'Ze wilde weg uit het leven van wreedheden daar': Na de zelfmoord van Nomie wil haar vader haar kritiek op de GGZ uitdragen

In haar wanhoop stuurt Nomie in april van dit jaar een email aan het Groen Links-Kamerlid Lisa Westerveld, waarin zij felle kritiek uit op de psychische hulp die zij ontvangt. Het blijkt haar afscheidsbrief te zijn. Twee dagen later pleegt het 19-jarige meisje zelfmoord. De mail is daarmee een uiterst pijnlijke aanklacht tegen de GGZ. Vader Rutger Jongejan is de klap van haar dood nog nauwelijks te boven maar heeft ook een missie: “Het voelt voor mij als een plicht om een vervolg te geven aan de brief die ze heeft geschreven.”

Het is een emotioneel verhaal dat hij heeft te vertellen, maar het is belangrijk, zegt hij. We kiezen als locatie voor het gesprek een op het oog vreemde plek: de Ackerdijkse Plassen ten noorden van Rotterdam, ten westen van Berkel en Rodenrijs. Een natuurgebied met veel water en vogels. Rutger Jongejan struint heel Nederland af om als hobbyfotograaf dieren vast te leggen. Niet alleen voor het plezier. “Dit helpt mij om uit mijn hoofd te blijven. Zodra ik in mijn hoofd ga zitten, ga ik nadenken en overvallen emoties mij. In de natuur moet ik mij focussen op geluiden, op de dieren en zo kan ik tot rust komen.”

Rutger Jongejan wil de noodkreet van zijn dochter laten horen | Foto: Rijnmond

Hij heeft een hectische baan bij de Ambulancedienst Rotterdam en kreeg privé het nodige voor zijn kiezen. En toen kwam het drama rond zijn dochter Nomie. Een drama dat zich al aftekende in de periode vlak voor haar suïcide. “Zij is in zes weken tijd vier keer overgeplaatst tussen verschillende GGZ-instellingen. Elke keer werd beloofd dat ze nu echt de hulp kreeg die ze nodig had, maar het was gewoon een doorschuifsysteem.”

Jongejan vertelt over de achtergronden van haar psychische problemen en de voortdurende onrust in haar hoofd. Nomie was autistisch, maar dan niet volgens het klassieke beeld van vastbijten op één onderwerp, of anderen niet aankijken. Het meisje was sociaal, had een vriendengroep en kon goed meekomen op school.

“Maar ze was onwijs perfectionistisch. Als ze geen hoge cijfers haalde, had ze het idee dat ze had gefaald. Ze deed zichzelf ook tekort door andere mensen altijd voorop te stellen. Ze belandde in de psychiatrie, maar ze hoorde er niet thuis want ze was geen psychiatrisch patiënt. Het zorgde voor een neerwaartse spiraal. Ze werd niet gehoord, kreeg geen erkenning.”

Nomie Jongejan | Foto: Privéfoto

Extra problematisch werd het toen Nomie 18 jaar werd, formeel volwassen dus. “Het gevolg was dat haar moeder en ik geen informatie meer kregen. Ze heeft in een instelling gezeten waar ze twee suïcidepogingen heeft gedaan, maar wij wisten dat niet. We hebben nooit gehoord dat ze in levensgevaar heeft verkeerd. Dat voelt niet ok.” Volgens Jongejan leidde het gesprek met de instelling tot niets omdat zij zich verschuilden achter het beroepsgeheim en procedures.

Rutger Jongejan wil vooral bepleiten dat instellingen contact blijven houden met de ouders. “Wij kunnen voor jongeren de belangrijkste coach zijn op het pad naar volwassenheid. Ze vertrouwen ons, wij weten wat er in hun hoofd omgaat. Ik vind het zwaar dat er mensen zijn die meer hebben geweten over mijn dochter dan ikzelf.”

Zo summier als de informatie was, Jongejan bespeurde af en toe paniek bij Nomie. “Ze zat tussen mensen met schizofrenie, angst- en eetstoornissen en waandenkbeelden. Ze belde een keer op: ‘pap, er zit hier een man die denkt dat hij een farao is’. Toen zei ik: ik kom je ophalen, maar dat mocht niet want ze zat er met een zorgmachtiging. Ze zeiden: ‘U krijgt haar niet mee, u zegt nu wel dat u de vader bent, maar hoe kunnen wij dat weten.’ Nomie wilde wel met mij mee en zij heeft dat later in haar afscheidsbrief beschreven als een traumatische ervaring. Ze wilde weg uit het leven van wreedheden in de GGZ.”

Afscheidsbrief

De afscheidsbrief dus, die op 24 april in de mailbox belandt van Lisa Westerveld. Waarin Nomie haar ervaringen in de psychiatrie uit de doeken doet.

“Van het kastje naar de muur gestuurd worden, slechte communicatie en overdrachten, dwangmaatregelen, onbegrip voor de situatie. Je bent dan geen persoon meer, je bent je problemen. En als die ingewikkelder zijn dan je dacht, dan ga je gewoon weer weg bij de zorginstelling en mag een ander het proberen.”

