Wie zorgden voor de chaos tijdens de rellen op de Coolsingel?

Wat vrijdag begon als een kleinschalige demonstratie tegen het 2G-beleid, ontspoorde al snel in een ‘orgie van geweld’, zoals burgemeester Aboutaleb het ‘s avonds laat noemde. De woede van anti-vaxxers over het coronabeleid werd aangevuld door de boosheid van tegenstanders van het vuurwerkverbod en de frustratie van voetbalsupporters die niet meer naar wedstrijden mogen. En dan waren er ook nog de jonge relschoppers die wel zin hadden in een verzetje en massaal op het protest afkwamen.

Fractievoorzitter Robert Simons van Leefbaar Rotterdam noemde de oproer een ‘een brij aan groeperingen die samen een explosieve cocktail vormen’. Burgemeester Aboutaleb en minister Grapperhaus zagen vooral voetbalhooligans, havenwerkers, biergooiers en zware criminelen. Geert Wilders zag alleen Marokkanen.

Feit is dat de binnenstad van Rotterdam vrijdagavond in een waar slagveld veranderde, vol woede, vernielzucht en chaos. Een avond waarbij de agressie met name was gericht naar politie, ME en hulpverleners. En waar de politie moeite had de macht op straat weer terug te winnen. Premier Rutte noemde de rellen ‘puur geweld, dat niets met demonstreren te maken heeft’.

Op basis van eigen waarneming, ooggetuigenverslagen en publicaties op sociale media, krijgen we een aardig beeld van de belangrijkste deelnemers aan het strijdtoneel. We zetten ze hier op een rij:

1. Demonstranten

In de week voorafgaand aan de demonstratie, was op Facebook een oproep te lezen van Freedom Demo Rotterdam, om 19 november om 20.00 uur naar de Coolsingel te komen. ‘Nederland pikt het niet langer!!! Nee tegen 2G! Nee tegen een klassenmaatschappij!!’ stond op de poster.

Freedom Demo Rotterdam zegt op haar website te vechten voor een vrij Nederland, tegen ‘onzinnige coronamaatregelen en QR-code’ en te vechten tegen (satanisch) kindermisbruik.

Rond 20:00 uur verzamelen zich enkele honderden betogers op de Coolsingel, boven de Koopgoot. Onder hen veel anti-vaxxers, zorgpersoneel, gezinnen, en groepjes vrienden en vriendinnen. Er zijn weinig protestborden te zien, op een enkele na waarop staat: ‘Geen 2G maar uitbreiding IC’ . En: ‘Als een QR-code je vrijheid moet bewijzen, ben je hem al kwijt.’

Freedom Demo Rotterdam en de Facebook-groep Nederland in Opstand delen de beelden van de demonstratie. Ook Defend Nederland filmt dit alles. Defend Nederland is een bundeling Facebook-groepen die tegen het coronabeleid zijn en volgens de politie bij eerdere protesten geweld niet schuwde.

Marco Buis | Foto: FACEBOOK

Marco Buis is cameraman bij ‘OnrechtTv’. Dit kanaal is vaker aanwezig bij demonstraties en streamde eveneens het protest via de eigen Facebook-pagina. Buis werd naar eigen zeggen vlakbij zijn aorta door een kogel geraakt. Zaterdag plaatste hij een filmpje op Facebook, waarin hij vanuit zijn ziekenhuisbed opriep om niet toeterend voor de ingang te blijven staan. “Houd het rustig, ik trek het wel. We gaan nog een keer strijden met z’n allen.”

2. Voetbalhooligans

In de groep lopen ook in het zwart geklede mannen met gezichtsbedekking rond. ‘Feyenoord, Feyenoord’, scanderen ze, als de vuurpijlen en rode fakkels worden afgeschoten. Al snel vliegt de eerste steen in het rond, net als het straatmeubilair en delen van het horecaterras. Jongeren houden hun mobieltje in de aanslag, om alles te filmen. Op hun jassen staat FIIIR, de afkorting van Feyenoord Rotterdam, derde generatie.

Jonge jongens in zwarte hoodies tonen even later triomfantelijk een vlag met daarop RJK afgebeeld, Ze staan voor de gemolesteerde politieauto’s in de zijstraat van de Coolsingel, achter C&A. De afkorting RJK staat voor ‘Rotterdamse Jongeren Kern’, een vertakking van de harde kern van Feyenoord. De groep wordt in verband gebracht met de brandstichting van de sportschool van Paul van Dorst, de voorzitter van de llhbti+-Feyenoord-supportersclub Roze Kameraden. Ook was met een spuitbus RJK gespoten op de deur van het huis van de toenmalige directeur van Feyenoord: Mark Koevermans, nadat ze eerder zijn ruiten hadden ingegooid.

De RJK is eind jaren negentig ontstaan, als opvolger van de eerste generatie harde kern, de SCF Hooligans. En het is de kweekvijver voor de derde generatie harde kern: FIIIR. Leden uit beide groepen waren met vlaggen bij eerdere coronademonstraties aanwezig. In de persconferentie na afloop van de rellen zegt burgemeester Aboutaleb dat de politie supporters uit de harde kern van Feyenoord heeft gespot, maar ook van andere clubs.

