Mee op lachgascontrole met de politie: 'Wij staan hier gewoon te chillen, man!'

Het gebruik van lachgas is op straat verboden. Sinds 1 juli voert de politie in Rotterdam een zero tolerance-beleid: wie betrapt wordt, wordt bekeurd. Agenten voeren controles uit. Rijnmond ging een avond mee. "We hebben al vreselijke dingen zien gebeuren."

Een stuk of vijf, zes opgeschoten jongens schieten woensdagavond direct in de stress. Opeens is er een politiebusje pal voor hun langs de Maas geparkeerde auto’s gestopt. Twee agenten stappen uit, met in hun kielzog een journalist en een cameraman van Rijnmond. Die zijn uitgenodigd om te kijken hoe de aanpak van lachgas in Rotterdam gaat, nu er sinds 1 juli boetes worden uitgedeeld en er een zero tolerance-zomeroffensief tegen het lachgasgebruik is begonnen. De agenten zijn blij dat ze kunnen laten zien wat hun strategie is, de mannen waar we nu tegenover staan een stuk minder. Binnen een paar tellen is de situatie aan het water bij de Euromast onoverzichtelijk en broeierig. Er hangt onheil in de lucht. Vanaf een afstandje kijken steeds meer mensen toe.

Meelopen met politie tijdens het handhaven op het gebruik van lachgas | Foto: Rijnmond

“Niet filmen man,” roept een de mannen. “Wat doe je,” zegt een ander. "Wij staan hier gewoon te chillen, man", bitst zijn vriend. “Kijk, jullie filmen ons, ik film jullie terug,” haakt een van de mannen in. Hij voegt de daad bij het woord en pakt zijn camera, een model waarmee je vlogs voor internet maakt. Die camera steekt hij de lucht in. Afwisselend filmt hij zichzelf en de agenten. Hij cirkelt een beetje om de politiebus heen. “Wat kost dat nou, zo'n camera,” wil hij van de cameraman weten.

Strafbaar

De agenten van de Rotterdamse politie, hoofdinspecteur Ko Minderhout (48) en wijkagent-expert Rian van Amstel (36), trekken zich er weinig van aan. Zij blijven, met BOA's Marck van der Giesse en BOA-teamleider Saif Hadir op afstand, gewoon bij de groep staan. “We kijken vanavond of er lachgas wordt gebruikt”, legt Ko uit. Ook, zegt hij, blijft het niet langer bij kijken alleen: sinds 1 juli wordt er direct bekeurd, nadat het even eerder al strafbaar is geworden om lachgas op de openbare weg te gebruiken.

Hoe hoog de boete is, wordt per geval bepaald door de officier van justitie. “Ik ga je niet respecteren als je dit doet,” roept de meest luidruchtige, die van geen stil worden weet. Hij ijsbeert opgewonden heen en weer. Er gebeurt van alles, er wordt van alles gezegd en geroepen. Vanaf een afstandje kijken steeds meer mensen toe. De sfeer is intimiderend, maar lachgas wordt er niet aangetroffen. Later, terug in de politieauto, als we de controle door de stad vervolgen, zal blijken dat de agenten dit anders hebben ervaren. Door schade en schande wijs geworden als ze zijn, was het niet eens bij ze opgekomen om assistentie op te roepen.

Meelopen met politie tijdens het handhaven op het gebruik van lachgas. | Foto: Rijnmond

“Dat we gefilmd worden is absoluut vervelend,” zegt hoofdinspecteur Ko. “Maar we zijn wel wat gewend hoor,” zegt Rian. Daarna zetten we koers naar Tropicana en de Willemsbrug. Langs het water staan ook daar groepjes jongeren om auto's heen, de blikjes en flesjes op het dak neergezet. We rijden voorbij, af en toe minderen we vaart. Loerende blikken, boze blikken. Maar ook hier: geen lachgas, zo lijkt het. "Er wordt alleen maar water gedronken vanavond,” zegt agent Rian, vertwijfeld lachend. “Nou jongens, wat is er aan de hand?”

