Klaver vier brengt Geheime Dienst Rotterdam geluk

Een kaartspel gemaakt met schrijfpapier, kleurpotloden en lijm vertelt het verhaal van de Geheime Dienst Rotterdam (GDR) tijdens de Tweede Wereldoorlog. Leden van de GDR maken het kaartspel zelf als ze zich schuilhouden voor de Duitsers in een leegstaand kantoor in het Beursgebouw in Rotterdam. Een lange vergadertafel doet dienst als schuilplek. Een groot vloerkleed over de tafel zorgt voor een plek door voor de buitenwereld niet te zien is. Vier leden van de GDR brengen in november 1944 een week door onder die tafel.

Het zelfgemaakte kaartspel is kort geleden geschonken aan het OorlogsVerzetsMuseum Rotterdam. Daan Rietkerk is de schenker. Rietkerk is tijdens de Tweede Wereldoorlog 'bureauhouder van de Geheime Dienst Rotterdam'. De GDR is onderdeel van de Geheime Dienst Nederland. Die inlichtingendienst is in de periode 1943 - 1945 actief. In bezet gebied wordt informatie verzameld over de Duitsers. De informatie wordt doorgestuurd naar het Bureau Inlichtingen van de Nederlandse regering in Engeland.

De Geheime Dienst Nederland komt voort uit de niet gearresteerde leden van de Verzetsgroep Albert. Die groep is een inlichtingennetwerk van de Ordedienst. De Ordedienst is de belangrijkste ondergrondse organisatie met een militaire achtergrond. Verzetsgroep Albert wordt op 20 juli 1943 grotendeels opgerold door toedoen van de Nederlandse verrader Anton van der Waals, hij werkt als spion voor de Duitse Sicherheitsdienst.

Verzetsman Joep Jansen wordt niet opgepakt en hij begint vrijwel meteen met het opzetten van een nieuwe inlichtingendienst. Begin oktober 1943 geeft hij zijn groep de naam 'Geheime Dienst Nederland'. Het hoofdkwartier krijgt de naam Centraal bureau en het land wordt opgedeeld in regio's. Elke regio krijgt een Bureau met aan het hoofd een bureauhouder.

De Rotterdamse bureauhouders krijgen de vaste naam 'Eduard'. Daan Rietkerk is de derde bureauhouder en wordt dus Eduard III. Zijn voorganger bouwt Bureau Rotterdam uit tot de grootste van alle Nederlandse bureaus. Rotterdam heeft meer dan 100 medewerkers.

Via koeriers worden de gegevens over een vaste route naar het Centraal Bureau in Amsterdam gebracht. Het CB zorgt voor het overseinen van de berichten naar Londen en later naar het al bevrijdde zuiden van Nederland.

De Geheime Dienst Rotterdam is gevestigd in een woonhuis aan de Claes de Vrieselaan. Een tante van één van de medewerkers stelt een kamer ter beschikking. Het Bureau moet eind oktober 1944 veilig gesteld worden vanwege op handen zijnde razzia's van de Duitse bezetter. De route-chef van de GDR met schuilnaam Walter III kan voor een nieuw onderkomen zorgen: een leegstaande kantoorruimte in het Beursgebouw aan de Coolsingel.

Het is een riskante voettocht. Het archief, de schrijfmachine, wat levensmiddelen en bureauartikelen worden overgebracht naar de nieuwe plek. Daar staat de lange vergadertafel die als schuilplek wordt gebruikt. Door de tafel met een groot vloerkleed in te pakken, kunnen mensen van buiten het kaarslicht niet zien. Onder deze tafel hebben vier leden van de GDR een week doorgebracht, afgesneden van de buitenwereld waar de razzia's aan de gang waren.

Om te tijd door te komen maken Mary Hendriksen (schuilnaam Mary - koerierster), Jan Rijsdijk (schuilnaam Freek - medewerker), Arie Overwater (schuilnaam Water III - chef de route) en Daan Rietkerk (Eduard III - bureauhouder) een kaartspel. Van de verpakking waar de kaarten in gezeten hebben, maken ze het doosje voor de kaarten.

Bij de kaart 'klaver vier' staan de vier namen van de aanwezigen op de kaart. Waarschijnlijk hopen ze op dat het klavertje vier geluk zal brengen.

Meer over dit onderwerp:
madm
Deel dit artikel: