nieuws

Monument voor de vijf gefusilleerden van Greup

ROTTERDAM - In de Hoeksche Waard wordt donderdag een monument onthuld voor de vijf gefusilleerden van het buurtschap Greup. De onthulling vindt plaats op de dag dat het precies 72 jaar geleden is dat tegen deze mannen de doodstraf werd uitgesproken voor hulp aan de vijand.
De vijf mannen hadden de bemanning van een gecrashte Engelse bommenwerper geholpen met kleding, brood en een landkaart. Een klein vergrijp en een zeer zware straf. "Mijn vader had een jas gegeven en mijn oom Arie een pet. Mijn oom is ter dood veroordeeld en mijn vader kreeg gevangenisstraf in Duitsland omdat hij te jong was voor de doodstraf", vertelt Ina van Steensel.
De Duitse bezetter wilde in 1941 met de executie van de vijf landarbeiders uit de Hoeksche Waard hulp aan de vijand de kop indrukken. "Mijn opa is gefusilleerd voor het geven van zijn broodzak", vertelt kleindochter Anneke van der Stel. Hetzelfde geldt voor de 29-jarige Pieter Kruythoff. "Mijn achterneef heeft het helpen van de vliegers met een landkaart met de dood moeten bekopen", zegt Bas Kruythoff.
Wellington
In de vroege morgen van 7 augustus 1941 maakt een Engelse Wellington-bommenwerper een noodlanding in een weiland van het buurtschap Greup in de Hoeksche Waard. Het vliegtuig is op de terugweg van een dropping boven Lyon in Frankrijk verdwaald en wordt boven Rotterdam geraakt door Duits afweergeschut.
De boeren die dan al aan het werk zijn snellen toe. "Mijn oom, de 22-jarige Bas Barendregt, was de koeien aan het melken, heeft de crash gehoord, is het weiland overgestoken en heeft de bemanning geholpen met brood en kleding zodat ze eventueel konden ontsnappen naar veiliger oord', vertelt Bas Verbaas.
Boek
"Je moet even terugdenken in de tijd. In 1941 zag je niet elke dag een vliegtuig en zeker niet een noodlanding maken. Dus de hele plaatselijke bevolking van Greup en de omliggende dorpen stroomden toe om dat te zien", vertelt Wim Wüst. Hij is de auteur van het boek "One of our aircraft is missing; De luchtoorlog boven de Hoeksche Waard 1940-1945”.
Uiteindelijk arresteren de Duitsers veertien mannen en brengen die over naar het Haagseveer in Rotterdam. Van hen krijgen er drie een celstraf, vijf worden ter dood veroordeeld en de rest wordt vrijgesproken. Het voornaamste bewijs is de kleding. "Vroeger hadden de boerenknechten een label in hun kleding zitten. Aan de hand van dat label waar hun naam of initialen in stonden, was het voor de Duitsers makkelijk om een schuldige aan te wijzen", aldus Wim Wüst.
Het is een hardvochtig lot voor een klein vergrijp: brood, kleding en landkaarten voor de vluchtende vliegers. Na een juichende menigte in Rotterdam die Engelse piloten op de schouders droegen na een noodlanding in het centrum van de stad eerder in 1941, kondigde de Duitse bezetter aan zwaar te straffen in het geval sympathiebetuigingen aan de vijand.

Kort daarop vond in de Hoeksche Waard de noodlanding in het buurtschap Greup plaats. 'De Duitsers moesten wel zwaar straffen, anders waren ze hun geloofwaardigheid kwijt en kon het veel vaker gebeuren', verklaart Wim Wüst de disproportioneel hoge straf.
Voor de vijf is het een extra wrang lot want de zes bemanningsleden van de Engelse bommenwerper hebben allemaal de oorlog overleefd. "De vliegers zijn krijgsgevangen gemaakt en dan geldt de Conventie van Genève", zegt Wim Wüst.
Doodvonnis
Op 19 september 1941 wordt het doodvonnis uitgesproken tegen Arie van der Stelt (60 jaar), Joris de Heus (52 jaar), Pieter Kruythoff (29 jaar), Arie van Steensel (26 jaar) en Bas Barendregt (22 jaar). Daar stopt alle informatie. Over de executie is niets bekend en de lichamen zijn nooit teruggevonden. Voor de nabestaanden is dat een belangrijke motivatie om 72 jaar na dato een eigen monument op te richten. Want ook al worden de vijf van Greup herinnerd op het oorlogsmonument in Heinenoord, ze verdienen een eigen herinneringsplek.
"Er is geen begraafplaats waar we heen kunnen, nu krijgen we een plekje", zegt nabestaande Ina van Steensel. "We willen een monument met de bedoeling dat ze later nog eens gevonden worden", vindt nabestaande Bas Pegels. "Na 72 jaar verdient het een plek omdat er in het verleden niet over werd gesproken, omdat er niemand wou praten en het nu loskomt", aldus Bas Kruythoff.
Na de onthulling op donderdag 19 september staan de nabestaanden DNA af in de hoop dat als er ooit een onbekend oorlogsgraf opduikt, genetisch onderzoek uitsluitsel kan geven. De onthulling van het monument vindt om 14:15 uur plaats aan de Stougjesdijk ter hoogte van de Eerste Kruisweg in Mijnsheerenland (buurtschap Greup).
In het programma Middag aan de Maas werd eerder al aandacht besteed aan het verhaal van één van de slachtoffersArie van Steensel.