Van 'absurd en heel raar' tot 'grote opwinding': korte heropening van vijf Rotterdamse theaters zorgt voor gemengde reacties

Het zijn zware tijden voor de theaters, die sinds half december vorig jaar hun deuren dicht moeten houden. Maar voor vijf Rotterdamse theaters komt aan die stilte even een einde. Zij gaan vanaf maandagavond drie dagen open, als onderdeel van 'Testen voor toegang'. Een proef vanuit de overheid, waarbij mensen met testbewijzen naar culturele activiteiten of evenementen kunnen. "Oh, we mogen weer wat met publiek!, was onze eerste reactie. Maar gaandeweg de rit dachten we: dat hele testgebeuren had er niet op deze manier bij gehoeven."

Bernadette Stokvis, directeur van theater Maaspodium in Rotterdam-Delfshaven, heeft er een dubbel gevoel bij. "Enerzijds ben ik heel blij voor de artiesten dat ze weer even met hun publiek contact kunnen hebben. Maar het is met heel veel discussie of dit nou de toekomst moet zijn, dat hele testgebeuren. We hebben het liefst zo weinig mogelijk drempels voor ons publiek. We vragen ons serieus af of dit nou zo op deze manier moet. Maar goed, deze test is er ook om het daar met het publiek over te hebben."

Klap in december

Na maanden van voorstellingen voor maximaal dertig man en met de anderhalvemeterregel, besloot het kabinet half december vorig jaar de theaters weer te sluiten. "We dachten echt: na de winter bouwen we weer op. Dus die klap in december kwam best wel hard aan", vertelt Stokvis. Emmelien Matthijsse, directeur van Theater Zuidplein, vult aan: "Het was heel stil. Je zit in een spiksplinternieuw theater, dat doet wel pijn. Je ziet alles glimmen en glanzen maar je mag er geen bezoekers ontvangen. Dat is niet leuk kan ik je vertellen."

"We zijn wel doorgegaan met repeteren, hebben een aantal voorstellingen gestreamd en onderhoud aan het gebouw gepleegd", vertelt Walter Ligthart van Theater Rotterdam. "Maar we hebben natuurlijk heel veel niet kunnen doen. Het was een beetje ongelijkmatig verdeeld: de ene helft van de organisatie had het heel druk met zoomen. Maar als je bijvoorbeeld technicus bent en de tent is dicht houdt het op een gegeven moment op. We hebben wel extra subsidie gehad van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW). Dat hebben we ook gebruikt om voorstellingen te maken, met het idee dat we jonge makers en zzp'ers die het financieel moeilijk hebben toch aan het werk kunnen houden."

Tekst gaat verder onder de foto.

De Theater Rotterdam Schouwburg | Foto: Theater Rotterdam

Absurd

Maar na al die maanden mogen De Doelen, Theater Rotterdam (locatie Schouwburg en Witte de With), Theater Zuidplein en het Maaspodium dus weer. Stokvis: "Het is absurd en heel raar om opeens nu drie dagen open te gaan. We kunnen niet eens heel veel mensen op die anderhalve meter afstand kwijt dus we moeten voor een klein publiek heel veel organiseren. Vanavond gaan er 49 mensen naar binnen in de grote zaal, waar er normaal 205 in kunnen. Dinsdag zitten we daar iets boven. Woensdagmiddag zijn het er een stuk of veertig."

"We hoorden bovendien vrij laat dat wij drie dagen open mogen. De informatie over welke randvoorwaarden hier aan vastzitten kwam ook druppelsgewijs binnen. Wij zijn achter de schermen ook heel veel aan het testen en dingen aan het repeteren die een tijdje op de plank hebben gelegen. Dat betekent veel opnieuw opnemen, mensen testen, nieuwe werkroosters maken en het publiek zo goed mogelijk informeren. Maar die informatie krijgen wij ook steeds maar mondjesmaat door: eerst mocht het publiek bij de bar bijvoorbeeld alleen maar staan, nu mogen ze ook zitten. Wat dat betreft is het een beetje een chaos qua communicatie."

Testen

Om bij het Maaspodium naar binnen te mogen moeten bezoekers zich, net als voor de andere Rotterdamse theaters, laten testen bij het Marconiplein of Rotterdam Ahoy. Vervolgens hebben ze veertig uur de tijd voor een theaterbezoekje. "'Oh, we mogen weer wat met publiek!', was onze eerste reactie", vervolgt Stokvis. "Maar gaandeweg de rit dachten we: dat hele testgebeuren had er niet op deze manier bij gehoeven. Want dat gaat een hoop gedoe opleveren."

Directeur Janneke Staarink van De Doelen: "Als je een test toevoegt aan al die maatregelen waar het theater nu al mee te maken heeft, had ik verwacht dat er veel meer mogelijk zou zijn. Ik hoop eigenlijk dat dat ook de toekomst is. Want anders zijn we nu iets aan het doen dat onnodig is, wij waren al veilig. Alle andere coronamaatregelen, zoals we die in september hadden, moeten we ook nog steeds doen. Dus nog steeds een vragenlijst met vragen als ‘ben je verkouden’, mondkapjes en afstand. Alles is wat dat betreft gelijk gebleven, alleen die test is erbij gekomen."

Tekst gaat verder onder de foto.

Lege stoelen in De Doelen | Foto: Rijnmond

"Als ze niet getest zijn worden ze niet binnen gelaten, dat is wel een harde voorwaarde ja", vult Walter Ligthart van Theater Rotterdam aan. Maar de directeur van het theater met twee vestigingen is wel blij dat hij als test weer drie dagen open mag. "Er zijn heel veel discussies: dragen jullie niet bij aan de testsamenleving? Maar wij gaan testen, om vervolgens te kijken hoe dit werkt en dat kan helpen om straks de hele sector weer open te laten gaan."

Ongekende luxe

Ligthart kan op zijn twee locaties in totaal 270 bezoekers per dag verwelkomen. "Dat is ineens wel ongekende luxe. We gaan die uitdaging graag aan, iedereen staat klaar. Niet alleen voor de bezoekers is er een streng testbeleid, maar ook voor onze medewerkers. Daar organiseren wij zelftesten voor."

Tekst gaat verder onder de foto.

Directeur Walter Ligthart van Theater Rotterdam | Foto: Willem de Kam

Ook Emmelien Matthijsse van Theater Zuidplein is opgetogen: "Het is natuurlijk ontzettend fijn om na een paar maanden stilliggen gewoon weer aan de slag te kunnen en publiek te mogen ontvangen. In september en oktober hebben we best wat ervaring opgedaan met die anderhalve meter, dat ging gewoon hartstikke goed. Omdat we die ervaring al hebben viel het voorbereidingswerk mee. Alleen het sneltestprogramma is nieuw, maar daar hebben wij niet zoveel mee van doen. We gaan meemaken of dat allemaal werkt, dat is spannend."

Matthijsse mag per dag 150 bezoekers ontvangen in de grote zaal van haar theater. "Vanavond zitten we vol. We zullen niet zeggen volle bak, maar onder deze omstandigheden is dat wel zo. Of iedereen die gereserveerd heeft daadwerkelijk komt of dat ze het testen teveel moeite vinden? We gaan het meemaken." Ook bij het Maaspodium kwam het publiek snel. "Althans, de reserveringen. Of ze komen zien we vanavond", lacht directeur Bernadette Stokvis.

Positieve stemming

"De opwinding is nogal groot", vertelt Janneke Staarink, die per dag 450 bezoekers kwijt kan in De Doelen. "Iedereen is er helemaal klaar voor, mensen zijn echt in een positieve stemming. Enige tijd geleden werd gevraagd wie mee wilden doen aan testevenementen. We snakken echt naar opties, dus hebben meteen onze vinger opgestoken. Toen was het vervolgens heel lang afwachten of we gekozen zouden worden. Dat ging om logistiek volgens mij, spreiding door het hele land. Dat we daadwerkelijk gekozen waren hoorden we pas een paar weken geleden. We vonden het best wel spannend worden."

"Toen was het een kwestie van een programma hebben en verkopen, het gebouw klaarmaken… Het schoof steeds een weekje op en we kregen intern het gevoel van: we moeten wel zorgen dat er mensen gaan komen. Er was uiteindelijk veel belangstelling. Voor woensdag zijn er nog wat kaarten, maar vanavond en morgen zijn praktisch uitverkocht."

Tekst gaat verder onder de foto.

Directeur Janneke Staarink van De Doelen | Foto: De Doelen

Kerk en casino geen succes

De Rotterdamse theaters zijn overigens niet de eersten in onze regio die hun deuren openen als test. Zo deed de Laurenskerk in het centrum van Rotterdam dat al in het weekend van 9, 10 en 11 april. Op vrijdag konden mensen een afspraak maken voor een bezoekje aan de kerk, op zaterdag werden daar torenbeklimmingen aan toegevoegd en zondag was er een concert. "Tot mijn verbazing hadden zes mensen op vrijdag gereserveerd, maar die zijn niet op komen dagen", vertelt directeur Frank Migchielsen van de Laurenskerk. "Maar dat is vrij logisch te verklaren."

"In een kerk ben je toch maar een kwartier tot maximaal een halfuur binnen, denk maar aan je eigen kerkbezoekjes op vakantie. Als je daarvoor nog een testcircuit door moet van een uur of langer, en daarvoor ook nog moet reizen... dat gebeurt gewoon niet. Mensen zijn sowieso niet gewend een kaartje te bestellen voor een kerkbezoek. Het zijn vaak impulsbezoeken."

Tekst gaat verder onder de foto.

De Laurenskerk in Rotterdam | Foto: Rick Huijzer

Waar de pilot volgens Migchielsen dus niet werkt voor kerkbezoeken, houdt hij betere ervaringen over aan het concert van zondag 11 april. "De mensen waren erg enthousiast dat het weer kon. Ik was er zelf ook bij en het was gewoon een feest om weer voor publiek te spelen. Het concertgedeelte vond ik dus wel geslaagd, maar dan ben je toch langer ergens aanwezig." Daarom verwacht Migchielsen dat het experiment ook voor theaters kan slagen. "Theater is toch een hele andere beleving dan een kerkgebouw. Bij een kerk kun je later nog eens binnenlopen, dat is niet momentgebonden. Bij een voorstelling is dat denk ik wel zo, dus dat werkt totaal anders."

Ook voor Richard Stolwerk, manager van Play World Casino in Dordrecht, was 'Testen voor toegang' geen succes. Hij mocht met zijn casino afgelopen zaterdag open voor in totaal 75 bezoekers. "Er zijn een mannetje of zestien op komen dagen", vertelt Stolwerk. "Het is een te groot obstakel voor de mensen om te gaan testen voordat ze naar ons komen. Bij ons is toegang gratis, mensen komen impulsief naar ons toe. Je bedenkt niet vaak een aantal dagen van tevoren: ik ga naar het casino."

Tekst gaat verder onder de video van onze mediapartner RTV Dordrecht, die een bezoek bracht aan Play World Casino.

"We hebben zelfs zo'n 150 man gebeld die bij ons bekend zijn met de vraag: wil je langskomen? Daar zaten ook ouderen tussen die al gevaccineerd zijn, maar ook dan moet je getest worden. Laat maar zitten, zeggen ze dan. Voor veel mensen is het ook best omslachtig en moeilijk te begrijpen. Je moet een app downloaden, krijgt een code, moet naar de teststraat, nog een sms'je om te bevestigen... Dat is ook een obstakel. Ik denk dat het voor onze branche niet werkt om zo open te gaan."

Net als directeur Migchielsen van de Laurenskerk verwacht Stolwerk dat de testevenementen van de overheid voor de theaters wél kunnen werken. "In het theater koopt iemand een kaartje van 40 of 50 euro, dan wil je heel graag naar een voorstelling toe. Ik denk dat de animo daar wel groter is om van tevoren te testen."

Gewoon weer gaan

Die animo resulteert voorlopig in bij elkaar bijna duizend reserveringen per dag in de Rotterdamse theaters. Daar krijgen de bezoekers die ook op komen dagen de komende drie dagen onder meer het Rotterdams Philharmonisch Orkest, cabaretier Roué Verveer en het Scapino Ballet te zien. Over één ding zijn de verschillende theaterdirecteuren het in ieder geval eens: de hunkering naar ouderwetse open theaters is groot. "Het is bijna niet voor te stellen hoeveel dansers, acteurs en muzikanten gewoon thuis tegen de muren aanvliegen, of eindeloos aan het repeteren zijn en niet weten of wat ze doen ooit door publiek gezien wordt", vertelt Stokvis. "Tuurlijk: we zijn op zoek naar alternatief aanbod en dat houden we er ook voor een deel wel in, omdat ik zelf denk dat we nog best lang te maken zullen hebben met restricties. Maar echt weer met ons publiek live op toneel is ons basisding, met name voor acteurs is zo'n jaar dan heel zwaar. Die willen niets liever dan gewoon weer gaan."

Tekst gaat verder onder de foto.

Het Rotterdams Philharmonisch Orkest treedt voor het eerst in maanden weer op | Foto: Rijnmond

"Wij zijn natuurlijk allemaal erg bezig met hoe we uit deze lockdown kunnen komen", vult Walter Ligthart van Theater Rotterdam aan. "Dat vind ik al ontzettend belangrijk, dat we daarmee kunnen experimenteren. Wat kunnen we bijvoorbeeld doen voorbij de anderhalvemeterregel? Het is voor de organisatie ook heel fijn: eindelijk iets doen dat ons kernproduct is. Theater maken en laten zien. Dat geeft wel heel veel energie. Voor het geld doen we het overigens niet, want het kost superveel geld. Dat weten we met z'n allen."

"De hunkering is groot. Tegelijkertijd hebben wij ook te maken met mensen die besmet raken en in sommige gevallen tamelijk dramatisch. Dan merk je ook alweer: we willen ontzettend graag maar tegelijkertijd is het nog erg kwetsbaar."

Emmelien Matthijsse van Theater Zuidplein: "Ik denk dat er heel veel mensen thuis zitten die denken van: ik wil echt heel graag weer wat gaan doen. Het is even de vraag of mensen dat ook willen doen als je daarvoor naar een snelteststraat moet. Ik ben heel benieuwd naar de reacties van bezoekers. Maar als ik zag hoe snel vanavond vol zat, een paar uur nadat we het aangekondigd hadden, voel je al wel dat de hunkering groot is."

Directeur Janneke Staarink van De Doelen was maandagavond te gast in Welkom bij Rijnmond, om te praten over de korte heropening van haar theater. Kijk de uitzending hieronder terug.