ADVOCAAT

Ter dood veroordeelde dankt Rotterdamse advocate voor zijn vrijlating: 'maar dit is enger dan wachten op de executie'

Het eerste dat Clinton Young doet als hij de gevangenis in Texas verlaat, is een schoen uitdoen en blootsvoets op het gras staan. “In de dodencel is alles beton en staal. Vrij zijn, dat is als mijn voeten het gras raken.”
Twintig jaar zat hij vast, waarvan ruim 18 jaar in de dodencel. De 38-jarige Amerikaan zou in november 2001 twee moorden hebben gepleegd. Het bewijs was zeer dubieus en na het afblazen van zijn executie is hij nu vrijgelaten, in afwachting van een nieuw proces.
Voor het eerst in twintig jaar kan hij zijn zus omhelzen. Hij wordt ook opgewacht door Merel Pontier, de Rotterdamse juriste die zich al lange tijd hard maakt voor zijn vrijlating en zelfs naar Texas verhuisde om er advocaat te worden. “Mijn eerste interesse voor deze zaak was als 22-jarige rechtenstudent, toen was het nog heel onzeker. Nu, acht jaar later, sta je daar dan in die gevangenis, gaan de deuren open en loopt hij gewoon naar buiten…Dat is zo ongelooflijk, ik heb er gewoon geen woorden voor.”

Spannend

Ook Clinton vertelt telefonisch vanuit de VS dat het ‘overweldigend is’ wat hem nu overkomt. Hij moet nog wel wennen aan de wereld van iPhone, iPad en laptop. Basale zaken moeten worden geregeld, als onderdak, eten en kleding kopen. “Het is spannend maar ook eng om buiten te zijn. Ik zag meer op tegen mijn vrijlating dan de dag van de executie.”
Een uitspraak die in eerste instantie vreemd overkomt, maar begrijpelijk wordt als hij vertelt hoe anders het leven binnen en buiten de cel is. “In de gevangenis is het een soort Yin en Yang. Je weet precies waar je aan toe bent. Het hele leven staat in het teken van dat gevecht tegen de doodstraf. Op een gegeven moment ben je mentaal voorbereid op die executie, je accepteert het. In de free world liggen verantwoordelijkheden, veel is onbekend. Ik heb nu zoveel te verliezen.”
Clinton Young in de Texaanse dodencel
Clinton Young in de Texaanse dodencel © Privécollectie
Een ter dood veroordeelde in Texas leeft permanent in een isoleercel van zes vierkante meter. Per dag mag de gedetineerde er twee uur uit om te sporten of douchen, maar daar zat de laatste tijd de klad in door personeelstekort. Young sleet zijn monotone dagen met luisteren naar de radio, lezen -vooral over het Amerikaanse recht- en brieven schrijven.
Op 26 oktober 2017 zou hij worden geëxecuteerd, door een injectie. “Ik dacht na over de mensen die ik liefhad en die geloofden in mijn onschuld. Ik dacht aan de mannen die naar de plaats van de executie waren gewandeld. Ik weet dat ik onschuldig ben maar ik was er klaar voor.”
Een week voor de executiedatum wordt het afgeblazen: nieuw DNA-onderzoek wijst nadrukkelijk naar een medeverdachte, David Page. Dezelfde die een deal met justitie lijkt te hebben gesloten: in ruil voor een belastende verklaring over Clinton Young krijgt hij zelf veel minder straf. Dat is nog niet alles, een groot schandaal openbaart zich: de officier van justitie in de zaak van Clinton blijkt te hebben gewerkt voor de rechter die over hem oordeelde. Een ongekend staaltje belangenverstrengeling.

Kettingen af

Na 18 jaar, 6 maanden en 14 dagen verlaat Clinton Young de dodencel in Livingston en wordt overgeplaatst naar de Midland County Jail, eveneens in Texas. Een milder regime waar de kettingen en handboeien afgaan als hij buiten zijn cel loopt. De Texas Court of Criminal Appeals heeft in een vernietigend vonnis bepaald dat hij nooit een eerlijk proces heeft gehad en een nieuwe rechtszaak verdient. Sterker, hij kan de cel uit op borgtocht, mits er een substantieel bedrag wordt betaald.
De Clinton Young Foundation, waar Merel Pontier(29) de legal director is, start een crowdfunding actie, met groot succes: de Texaan mag zijn nieuwe proces in vrijheid afwachten, met een enkelband om. Er stroomt genoeg geld binnen, met name ook vanuit Nederland. “Woorden schieten tekort om de steun vanuit Nederland te beschrijven. Het is echt heel veel geld. Zonder hen was dit niet mogelijk geweest. Op het moment dat je nu belt, sta ik op het punt te gaan dineren met Merel, Renate en Jessica.”
Merel Pontier, Clinton Young, Renate Bouwmeester en Jessica Villerius
Merel Pontier, Clinton Young, Renate Bouwmeester en Jessica Villerius © Privécollectie
De juriste Renate Bouwmeester richtte de Clinton Young Foundation in 2014 op. Jessica Villerius maakte een documentaire over Clinton Young, waarin zij de fouten die in zijn zaak zijn gemaakt, blootlegt. Merel Pontier hoopt dat het terugdraaien van de doodstraf bij Clinton de ogen opent voor de Texaanse wetgeving.
“De doodstraf wordt opgelegd als de jury vindt dat iemand een toekomstig gevaar voor de samenleving vormt en daarom permanent moet worden verwijderd. Twintig jaar geleden vond de jury Clinton zo gevaarlijk dat hij nooit meer mocht terugkeren in de maatschappij. En nu loopt hij gewoon rond. Ik heb hem net afgezet bij de tandarts en hij is geen gevaar. Hij kan nu laten zien hoe kapot het systeem is.”
Ook voor haar eigen praktijk als advocaat in Texas is de vrijlating een boost. “Ik sta meer cliënten bij, ofwel met de doodstraf of een levenslange gevangenisstraf en dit motiveert wel om door te gaan in de komende tien, vijftien jaar. Ik hoop meer successen te kunnen behalen.”
Clinton Young gaat proberen zich te settelen, een rijbewijs te halen en een baan te zoeken. “Ik wil de rechtbank en de maatschappij laten zien dat ik een waardevol lid kan zijn van de samenleving. Dat ik te vertrouwen ben. 18 ½ jaar geleden zeiden ze dat ik zo gevaarlijk was, dat ik een dodelijk injectie moest krijgen, als een beest. Well, here I am!
Clinton Young in de Texaanse dodencel
Clinton Young in de Texaanse dodencel © Privécollectie
Twintig jaar achter de tralies zitten, gescheiden van familie en bekenden, opgesloten tussen staal en beton en dat alles op basis van ondeugdelijk bewijs en een corrupte aanklager, maakt dat hem niet ontzettend boos? “Nee, ik ben wel teleurgesteld in het rechtssysteem. Boos ben ik op de mensen die mij afschreven als kind. Ik had betere rolmodellen moeten hebben, een beter vaderfiguur, dan had ik zoveel meer kunnen bereiken in het leven.”
Clinton Young gaat terug naar 2001, vlak voor de twee moorden, als hij een jongen is van slechts 18 jaar oud. “Mijn leven was niet ok toen. Ik maakte de verkeerde keuzes. Als ik niet was gearresteerd voor deze zaak, dan was de kans groot dat ik nu dood zou zijn geweest of in de gevangenis zat voor iets anders. In zekere zin heeft de doodstraf mijn leven gered.”
Het is een bijzondere visie van een man zonder verbittering. “Mensen van over de hele wereld hebben mij brieven gestuurd, vochten voor mij. Daardoor heb ik een veel grotere wereld leren zien. Het leven is zoveel meer dan wat zich afspeelt in je directe omgeving. Het klinkt gek, maar de dodencel heeft een beter mens van mij gemaakt.”