Spoorbeheerders volgens OM schuldig aan Kijfhoekbrand

Spoorwegbeheerder ProRail en exploitant Keyrail zijn volgens het Openbaar Ministerie schuldig aan de grote brand op rangeerterrein Kijfhoek. Dat was op 14 januari 2011. Dinsdagochtend diende in Rotterdam een eerste rechtszaak tegen ProRail en Keyrail.

Ze zouden hebben gehandeld in strijd met de Wet Vervoer Gevaarlijke Stoffen en de milieuvergunning. Op diverse punten ging het mis. Op het rangeerterrein tussen Zwijndrecht en Barendrecht mogen wagons bij het koppelen een snelheid hebben van maximaal 6 km per uur. Op de bewuste vrijdagavond in 2011 was de snelheid vier keer zo hoog. Daardoor botsten wagons te hard op elkaar en brak de brand uit.

Falende systemen

In de tenlastelegging van het Openbaar Ministerie staat verder dat op het spoor waar het misging 24 wagons stonden. Daarvan waren er twintig gevuld met ethanol (waarvan er eentje de hele avond en nacht brandde) en twee met zwavelkoolstof. Twee lege wagons waren niet gereinigd en bevatten nog chemische resten en dampen.

De wagons stonden volgens het OM op Kijfhoek zonder dat de vereiste veiligheidsregels in acht waren genomen. Er werd bovendien geheuveld (een vorm van rangeren), terwijl er een storing was in het begeleidend computersysteem. Het systeem gaf wel waarschuwingsmeldingen, maar daar werd niet volgens de voorschriften op gereageerd.

Noodknop

Een rangeermedewerker drukte op het terrein op een bepaald moment een noodknop in. Maar niemand wist wat er aan de hand was en wat er gedaan moest worden, omdat er geen duidelijk protocol was voor het gebruik van de knop en eventuele vervolgacties. Ondanks deze signalen kreeg de machinist van de locomotief die de wagons van de rangeerheuvel duwde géén signaal om te stoppen.

Wagons niet veilig gesteld

Ook verzuimde de verkeersleiding op Kijfhoek om na het uitbreken van de brand onmiddellijk de noodzakelijke maatregelen te treffen. Zo werd verzuimd om 20 wagons die geladen waren met LPG en stikstof van een naastgelegen spoor weg te halen. De wagons werden daardoor urenlang aangestraald door de hitte van de brand.

Brandweer onvoldoende geïnformeerd

De brandweer van Zwijndrecht werd ook niet goed geïnformeerd. Het informatiesysteem op Kijfhoek was niet in orde. Wagenlijsten, waarop staat waar wagons zijn en wat er in zit, klopten daardoor niet. Bovendien werden de lijsten te laat en in sommige gevallen helemaal niet verstrekt aan de brandweer.

Ook kon de brandweer blusputten niet vinden. De putten met aansluitingen voor bluswaterslangen waren in strijd met de vergunning niet goed gemarkeerd en afgedekt met platen.

Regiezitting

Op grond van al deze zaken, zijn ProRail en Keyrail door het OM voor de rechter gedaagd. Een strafeis zal er dinsdag niet komen. Er is sprake van een regiezitting, waarin wordt afgesproken hoe de rechtszaak de komende maanden gaat verlopen. Inhoudelijke behandeling van de zaak volgt pas eind dit jaar. 

Veel van de fouten en tekortkomingen die in de tenlastelegging staan, zijn inmiddels verholpen. De partijen hebben nieuwe veiligheidsmaatregelen vastgelegd in afspraken en protocollen. Vooral de gemeente Zwijndrecht, die grenst aan Kijfhoek, heeft daar steeds op aangedrongen. Zo gelden inmiddels afspraken dat wagons met gevaarlijke stoffen op goed bereikbare plekken staan en de brandweer altijd snel te weten komt wat er precies in die wagons zit.

Spanning

De brand in de ethanol-wagon brak uit op vrijdagavond 14 januari 2011 en duurde tot zaterdagochtend vroeg. De spoorweg en de nabijgelegen rijksweg A16 werden afgesloten, woningen in de nabijheid werden ontruimd en de brand hield de hele Zwijndrechtse Waard urenlang in spanning.

Foto's: Pieter de Kreij.

Deel dit artikel: