nieuws

Vergeten verhalen, maart '40: Rotterdam wil deel centrum slopen

Rotterdam staat nu misschien bekend om architectonische hoogtepunten, maar dat is voor de Tweede Wereldoorlog niet anders. We gaan in deze aflevering van Vergeten Verhalen terug naar maart 1940.
Vóór de Tweede Wereldoorlog dus, vóór het bombardement op de stad. Architect Jan Wils presenteert zijn plan voor het diergaardeterrein in het centrum.
De Rotterdamse dierentuin is gevestigd in het gebied wat nu het plein voor het Centraal Station is. Dat gebied komt dus vrij en zal ontwikkeld worden.
Weerga
De plannen zijn voor die tijd revolutionair. In maart 1940 schrijft een krant: "Het is niet overdreven om te zeggen, dat een dergelijke conceptie haar weerga in ons landt niet vindt. De Rotterdammer is er echter al aan gewend, dat veel, wat in andere groote steden niet kan, in Rotterdam wel mogelijk is."
Rob Noordhoek van Museum Rotterdam heeft zich in de plannen van Wils verdiept: "Het was een stedenbouwkundig plan dat zijn weerga in Nederland niet kende. Veel groen en licht en toch dezelfde dichtheid qua bewoning. Om dat te bereiken moest het lucht in".
Er zouden woonflats moeten komen, maar ook een nieuw Centraal Station, een postdistributiekantoor, een theater, grote waterpartijen en groen. De bomen van het oude diergaardeterrein zouden gespaard blijven.
Historische schoonheid
Wordt er nu wel eens gezegd dat Rotterdam het oude historische centrum mist, in maart 1940 lijkt het geen probleem te zijn om delen te slopen. De krant schrijft over de Rotterdammer:
"Hij weet, dat Rotterdam voor alles een levende, een sterke dynamische stad is. Het behoud van oude architectonische schoonheden is voor Rotterdam geen probleem, om de eenvoudige reden, dat er zoo weinig schoone oude architectuur in zijn stad te vinden is. Tot dusverre was dit ontbreken van historische schoonheid voor de Maasstad een handicap. Met den beste wil kon men Rotterdam, afgezien van de schoone aspecten, de rivier en havens bieden, geen mooie stad noemen. Dat bezwaar begint nu in een voordeel om te slaan. Zonder er een traan om te laten kan men in Rotterdamse centrum desnoods heele huizenblokken afbreken, maar, wat belangrijker is, het gebeurt ook."
Het plan voor het diergaardeterrein van Wils wordt nooit uitgevoerd. In mei 1940 wordt het centrum gebombardeerd door de Duitsers. In het wederopbouwplan worden niet letterlijk delen van Wils' plan overgenomen.
Noordhoek: "Maar er zitten wel echo's van dat plan in. Je ziet bijvoorbeeld drie hoge flats achter elkaar in het plan van Wils, die je zo zou verwarren met de Lijnbaanflats die na de oorlog zijn gebouwd".
In het ontwerp van Wils staat het postkantoor ten westen van het Centraal Station, het station zelf heeft een hoefijzervorm met een voorplein. "Je ziet terug hoe het uiteindelijk zou worden, maar niet letterlijk want het was gewoon een heel ander plan", aldus Rob Noordhoek.