Pastoraal werkster uit Hardinxveld deed aangifte van seksueel misbruik na zelfmoord Thirza: 'Sommige zaken mogen niet geheim blijven'

De 29-jarige Thirza pleegde zelfmoord in 2016 en na het drama gebeurde er iets opmerkelijks. Haar pastoraal werkster stapte naar de politie en deed aangifte van seksueel misbruik van Thirza. Zij had dat in vertrouwen gehoord van de vrouw, maar besloot het te doorbreken. Een moeilijke, maar bewuste stap, zegt Alie Kramer uit Hardinxveld-Giessendam. “Ik wilde haar alsnog een stem geven. Sommige dingen mogen niet geheim blijven.”

De aangifte is door justitie als bewijs gebruikt in de rechtszaak tegen Aaldert van E. Hij runde therapeutische centra op christelijke grondslag in Ridderkerk en Meerkerk. Voor het misbruiken van Thirza en twee andere vrouwen kreeg hij in december 2020 5,5 jaar cel. In het vonnis wordt gesteld dat hij het leven van kwetsbare vrouwen heeft verwoest. Dat geldt zeker voor Thirza, die kampte met ernstige, psychische problemen.

Vlak voor haar zelfmoord schreef zij een brief aan Aaldert: “Je had nooit zo’n relatie met mij mogen aangaan en je hebt mij diep beschadigd.” Alie Kramer gaat nog een stap verder. “Ik stel Aaldert medeverantwoordelijk voor haar dood. We zien hier wat er gebeurt als mensen die al getraumatiseerd zijn, ernstig seksueel worden misbruikt door ‘hulpverleners’.”

Aaldert van E. is veroordeeld voor seksueel misbruik | Foto: Foto: NOS

Kramer had intensief contact met Thirza, in de maanden voor haar dood. “Ik merkte de diepe nood waarin zij verkeerde, ze kon niet meer leven. Enkele dagen voor haar dood vond ik haar met collega Elly van het pastoraat thuis, in Hardinxveld. Ze had zichzelf verwond, haar benen opengesneden. Dat had zij vaker gedaan, de lichamelijke pijn was beter te verdragen dan de pijn in haar geest, in haar ziel. Toen wisten we al: zij was niet meer te redden.”

Tragisch in haar leven was ook geweest dat haar oudere zus Joëlle in 2012 zelfmoord had gepleegd, eveneens op 29-jarige leeftijd. In die zaak ging justitie er vanuit dat Joëlle was vermoord door haar (en Thirza's) moeder en stiefvader, die beiden in Hoeve Jedidja in Meerkerk werkten, onder de vleugels van Aaldert van E. Maar de rechter sprak de ouders vrij van moord.

Thirza is zelf jarenlang behandeld geweest in de Neshoeve in Ridderkerk en Jedidja. Zij moest vertrekken uit Meerkerk nadat de seksuele schandalen rond evangelisch leider Aaldert naar buiten kwamen. Zij ging in Hardinxveld-Giessendam wonen en zocht daar contact met Alie Kramer. “Ik trof een eenzame, jonge vrouw aan met trauma’s uit haar jeugd. Ze was onder meer verwaarloosd. Spontaan en gedetailleerd begon zij te vertellen over Aaldert en het seksueel misbruik.”

Misbruik met de bijbel

Thirza heeft zelf lange tijd gezegd dat ze een relatie had met haar therapeut en had zelfs plannen voor een tatoeage: ‘Thirza & Aaldert’. Kramer: “Het was een hunkering naar aandacht, naar een vaderfiguur. Aaldert suggereerde ook steeds een vrouw van haar te maken en het seksueel contact werd een belangrijk onderdeel van de therapie. Het was misbruik met de bijbel in de hand.”

Toen Thirza een boekje opendeed aan Kramer zat de evangelisch leider al vast vanwege de ontucht met twee andere patiënten. Maar hij zocht nog steeds contact met haar, vanuit de gevangenis. Alie Kramer zat er regelmatig bij als hij belde. “Thirza werd dan extreem angstig. Zodra Aaldert ging spreken, begon ze te beven. Alleen al die stem, zalvend, manipulatief. Hij stelde zich op als slachtoffer en maakte van Thirza een helper.”

Hoeve Jedidja was gevestigd in een rustieke boerderij in Meerkerk | Foto: Rijnmond

Kramer en haar collega drongen er bij Thirza op aan om aangifte te doen, maar dat wilde zij niet, uit loyaliteit aan Aaldert. In haar laatste brief vertelde ze over een verklaring die zij onder druk van Aaldert heeft afgelegd en waarin zij hem vrijwaart van alle schuld. Dat herriep zij in de brief: ”Ik moet constateren dat het alleen maar om jouzelf ging. Je zorg ging niet om mij maar om jezelf en je proces. De verklaring is onder valse voorwendselen aan mij onttrokken.” Alie Kramer: “Ze geeft dus aan dat ze voor hem heeft gelogen.”

Het was een belangrijk signaal dat Thirza er klaar voor was om naar de politie te stappen, maar kort daarna pleegde zij zelfmoord. Alie Kramer besloot in haar naam aangifte te doen. Bij de politie stonden ze wel even te kijken toen zij zich meldde. Het is een ongebruikelijke daad van een pastoraal medewerker of ieder ander persoon met een vertrouwensrelatie.

“Ik heb er heel lang over gedaan om die stap te nemen, maar haar is groot onrecht aangedaan. Ik had met mijzelf niet meer kunnen leven, als ik hier niets mee had gedaan. Ik heb het haar in het ziekenhuis nog verteld dat ik aangifte ging doen en toen heeft zij geknikt. Dat was voor mij genoeg.”

Vergeving

Alie Kramer vindt het belangrijk om dit verhaal te vertellen, over de afwegingen die zij heeft gemaakt om de vertrouwelijkheid te doorbreken. Om meerdere redenen. “Ten eerste moest er recht gedaan worden aan wat kwetsbare vrouwen is aangedaan. Dat zij gehoord worden. Ik weet dat seksueel misbruik veel vaker voorkomt, ook in christelijke kringen. Het is niet zo dat dingen maar vergeten en vergeven moeten worden. Er moet ook recht gedaan worden. Ik denk dat wij te snel naar vergeving grijpen.”

Voor pastoraal werkers is dat een aansporing om vaker de mogelijkheid van een aangifte op tafel te leggen. “Ook hier op aarde mag recht gesproken worden, voor de slachtoffers. We hoeven niet te wachten tot de eeuwigheid. Zaken die zo beschadigend zijn, mogen we benoemen en die horen in een rechtszaal thuis.”

De dood van Thirza heeft Alie Kramer zwaar aangegrepen, maar zij heeft uiteindelijk vrede met haar beslissing om er een einde aan te maken. “Dit leven was te zwaar voor haar geworden, ze kwam er niet meer uit. Ik vind het lastig dat zij hiervoor heeft gekozen, maar je gunt haar ook haar rust. Die rust heeft ze gekregen en ze is veilig nu.”

Denk je aan zelfmoord, of ken je iemand waarover je je zorgen maakt? Stichting 113 Zelfmoordpreventie is 24/7 bereikbaar via 0800 0113 en 113.nl

Programmamaker Paul Verspeek sprak een uur lang met Alie Kramer in 'De Verdieping'. Beluister het gesprek op deze pagina of abonneer je op de podcast 'De Verdieping met Ruud de Boer':