De oorsprong van Zwart Nazareth

Hoewel de naam Zwart Nazareth vandaag de dag niet veel meer wordt gebruikt, ken je het ongetwijfeld. De één kent het als de bijnaam van Schiedam. De ander misschien van het nummer van The Amazing Stroopwafels.

In de negentiende eeuw is Schiedam het Nederlandse centrum van de jeneverindustrie. De industrie beleeft haar hoogtijdagen tussen 1870 en 1890. Toch is er een keerzijde aan het succes van de stad. Er is een enorme vervuiling van de met steenkool gestookte branderijen en glasfabriek. Daarnaast is er sprake van open riolen en cholera-epidemieën.

De roetuitstoot van de ruim 390 branderijen en distilleerderijen die in Schiedam worden gebruikt, geven de Schiedamse binnenstad een zwart aanzien. De naam 'Zwart Nazareth' komt voor uit dit zwarte aanzicht. Onder andere de dichter Piet Paaltjens gebruikt het woord zwart in zijn gedicht 'Zwart Schiedam.'

Over de oorsprong van het woord 'Nazareth' heerst wel onduidelijkheid. De naam wordt gelinkt naar de de Bijbelse tekst van Johannes 1:47 “ En Nathael zeide tot hem: Kan uit Nazareth iets goed komen?'' Gerard de Winter denkt hier anders over. De oorsprong moet niet gezocht worden in het Bijbelse Nazareth, maar in het Belgische Nazareth. Er bestaat een grote link tussen het Belgische dorpje en Schiedam.

Aan het einde  van de negentiende eeuw worden in deze Belgische streek ruim 22 branderijen in gebruik gesteld door boeren uit de omgeving. Op het moment dat er in het Belgische Nazareth wordt begonnen aan het produceren van jenever, is er al twee eeuwen aan ervaring in Schiedam. Branders uit Nazareth gingen dus voor advies naar Schiedam. In dezelfde periode krijgt Schiedam de naam Zwart Nazareth.

Meer over dit onderwerp:
madm
Deel dit artikel: