INSTAGRAM

Rotterdamse Nova (16) zet zich in tegen straatintimidatie: 'Ik wil dat daders inzien hoeveel impact hun gedrag heeft'

Nova Cheyen komt in actie tegen straatintimidatie
Nova Cheyen komt in actie tegen straatintimidatie © Privécollectie/Erp Fotografie
Liefst twee op de drie vrouwen tussen de 12 en 25 jaar heeft de afgelopen twee jaar te maken gekregen met straatintimidatie, blijkt uit onderzoek van het CBS. De Rotterdamse Nova Cheyen (16) is klaar met dit ongewenste, bedreigende gedrag. Daarom komt ze in actie: "Straatintimidatie is bijna normaal geworden."
Het verbaast Nova, dat 'slechts' twee derde van de vrouwen tussen de 12 en 25 last heeft gehad van straatintimidatie de afgelopen jaren. "Ik had eigenlijk wel meer verwacht. Dit betekent namelijk dat één op de drie vrouwen nooit te maken krijgt met straatintimidatie, en dat kan ik me eigenlijk niet voorstellen."
Inmiddels is Nova het méér dan zat. "Ik was elf toen het begon. Als ik nu een opmerking krijg, wil ik zeggen: weet je wel niet dat ik pas zestien ben?" Maar dat doet ze vervolgens niet, omdat dit soort situaties toch bedreigend aanvoelen. "Meestal loop ik snel door. Straatintimidatie is bijna normaal geworden."
Het gevoel dat straatintimidatie min of meer normaal is geworden, wordt bevestigd door EUR-onderzoeker Tamar Fischer op Radio Rijnmond. Zij bestudeerde de frequentie, vormen, slachtoffers en gevolgen van intimidatie op straat, onder meer in Rotterdam. "Je weet nooit waar het eindigt", zegt Fischer. "Als iemand je een lollige opmerking naroept, dat kun je nog van je af laten glijden. Maar als je weet dat het kan escaleren en dat je in heel ernstige situaties terecht kunt komen dan leidt ook een onschuldig lijkende opmerking tot onveiligheidsgevoelens."
Tamar Fischer criminologe Erasmus Universiteit
Tamar Fischer criminologe Erasmus Universiteit © Rijnmond

Aanpassingsgedrag

Het gevolg van straatintimidatie is dat vrouwen hun gedrag gaan aanpassen, vertelt Fischer. Vrouwen gaan bepaalde straten vermijden, vermijden oogcontact met mannen op straat en gaan zelfs andere kleding dragen. "Ze zeggen: 'we moeten er maar mee dealen'. Maar het beperkt ze enorm in hun vrijheid en veiligheidsgevoelens op straat."
Maar vrouwen die hun gedrag aanpassen aan intimiderende mannen, dat is eigenlijk de omgekeerde wereld, vindt ze. De omgeving en maatschappij moeten intimiderend op straat richting vrouwen juist herkennen, de vrouw ondersteunen, vragen of ze oké is en het grensoverschrijdende gedrag afkeuren. "Het is een probleem van jongens en de samenleving. Als een meisje om een opmerking op straat lacht, is het vaak een verlegenheidslach omdat ze de situatie niet wil laten escaleren." Fischer benadrukt: "Vrouwen melden intimidatie vaak wel, maar ze merken dat ze tegen muren aanlopen."
"Aan de ene kant is het fijn om te weten dat je niet alleen bent, dat veel meer mensen hier last van hebben." vertelt Nova. "Maar", vervolgt ze, "aan de andere kant is het ook heel verdrietig dat het blijkbaar zoveel gebeurt en er zoveel verhalen zijn."

Voel jij je veilig?

Nova, de Nederlandse finaliste uit de Miss World Verkiezingen, besloot daarom in actie te komen. Met het Instagramaccount 'Voel jij je veilig?' verzamelt ze verhalen van andere mensen die slachtoffer worden van straatintimidatie. "Ik spreek enorm veel meiden en vrouwen die ermee te maken krijgen. De manier waarop zij op straat geïntimideerd worden verschilt: achtervolgd worden, auto's die langzaam gaan rijden, of een opmerking als 'kom jij met mij mee naar huis?'"
Sinds een aantal maanden is Nova bezig met een petitie om straatintimidatie weer strafbaar te maken in Rotterdam. Deze strafbaarstelling is namelijk in 2019 teruggedraaid door het gerechtshof, omdat het in strijd zou zijn met de vrijheid van meningsuiting. "Ik ben in gesprek gegaan met meerdere mensen in de politiek, maar het blijkt echt lastig te zijn om deze strafbaarstelling terug te krijgen." En daar baalt ze van. "Zolang het niet strafbaar is, blijft het altijd gebeuren."
Daarom wil Nova het probleem ook op een andere manier aan de kaak stellen, door meer bewustzijn te creëren bij daders. "Ik denk dat de daders zich niet bewust zijn van wat voor impact hun gedrag heeft."
Dat beeld wordt bevestigd door onderzoeker Fischer. Volgens haar hebben daders niet door wat voor een leed aanrichten. Plus het dreigende gedrag loont vaak: in groepsverband iemand naroepen of een intimiderende houding aannemen, draagt bij aan de status van de dader binnen een groep.

Landelijke campagne

Dat dreigende gedrag moet juist worden ontmoedigd, het is van belang dat "de omgeving er negatief op reageert", zegt Fischer. Zo ligt de verantwoordelijk dus niet bij de vrouwen, maar simpelweg bij de samenleving.
Ook Nova probeert op haar manier bij te dragen aan het uitbannen van straatintimidatie. Daarom is ze van plan gastlessen te gaan geven op basisscholen. "Wanneer ik de nieuwe generatie al bewustmaak van het feit dat het niet oké is, helpt dit misschien voor de toekomst."
Verder werkt ze samen met D66 aan een landelijke campagne. Daarmee wil Nova laten zien welke invloed woorden op iemand kunnen hebben. Met het online verspreiden van foto's en video's hoopt ze een groot publiek te bereiken. "We zijn van plan om de campagne begin maart te lanceren, het liefst op 8 maart. Dat is internationale vrouwendag." En alsof ze nog niet genoeg om handen heeft, is ze ook druk bezig met het maken van een podcastreeks. Hierin gaat ze in gesprek met andere slachtoffers van straatintimidatie om ervaringen te delen.
Ze besluit: het zijn niet alleen de jonge meiden die ermee te maken krijgen. Ook oudere vrouwen en mannen delen hun verhalen over negatieve ervaringen op straat. "Het is gewoon schrijnend dat zoveel mensen er last van hebben."
Eén van de acties tegen straatintimidatie
Eén van de acties tegen straatintimidatie © Privécollectie Nova Cheyen