Nieuwe cijfers van de Rotterdamse haven: lichte groei, nog niet terug op oude niveau

De Rotterdamse haven heeft nog steeds last van de coronadip van vorig jaar. Het totale overslagvolume neemt weliswaar met 5,8 procent ton gestaag toe tot ruim 231 miljoen ton, maar dat is negen miljoen ton minder dan in het recordjaar vlak voor de pandemie. Vooral de aan- en afvoer van ijzererts, kolen en containers deed het in het eerste halfjaar goed. De overslag van agribulk en LNG daalde, blijkt uit de halfjaar cijfers van Havenbedrijf Rotterdam.

We zetten de belangrijkste ontwikkelingen op een rijtje:

1. Massagoed

De overslag van droog massagoed bedroeg 37,7 miljoen ton, een groei van 22,5% ten opzichte van het eerste halfjaar 2020. Vooral de opleving van de Duitse staalproductie leidde tot een grotere vraag naar ijzererts en schroot (+34,4%). Daardoor steeg ook de vraag naar cokeskolen, bestemd voor hoogovens en energiekolen voor stroomopwekking, door de opleving van de economie en de tegenvallende stroomproductie uit wind. Hoge gasprijzen maakten dat energieopwekking met kolen concurrerend was, de gestegen prijzen voor CO2-uitstootrechten ten spijt. De totale kolenoverslag steeg met +35,8% in het eerste halfjaar. Over meerdere jaren gezien neemt het volume kolen overigens af: in de periode 2015-2020 daalde het 44%.

Vorig jaar lag de overslag van granen, oliezaden en veevoeders op een hoog peil ondanks de coronacrisis. Nu daalde de overslag van agribulk met 8,9%. De onzekerheid over mogelijke verstoringen in de aanvoer van voedingsmiddelen leidde er vorig jaar toe dat handelaren en importeurs aanvankelijk veel agribulk inkochten. Vanaf oktober vorig jaar is de overslag echter gedaald omdat er in de loop van het jaar grote voorraden waren opgebouwd, onder andere van soja en mais.

Binnen de grootste overslagcategorie, te weten nat massagoed, was de groei minder uitbundig dan bij droog massagoed. De totale overslag van nat massagoed groeide met 1,1% naar 100,9 miljoen ton. Er waren lichte toenames in de overslag van minerale olieproducten (+3,7%) en ruwe aardolie (+0,4%). LNG toonde daarentegen een lichte daling (-4,7%). Ten aanzien van ruwe olie speelde mee dat de raffinageactiviteit in Nederland en Duitsland vanaf het begin van het tweede kwartaal weer boven die van 2020 lag. Vorig jaar was een dalende tendens te zien vanwege het begin van de covid-19 crisis.

De overslag van olieproducten was in het eerste kwartaal hoger dan in 2020 en in het tweede kwartaal lager, per saldo in totaal leidend tot meer overslag. De hogere overslag is vooral veroorzaakt door meer aanvoer van stookolie en nafta. Er kwam meer stookolie uit Rusland naar Rotterdam, vooral door minder directe export vanuit Rusland naar de VS. Nafta is een typisch importproduct. Meer vraag vanuit de chemische industrie leidde in dit geval tot meer import. Daarnaast is meer gasolie/diesel naar de Verenigde Staten getransporteerd, onder andere vanwege de extreme koude daar. De overslag van kerosine daalde flink door de lage vraag. Verder steeg de overslag van biobrandstoffen en daalde de chemieoverslag.

Opslagtanks en warmtebuizen | Foto: Eric Bakker

2. Containers

Gemeten in tonnen groeide de containeroverslag met 4,4% en gemeten in de standaardmaat TEU met maar liefst 8,7%. Het verschil tussen tonnen en TEU komt vooral doordat in het eerste kwartaal meer lege containers werden overgeslagen dan in dezelfde periode in 2020. Ook daalt het gemiddelde gewicht van volle containers al enige tijd.