Zijn verbazing is niet vreemd. Het liep de afgelopen tijd de spuigaten uit met lachgasgebruik, stelt de politie. Het heeft van de bestrijding daarom een Rotterdams speerpunt gemaakt. “We voeren een zero tolerance-beleid. Treffen we je aan met lachgas, dan krijg je gewoon een boete.” Wat het offensief bemoeilijkt, geeft Ko toe, is dit: op heterdaad betrappen is lastig. Een hijs lachgas is zo genomen, de roes is kort, blazen of bloed afnemen helpt niet. Als een politiebus nadert, is lachgas ook zo weggewerkt. “We laten agenten in burger op straat ook meekijken. Vanavond ook. De agent in burger is al langs geweest voor wij komen.”

Verslaving

Lang leek lachgas een onschuldig fenomeen. Er werd haast een beetje lacherig over gedaan. De politie keek de situatie aanvankelijk aan. Maar de tijd van pappen en nathouden is voorbij, want lachgas zorgt voor problemen als verslaving, blijkt uit onderzoek. “We gebruiken dat soort onderzoeken natuurlijk om ons beleid op af te stemmen”, zegt Ko. Maar er speelt meer: er is veel ellende die er bij lijkt te horen, zeggen de twee agenten. Rian: “De problematiek valt samen met andere uitdagingen waar we mee te maken hebben.” Op straat gesmeten afval, snelle auto’s die herrie maken, stevige muziek. De stad ergert zich, meent de politie. Zeker langs de kades van de Maas is het vaak bal. De excessen zijn stevig: soms treffen agenten honderden jongeren aan.

Controle op lachgas aan de Parkhaven. | Foto: Rijnmond

De overlast is fors. Als er 's nachts een groep aan de Maas op Zuid staat te chillen, heeft Noord daar last van. Want het water draagt geluid. Het gesis van lachgastanks is volgens bewoners die het moeten aanhoren bovendien bloedirritant. "Vroeger zagen we veel van die kleine slagroompatronen waar lachgas in zit op straat liggen, maar dat is minder geworden," zegt Rian. "Het gaat er professioneel aan toe nu. De lachgas zit vaak in tanks." Er is al eens een dealer betrapt die gewoon te bellen was, en die dan grote twee litertanks naar je toe kwam brengen en ook weer ophalen.” De rest van het afval wordt evenwel vaak gewoon op straat gesmeten. “Je moet eens zien wat je 's ochtends langs de kades aantreft,'' zegt Rian. “Je weet niet wat je meemaakt.”

Voor veel van de mensen langs de kades lijkt rondhangen een manier van uitgaan geworden. “Door corona was er lange tijd ook niks anders te doen,” weet Ko. Dat verergerde de overlast. “We hebben al gezien dat meisjes totaal opgedirkt hier ook op afkomen.” Maar zo druk is het vanavond niet. Het is fris, buiten, en er is veel anders te beleven. “De horeca is weer open. Dat scheelt denk ik ook wel,” zegt Ko.

Patserwagens

In de Witte de Withstraat sluiten de agenten vervolgens aan bij een verkeerscontrole. Nou ja, verkeerscontrole: “Dat heet bij ons wel zo, maar dat is misschien misleidend,” zegt hoofdinspecteur Ko. Want een agent staat op straat geposteerd en selecteert. Brave autootjes mogen door, opvallende auto's worden een fuik in een zijstraat in gedirigeerd. Veelal nerveus overhandigen inzittenden van snelle en peperdure bolides hun papieren. Patserwagens heten ze, in de volksmond: auto's van dure merken, in opvallende kleuren, glimmend en luidruchtig.

