nieuws

Analyse: De levenslange celstraf op de schop

Gevangenis De Dordtse Poorten, Dordrecht
Gevangenis De Dordtse Poorten, Dordrecht
ROTTERDAM - De beslissing om de tot levenslang veroordeelde Chinees Loi Wah C. verlof te geven, leidt tot veel beroering. Hoe kan het, dat een man die een compleet Rotterdams gezin vermoordde, nog een kans krijgt? Vijf belangrijke vragen over de levenslange celstraf.
Waarom mag Loi Wah C. naar buiten?

Staatssecretaris Dijkhof heeft dat bekendgemaakt, na een besluit van de Raad voor de Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming (RSJ). En deze instantie baseert zich weer op het Europees Hof. Het Hof zegt: ook bij levenslang gestraften moet worden bekeken of deze persoon ooit geschikt is om weer in de vrije wereld te leven. Dat kan je alleen beoordelen als een gedetineerde al een keer heeft ‘geoefend’: verlof dus. Loi Wah C. zit nu 28 jaar vast en daarom komt zijn toekomst nadrukkelijk aan de orde. Volgens het Europees hof is het ‘inhumaan’ om tegen gevangenen te zeggen: jij komt sowieso nooit meer buiten, zoals in Nederland gebeurt. Nederland kent voor levenslang gestraften alleen het systeem van gratie: een gunst van de koning. In 2009 kreeg een levenslang gestrafte uit Hellevoetsluis gratie, omdat hij terminaal was. Dat was toen voor het eerst in 23 jaar.

Wat hebben wij met het Europees Hof te maken?

De uitspraken van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, gevestigd in Straatsburg, zijn bindend. Nederlandse rechters moeten zich daaraan houden. Het Hof heeft een helicopterview van de rechtspraak in Europa. Wat valt dan op: Nederland is het enige land in Europa waar levenslang automatisch levenslang is. In Engeland bijvoorbeeld is levenslang in de praktijk vaak 15 jaar cel, afhankelijk van het delict en de persoon. De strenge houding van Nederland is vrij recent: alleen in de laatste tien jaar blijft de deur automatisch dicht. Vanaf 1870, toen de levenslange celstraf werd ingevoerd als vervanging van de doodstraf, hadden gedetineerden altijd de mogelijkheid van invrijheidsstelling. De afgelopen kabinetten hebben dat teruggedraaid, waardoor Nederland de vreemde eend werd in de Europese bijt.

Komt Loi Wah C. nu ook vrij?

Dat is niet zeker. Het verlof is bedoeld als graadmeter. De conclusie kan zijn dat de Chinees niet geschikt is om de gevangenis te verlaten. Dat geldt ook voor de andere langgestraften. De beslissingen van de staatssecretaris en de RSJ zijn zeker baanbrekend, maar het houdt nog altijd de mogelijkheid open dat gestraften hun cel nooit zullen verlaten. Dat is in het veel soepeler buitenland ook zo. Alleen Noorwegen kent geen levenslange celstraf. Loi Wah C. heeft overigens gevraagd om naar zijn familie in Hong Kong te gaan, mocht hij ooit vrij komen.

Gaan de moordenaars van Inn & Out nu ook verlof aanvragen?

Drie mannen hebben levenslang gekregen voor de drievoudige moord in het Rotterdamse café Inn & Out in 2005. Zij zitten nu tien jaar vast en daarom is verlof nog lang niet aan de orde. De verwachting is dat een eventueel verlof pas speelt als een gedetineerde 25 jaar vastzit. We hebben het in dit geval dus over het jaar 2030. Dat geldt ook voor bijvoorbeeld Mohammed B., de moordenaar van Theo van Gogh, die nu elf jaar vastzit. Mohammed B. heeft altijd gezegd dat hij het weer zou doen als hij vrij komt. Dat maakt de kans in zijn geval heel klein dat hij ooit op vrije voeten komt.

Betekent dit het einde van de levenslange celstraf?

Ja en Nee. Het systeem dat we nu in Nederland kennen is onhoudbaar, gezien de beslissing van het Europees Hof. Dat betekent dat de gratie wordt afgeschaft. Het ligt in de rede dat Nederland, net als de meeste Europese landen, voortaan na 25 jaar detentie bekijkt of die persoon geschikt is om op termijn vrij te komen. Maar rechters zullen ook in Nederland in de toekomst de levenslange celstraf blijven opleggen. En ook in Nederland zullen in de toekomst gedetineerden nooit meer in de vrije buitenlucht komen, afhankelijk van de persoon en de aard van het misdrijf.

💬 WhatsApp ons!
Heb jij een tip voor de redactie? Stuur ons een bericht, foto of filmpje via WhatsApp ons of Mail: nieuws@rijnmond.nl