BOTLEK

Na zestig jaar valt het doek voor Aluchemie: ovens bij Botlekfabriek zijn uitgezet

Luchtfoto Botlek, met op de voorgrond Aluchemie
Luchtfoto Botlek, met op de voorgrond Aluchemie © Aluchemie
Het is een emotionele week voor de (oud)-medewerkers van Aluchemie. In februari kregen zij te horen dat de fabriek in de Botlek per 31 december dicht zou gaan, waardoor 220 mensen hun baan verliezen. Vandaag werd al de laatste anode in een schip geladen. En daarmee stopt de operatie op het immense terrein langs de A15.
Wie de Botlektunnel in- of uitrijdt kent het complex vast van het rode logo van het bedrijf: een grote halve bol met zonnestralen. Het beeldkenmerk is op een van de zeven ovens geplaatst, waarin de grote zwarte blokken worden gebakken. Koolstofanodes worden deze blokken genoemd: ze zijn nodig bij de productie van aluminium en bestaan voor 70 procent uit petroleumcokes.
De grondstoffen voor deze anodes worden per schip afgeleverd bij de fabriek. Daarna worden de materialen vermalen, gezeefd en bij 150 graden gemengd in de Massa/Vormerij. Uiteindelijk kunnen daarmee de blokken worden gevormd en in een van de zeven gloedhete ovens gebakken. Dit proces (calcineren) duurt 14 dagen, waarna de anodes klaargemaakt worden voor verscheping naar de klant.
Azië
De laatste jaren is er steeds minder vraag naar aluminium en dus ook naar anodes. Bovendien is de productie van aluminium voor een groot deel naar het Midden-Oosten en Azië verplaatst. Daarnaast moest het bedrijf investeren, onder meer in milieuvoorzieningen, om door te kunnen blijven draaien.
Je zou kunnen zeggen dat Aluchemie daarmee slachtoffer is van de energietransitie, maar zo zien ze het zelf niet. HR-manager Chantal Groenendijk: “Toen we hier in de jaren zestig begonnen was aluminium een nieuw metaal en was er veel vraag naar, maar gaandeweg zijn er wereldwijd nieuwe metalen en grondstoffen gekomen waardoor er steeds minder anodes nodig zijn. Aluminium wordt ook steeds vaker hergebruikt. Die hele markt is gewoon aan het veranderen.”
Ploegendiensten
De fabriek in de Botlek is de grootste in Europa. Het terrein is circa 37 voetbalvelden groot en bestaat uit een kademuur met steiger, opslagsilo’s, een Vormerij en zeven langwerpige gebouwen waar de ovens in staan. Hier hebben de afgelopen vijftig jaar honderden medewerkers in ploegendienst gewerkt: zeven dagen per week, 24 uur per dag.
Met elkaar vormen ze een familie, stelt Milco Roos (52). Hij werkt zelf al twintig jaar bij het bedrijf: ooit begonnen als operator, daarna klom hij op tot teamleider en de laatste 12 jaar is hij operationeel manager. De sluiting gaat hem zeer aan het hart. “Sommigen werken hier al 45 jaar. Hele families staan op de loonlijst: soms vaders met drie zonen. En we hadden hier de eerste lichting gastarbeiders. De verbondenheid is groot.”
(Tekst gaat door onder de foto)
Chantal Groenendijk en Milco Roos Aluchemie
Chantal Groenendijk en Milco Roos Aluchemie © Rijnmond
De aankondiging van de sluiting viel de Aluchemisten rauw op het dak en het besluit heeft heus wel eens voor slaande deuren en ruzie op de werkvloer gezorgd, aldus Roos. “De impact is gewoon enorm, voor iedereen die hier werkt maar ook voor de mensen die al eerder met pensioen zijn gegaan. Iedereen voelt zich betrokken.”
Beste jaar ooit
Hij is trots op hoe het personeel met het verlies omgaat. “Je kunt zelfs zeggen dat we het beste jaar ooit hebben gedraaid als het gaat om veiligheid, productie, omgang en aanpakken. We hebben echt nog iets moois neergezet en kunnen dit met opgeheven hoofd achterlaten.”
Extra zuur is het wel dat door de coronamaatregelen een groot afscheid er niet in zit. Er is wel met de verschillende ploegen en gepensioneerden apart stilgestaan bij de sluiting. Deze week was er ook taart bij de laatste handelingen in het proces. En iedereen krijgt een boek met foto’s en verhalen van medewerkers door de jaren heen.
Andere baan
Een groot deel van het personeel heeft ondertussen een andere baan gevonden, al dan niet geholpen door hun eigen netwerk of met hulp van andere bedrijven in de haven die om personeel zitten te springen. Een klein deel maakt gebruik van vervroegd pensioen en 25 personeelsleden gaan samen met Milco Roos meehelpen bij de ontmanteling van het terrein.
(Tekst gaat door onder de foto)
Laatste anode bij Aluchemie
Laatste anode bij Aluchemie © Aluchemie
Groenendijk: “Er is binnen de haven heel veel interesse voor dit complex. We gaan samen met de eigenaren kijken wat er nog mogelijk is. We proberen zoveel mogelijk materialen te recyclen, maar in principe moeten we het hele terrein saneren en net zo kaal opleveren zoals we het bij de start in 1962 aantroffen.”
De sloop gaat waarschijnlijk twee jaar duren. Wat er met het bekende logo gebeurt is nog onbekend, maar er zijn al mensen die er geïnteresseerd in zijn. Groenendijk: “Ik denk dat ze zich nog weleens kunnen vergissen hoe groot het is. Voorlopig blijft het nog wel even hangen, maar het zou mooi zijn als het voor de herinnering blijft.”