3. Jonge relschoppers

Als de eerste scooter de fik in gaat, het vuurwerk zwaarder wordt en de sfeer grimmiger, verlaten de eerste demonstranten de Coolsingel. Steeds meer jonge relschoppers komen naar het centrum. Ze zijn opgeroepen in besloten Telegram-groepen, waar de politie niet kan meekijken. De relschoppers hitsen elkaar op bij het slopen van straatmeubilair en het in brand steken van scooters en afvalbakken. De situatie escaleert in korte tijd en ontaardt in een kat en muisspel met de politie en de massaal opgeroepen Mobiele Eenheid.

Volgens de politie is ongeveer de helft van de 49 aangehouden mensen ‘nog net minderjarig’. Het OM stelt later dat er zes minderjarigen zijn aangehouden.

RJK rellen Rotterdam | Foto: FACEBOOK

Net als bij de avondklokrellen vorig jaar, lijkt het om jongens te gaan met een migratie-achtergrond uit de achterstandswijken van Rotterdam. Maar er zijn ook jongeren die aangeven de weg in de stad niet te kennen en dus van buiten komen. De jongeren zeggen te balen dat ze ‘al twee jaar niks meer mogen’ en verdedigen het geweld met ‘dit werd tijd’.

Politiebond-voorzitter Gerrit van de Kamp heeft begrip voor de opgekropte woede. In de Volkskrant zegt hij: “Je zal maar een jongere zijn die niks mag, nergens een woning kan vinden. Je mag niet naar de kroeg, je mag niet naar het voetbal, straks met oudjaar mag je ook niks.”

4. Dockers United

Wie volgens burgemeester Aboutaleb ook aanwezig waren, zijn de Dockers United. Dit zijn vrachtwagenchauffeurs en havenwerkers van verschillende terminals en bedrijven, die een dag voor de rellen de Maasvlakte blokkeerden uit protest tegen de QR-code. In dezelfde week plaatsen ze een dreigend filmpje op social media, waarin ze met maskers en fakkels waarschuwen dat ze ‘nooit de tweedeling in de samenleving zullen accepteren.’

In een verklaring die ze zondag verspreiden, zeggen ze geen initiatiefnemers van het protest van afgelopen vrijdag te zijn.‘’Wij keuren geweld van welke kant dan ook niet goed. We constateren echter wel dat de jongeren al bijna 2 jaar onderdrukt worden door de overheid. De kruik lijkt dus net zo lang te water te gaan dat hij barst. En dat moment lijkt nu gekomen.”

Dockers United | Foto: FACEBOOK

5. Romeo’s

Op sociale media zijn ook mannen in beeld gebracht, die volgens de filmers agenten in burgerkleding waren. Ze liepen tussen de demonstranten door en zouden ook zelf met stenen hebben gegooid. Tijdens een eerdere demonstratie in Amsterdam werd dit ook door de demonstranten gesuggereerd en dit is toen stellig ontkend door burgemeester Halsema.

De Romeo’s zijn speciale arrestatieteams, die de politie en ME assisteren. Door zich in groepen tussen de relschoppers te bewegen, proberen ze de grootste relschoppers te stoppen. ‘Doorgesnoven hooligans’ worden de Romeo’s genoemd, op de website van Nederland in Opstand. Daar zijn ze ook met foto’s herkenbaar in beeld gebracht.

6. Omstanders

Tijdens de demonstratie en de rellen blijven ook mensen langer in het centrum hangen na het bezoek aan de horeca of koopavond. Met de winkeltasjes in de hand, lopen sommigen doodgemoederd tussen de relschoppers. Ze kijken toe hoe anderen geweld gebruiken, maar grijpen niet in. Anderen krijgen klappen met stokken en er wordt gedreigd met messen. Ook een journalist wordt aangevallen en zijn camera wordt kapot geslagen.

Maaltijdbezorgers proberen zich door de massa een weg te banen. Theaterpubliek en bioscoopbezoekers wordt gevraagd langer in het theater te blijven en zich niet voor de ramen te posteren. Uiteindelijk komen ze toch naar buiten en ontstaat een lange file van toeterende automobilisten die tegelijk het centrum wil verlaten. Het zorgt voor een chaotische situatie op straat, waardoor de politie en ME nog lang nodig heeft om de rust te laten terugkeren.

Volgens het Openbaar Ministerie zitten nog zeven verdachten van de rellen in Rotterdam vast. Zij worden verdacht van onder meer openlijke geweldpleging, vernieling en het hinderen of belagen van hulpverleners. Een achtste verdachte wordt dinsdag al voorgeleid aan de rechter-commissaris. Justitie verdenkt hem onder meer van openlijke geweldpleging.

De vraag is welke relschoppers we straks bij de rechter te zien krijgen. Tijdens de nasleep van de avondklokrellen viel het zelfs de rechter op dat de meeste verdachten vrij keurige burgers waren, met banen en opleidingen en niet of nauwelijks een strafblad.