De mail gaat niet zozeer over haarzelf. Wat zij beschrijft, is de bredere problematiek. “Ik hoop natuurlijk wel dat u ergens iets voor mij zou kunnen betekenen, maar mijn verhaal mogen kunnen doen, is al voldoende. Niet alleen voor mijzelf, maar juist ook voor de vele anderen die zich in soortgelijke situaties begeven.”

Jongejan: “Uit de brief bleek haar karakter, heel bescheiden. Dat Lisa Westerveld haar email zou lezen, zou haar al helpen. Dat typeert haar. Ze vroeg aandacht, maar niet per se voor zichzelf. Daarom neem ik haar roep voor jongeren die in de knel komen te zitten van haar over.”

Nomie Jongejan | Foto: Privéfoto

Vlak voor zij de mail schrijft, heeft Nomie te horen gekregen dat zij opnieuw wordt overgeplaatst, iets dat zij absoluut niet ziet zitten. Vader Jongejan: “Ik heb dagenlang gesmeekt: doe dit niet, want ze is volledig in paniek en dit zal het suïciderisico vergroten. Die man zei letterlijk tegen mij: ‘of er een suïcidegevaar is, weten we altijd pas achteraf’. Daar sta je dan.”

Op 23 april wordt zij toch overgeplaatst naar een andere instelling en in de overdracht wordt niet vermeld dat zij suïcidaal is. Een dag later schrijft zij de mail aan Lisa Westerveld. De stem van Rutger Jongejan breekt als hij het vervolg vertelt. “Op maandag 26 april word ik om tien voor elf gebeld dat mijn dochter is overleden. Dan stort je hele leven in.”

In de afscheidsbrief die ze op haar laptop vinden, schrijft Nomie dat zij beseft dat haar dood veel pijn zal doen. “Ondanks de liefde die zij voelde voor de mensen om haar heen, heeft zij deze stap gezet. Dat geeft aan hoe zwaar zij het had. Ik had het alleen eerder willen weten zodat ik haar had kunnen steunen. Mijn kind gaat naar de afgrond en hoe hard ik ook ren, ik kom niet meer op tijd om haar hand te pakken.”

Eurovisie Songfestival

Tijdens haar begrafenis wordt onder meer Arcade van Duncan Lawrence gedraaid. “Nomie was een enorme fan van hem. Ze wilde heel graag naar het Eurovisie Songfestival in Ahoy. Vorig jaar had ze iedereen al in stelling gebracht om mee te gaan en dat wilde ze dit jaar weer maar dat heeft ze niet meer gehaald. Ik heb haar foto in een lijstje voor de televisie gezet, zodat ze kon meekijken en er toch een beetje bij was.”

Rutger Jongejan komt het als ambulancemedewerker veel tegen: jongeren in geestelijke nood. “Het wordt een lange weg, het gaat jaren duren, maar er moet iets gebeuren. Liefst ambulante hulp, want als ze opgenomen worden, dan gaan ze elkaar versterken in hun problemen.”

Rutger Jongejan in natuurgebied de Ackerdijkse Plassen | Foto: Rijnmond

Op 14 oktober is er in de Tweede Kamer een rondetafelgesprek over hulpverlening aan jongeren met multi-problemen, mede op initiatief van Lisa Westerveld. Rutger Jongejan zal er als ouder spreken. Westerveld zegt dat zij elke week noodkreten van jongeren krijgt dat het niet meer gaat. “Er zijn te weinig plekken, te weinig hulpverleners. De jongeren komen in een negatieve spiraal terecht. Ik word er een beetje cynisch van want dit zeggen we al jaren in de Kamer, maar er is weinig gebeurd bij het ministerie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport.”

Westerveld is het met Jongejan eens dat ouders meer bij de zorg van hun kind betrokken moeten worden. “Het is toch verbijsterend dat als ouders zeggen ‘niet overplaatsen’ het dan toch gebeurt. De rechtspositie van ouders moet duidelijker benoemd worden.” Ook laakt zij de ‘harde knip’ die er bij het 18e levensjaar is, waardoor jongeren onder een ander regime gaan vallen: andere financiering, andere zorg. “Dan heb je net een band met hulpverleners en kan je weer helemaal opnieuw beginnen.”

Rutger Jongejan heeft bij één instelling waar Nomie zat een klacht ingediend. “Daar doet de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd ook onderzoek, die nemen het heel serieus. Mijn doel is helemaal niet dat er iemand in de gevangenis komt, of een boete krijgt. Mijn doel is dat er aandacht komt voor de misstanden en dat het wordt aangepakt. Niet lullen maar poetsen. Ik hoop daaraan te kunnen bijdragen door het geluid van Nomie te laten horen.”

Denk je aan zelfmoord, of ken je iemand waarover je je zorgen maakt? Stichting 113 Zelfmoordpreventie is 24/7 bereikbaar via 0800 0113 en 113.nl.

Meer over dit onderwerp:
JEUGDZORG DELFGAUW NIEUWS GEZONDHEID ZORG NATUUR
Deel dit artikel: