenrechtenorganisaties die in Syrie zijn en de burgeroorlog verslaan.''
Volgens Özdil proberen beide partijen de beeldvorming over het conflict te manipuleren. '''Voor Assad is het belangrijk om de FSA af te schilderen als jihadistische terroristen en voor het Vrije Syrische Leger is het belangrijk om zichzelf af te schilderen als democraten,'' legt hij uit. Dat Assad betrokken zou zijn bij het werven van jihadisten, acht hij vrijwel uitgesloten. ''Jongeren in het westen ronselen voor de FSA en in Syrie afleveren zou in allerlei opzichten een absurde zet zijn,'' vindt Özdil. Zo zou het strategisch bepaald niet handig zijn om de vijand meer soldaten te bezorgen.

Vluchtelingen

Ontheemde Syriërs zijn de laatste maanden massaal neergestreken in landen als Jordanië en Turkije, maar volgens de VN zijn miljoenen Syriërs in eigen land op de vlucht voor het geweld. Veel grote steden zijn veranderd in oorlogsgebieden. De vluchtelingen hebben volgens Almasri meer aan artsen dan aan strijders. ''Stuur medische hulp voor onze gewonden en invaliden. Er is ook een grote behoefte aan psychologen om de pijn te verlichten voor de tienduizenden getraumatiseerden vrouwen en kinderen,'' stelt de verzetswoordvoerder.
Het is de vraag of moslimjongeren gehoor geven aan de oproep van het Vrije Syrische Leger. Veel jonge moslims negeerden eerdere waarschuwingen om niet naar Syrië te komen. Volgens cijfers van veiligheidsdienst AIVD reisden al meer dan 100 Nederlandse jongeren af naar het gebied, om te vechten voor de jihad. Minister Ivo Opstelten (Veiligheid en Justitie) zei recentelijk te onderzoeken of het mogelijk is deze jongeren hun paspoort af te pakken, maar volgens critici is het lastig te bewijzen dat iemand zich in het buitenland bij extremisten wil aansluiten.

Dialoog noodzakelijk

Ook Almasri zet vraagtekens bij het vermogen van de Nederlandse overheid om jongeren te stoppen die absoluut naar Syrië willen afreizen. ''De Nederlandse regering moet proberen deze jongeren te begrijpen en een dialoog met ze aangaan,'' adviseert hij. De vertegenwoordiger van de opstandelingen gelooft niet dat alle jonge Nederlanders die naar zijn land reizen geharde islamisten zijn. "Ze willen gewoon hulp bieden."
Het is volgens EUR-deskundige Özdil bovendien zeer de vraag hoe groot de bereidheid van westerse regeringen is om op te treden tegen de naar Syrië vertrekkende moslimjongeren. ''Het is duidelijk dat de aanwezigheid van die jongeren een aantal dilemma’s met zich meebrengt voor de westerse regeringen,'' legt hij uit. ''Enerzijds is Assad ook een vijand van het westen en vrijwilligers die strijden tegen de vijand worden sinds de koude oorlog sterk gedoogd.'' De keerzijde is volgens Özdil dat geradicaliseerde moslims mogelijk terugkeren met gevechtservaring.
Ook volgens Özdil kunnen jongeren beter thuisblijven. Jonge moslims met een romantisch beeld van de strijd in Syrië kunnen volgens hem bedrogen uitkomen. ''Voor zover bekend belanden de meesten van die jongeren in de laagste rangen waar ze hand- en spandiensten verrichten,'' vertelt hij. ''Of ze worden als kannonnevoer gebruikt.''