De toegenomen vraag naar consumentengoederen in combinatie met verstoringen in de logistieke ketens (onder andere door stremming Suezkanaal, corona-uitbraak en lockdown in havens Shenzhen) zorgde mondiaal voor vertragingen en hoge vrachttarieven. De afwikkeling van de containerstromen verliep in Rotterdam vrij goed.

De roll-on-roll-off overslag is goed hersteld in het tweede kwartaal na een sterke daling net na de Brexit begin 2021. Het tweede kwartaal was zelfs iets beter dan 2019. De volumes liggen fors (+8,8%) boven die van 2020. Daarbij moet worden aangetekend dat de halfjaarvolumes vorig jaar hard werden geraakt door de eerste corona lockdown in het tweede kwartaal. De overslag van het overig stukgoed nam toe met 14,7%, met name door toename van non-ferro metalen en staal.

3. Energietransitie:

Er zijn in het afgelopen half jaar concrete stappen gezet in de energietransitie. Zo werd in mei bekend dat de Nederlandse overheid circa € 2 miljard heeft gereserveerd voor de vier bedrijven die CO2 willen afvangen en voor opslag aanleveren aan het Porthos project. Hierdoor kan vanaf 2024 voor het eerst in Nederland op grote schaal CO2 worden opgeslagen in lege gasvelden onder de Noordzee.

Daarnaast lopen er allerlei waterstofprojecten voor grootschalige lokale productie, de import van waterstof van overzee en de toepassing in de transportsector en de industrie. En er loopt een onderzoek naar de aanleg van buisleidingen tussen Rotterdam, Chemelot en Noordrijn-Westfalen voor verschillende stoffen, waaronder waterstof en CO2. De infrastructuur is voor veel industrieën noodzakelijk om over te schakelen van fossiele grond- en brandstoffen naar schone waterstof.

4. Financieel resultaat:

De omzet van het Havenbedrijf steeg met 7,5% tot € 387,6 miljoen, daarmee liep het bedrijfsresultaat 16,4% op naar € 174,9 miljoen. De contractopbrengsten uit terreinverhuur namen vooral toe doordat enkele bestaande contracten in lijn zijn gebracht met de huidige marktprijs. De inkomsten uit zeehavengeld stegen door het hogere overslagvolume. De operationele lasten waren 4% lager in vergelijking met de eerste helft van vorig jaar, voornamelijk door lagere uitgaven tijdens de Covid-19 pandemie en een hoge mate van kostenbewustzijn. De totale investeringen voor 2021 liggen naar verwachting in lijn met het investeringsniveau van voorgaand jaar (€ 265,7 miljoen).

5. Digitalisering

De Brexit heeft volgens het Havenbedrijf dankzij de systemen van Portbase in Rotterdam niet voor grote problemen in de logistiek gezorgd. Verschillende processen voor de scheepvaart zijn verder gedigitaliseerd, waaronder meldingen voor de loodsen. Ook is de eerste ‘slimme’ bolder (met sensoren) geplaatst. En de digitalisering van de Maritime Declarations of Health is gestart. Jaarlijks komen er meer dan 30.000 van deze ‘gezondheidsverklaringen’ voor scheepsbemanning bij het Haven Coördinatie Centrum binnen.

Slimme Bolder | Foto: Danny Cornelissen

6. Vooruitzichten

De economie trekt aan, evenals de wereldhandel. Dit gaat volgens het Havenbedrijf het herstel van het overslagvolume in de haven van Rotterdam helpen. Tegelijkertijd liggen er uitdagingen en onzekerheden, vooral over het verdere verloop van de pandemie. Het Havenbedrijf verwacht dat de groei van het overslagvolume in de tweede helft van 2021 aanhoudt.

Havenbedrijf Rotterdam doet opnieuw een beroep op het nieuwe kabinet om grote investeringen in infrastructuur mogelijk te maken. Castelein: “Ook heeft de Rotterdamse haven snel meer stikstofruimte nodig voor verschillende projecten op het vlak van de energietransitie. Blijft dit uit, dan kunnen onze ambities niet tijdig worden gerealiseerd en stagneert de verduurzaming van de industrie.”