Een jongen, bijrijder in een zo te zien loeisnelle auto met dubbele uitlaat die zelfs bij het stapvoets rijden veel herrie maakt, duikt weg in zijn capuchon. Van de camera wil hij niets weten. Maar de kofferbak openmaken is niet nodig, concluderen de agenten. Binnen een minuut of vijf rijdt de sportwagen luidruchtig weg. De politie hoopt nog op strengere regelgeving voor dit soort wagens, maar voorlopig is er niks illegaals aan. Lachgas wordt ook hier niet gevonden.

Dat de situatie met lachgas ernstig genoeg is om lik-op-stukbeleid in te voeren, blijkt uit het incident dat de Rotterdamse wijkagent Ben van Gorcum meemaakte. Hij is 61, en zit al 39 jaar in het vak. Dan kun je wel tegen een stootje, zegt hij. En toch klinkt er emotie in zijn stem, als hij vertelt wat hem overkwam. Twee weken geleden, ''gewoon op een zonnige middag'', hield hij twee vrouwen, “meisjes eigenlijk”, aan. Ze zaten in een auto. Het was een heterdaad: ze zaten lachgas te gebruiken. Maar de komst van Ben werkte als een rode lap op een stier. De twee raakten helemaal buiten zinnen. “Ze schreeuwden, riepen dat ik een pedofiel was, wilden anderen er bij betrekken. Ondertussen namen ze gewoon steeds weer lachgas. Er was geen land mee te bezeilen.” Ben riep versterking op. “Ik wist het gewoon niet meer. Ik dacht: hoe houd ik dit in de hand?” Resoluut: “Ja, dat is wat deze drugs met mensen doet.”

Controle omgeving van de Witte de Withstraat. | Foto: Rijnmond

In het verkeer

“We hebben al vreselijke dingen zien gebeuren: harde ongelukken, met echt harde klappen”, zegt Ko. Lachgas moet van de weg af, daar zijn alle betrokkenen het over eens. Weg uit het verkeer, omdat het ook anderen in ernstig gevaar brengt. Maar de toekomst biedt in dat opzicht nog een uitdaging. Want nu is het de politie die de controles doet, zelfs al is de politie al onderbemand. Straks zijn het de BOA’s. De twee mee reizende BOA's staan vanavond nog timide aan de zijlijn te kijken hoe de politie het oppakt, straks moeten zij aan de bak. BOA's zijn bevoegd om bekeuringen uit te schrijven, dus ook in het geval van lachgasgebruik. Wat de boetedagen - enkele tientallen sinds 1 juli- doet met het gebruik is onduidelijk. De zware controles lijken in ieder geval voor nu succesvol te zijn. We rijden uren rond, maar lachgas blijft buiten zicht.

Op weg terug naar het hoofdbureau, de dienst zit er op, rijdt een voorligger raar. “Vreemd,” zegt Rian. “Nou, inderdaad,” zegt Ko. Rian drukt pardoes op een knop: het stop-teken gaat aan. Het kleine autootje wordt aan de kant gezet. “Hoeveel mensen zitten er hier achterin?” Ko schijnt met een zaklamp naar binnen. Het terras van een wijnbar kijkt ondertussen toe. Nieuwsgierig en een tikkeltje gespannen. Zou dit dan een gevalletje lachgas zijn? Nee, de bestuurder heeft daar niks mee van doen en mag snel weer verder. Een paar minuten later staan we voor de deur van het politiebureau. Hier begon de avond en hier eindigt ‘ie. De controle zit er op. “Dit gaat de komende tijd vaker gebeuren”, zegt Ko. De gebruiker is dus gewaarschuwd. “Maar dat jullie vanavond geen lachgas zagen, hoeft niet te zeggen dat het probleem voorbij is”, zegt wijkagent Ben als hij zijn jas aantrekt en op weg gaat naar huis,. De laatste uren van de avond zijn aangebroken. “Mensen stoppen niet zomaar omdat er nu opeens bekeurd wordt. Dit is verslavend spul.”

Meer over dit onderwerp:
NIEUWS
Deel dit artikel: