REGIO

Vijf vragen over de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne in onze regio

Sporthal de Wielewaal is in korte tijd veranderd in een noodopvang
Sporthal de Wielewaal is in korte tijd veranderd in een noodopvang © Rijnmond
Langzaamaan worden er steeds meer Oekraïense vluchtelingen opgevangen in onze regio. Sporthallen, hotels en particulieren hebben hun deuren opengegooid om de vluchtelingen een dak boven het hoofd te bieden. Maar hoe moet het straks verder? Waar gaan de vluchtelingen heen, hoeveel zijn het er en hoe worden ze begeleid? Rijnmond zocht het voor je uit.

Hoeveel Oekraïense vluchtelingen zijn er opgevangen in onze regio?

Dat is nog niet helemaal duidelijk. De Veiligheidsregio's Zuid-Holland Zuid en Rotterdam-Rijnmond zijn nog bezig met het inventariseren van de aanwezige vluchtelingen. Vanuit het Rijk hebben de veiligheidsregio's het verzoek gekregen om per regio in totaal tweeduizend opvangplekken voor vluchtelingen te realiseren. Het Rijk gaat uit van in totaal zo'n 50 duizend vluchtelingen, verdeeld over de 25 veiligheidsregio's.
In de Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond zijn volgens een woordvoerder inmiddels 'ongeveer zevenhonderd vluchtelingen' opgevangen. "Dat wil niet zeggen dat dat alle vluchtelingen zijn die zich nu in onze regio bevinden. Er zijn ook veel mensen die zelf mensen in huis hebben gehaald, wat het lastig maakt om een compleet overzicht te krijgen." Van de circa tweeduizend vluchtelingen die de Veiligheidsregio gaat opvangen komen er duizend in Rotterdam terecht.
De Veiligheidsregio Zuid-Holland is ook nog bezig met het voorbereiden van alle locaties. Op 16 maart ging het om vierhonderd gerealiseerde opvangplekken, met nog zo'n achttienhonderd in de voorbereiding. Noodopvanglocaties zoals sporthallen Appelgaard in Hardinxveld-Giessendam en de Hoefslag in Gorinchem hadden op dat moment beiden al zo'n honderd mensen opgevangen.
In kerk De Bron, eveneens in Hardinxveld-Giessendam, een kantoorgebouw in Sliedrecht en het CrownPoint-gebouw in Dordrecht kunnen vluchtelingen voor een langere tijd worden opgevangen. In CrownPoint kunnen zo'n negenhonderd vluchtelingen terecht.

Welke opvang organiseren gemeenten?

Dat verschilt per gemeente. Volgens de woordvoerder van de Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond zijn drie soorten opvang gerealiseerd. Ten eerste is er de crisisopvang. Dat zijn plekken als sporthal Wielewaal in Rotterdam. Hier komen de vluchtelingen als eerste aan na hun lange reis en krijgen ze de tijd om even tot rust te komen. Het gaat dan om 48-uursopvang.
Na de crisisopvang komen de vluchtelingen terecht in opvang voor de korte termijn. Het gaat dan om een periode van maximaal drie maanden. Daarna wordt gekeken waar de vluchtelingen op langere termijn heen kunnen. De veiligheidsregio's coördineren samen met gemeenten en derde partijen om geschikte opvanglocaties te vinden. Denk bijvoorbeeld aan vakantiewoningen, hotels of cruiseschepen. Daarnaast kunnen ook particulieren ruimte aanbieden bij de veiligheidsregio's of hun gemeenten.

Wie is verantwoordelijk voor de opvanglocaties?

De opvanglocaties staan volledig onder het beheer van de gemeenten in samenwerking met de veiligheidsregio's. Zij zorgen dat de locaties voor de komst van de vluchtelingen worden geïnspecteerd op leefbaarheid en veiligheid. Wanneer locaties geschikt worden geacht, kunnen zij na de nodige aanpassingen worden ingezet voor de opvang.
Het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers speelt geen hoofdrol in de opvang van de vluchtelingen. Een woordvoerder van de Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid legt uit: "De vluchtelingen uit Oekraïne hebben geen visum nodig om naar Nederland te komen. Zij hoeven dus ook geen asiel aan te vragen, waardoor het COA niet betrokken is bij de opvang."
Volgens het COA zelf mogen Oekraïners dankzij het Associatieverdrag dat de EU in 2017 met het land heeft gesloten negentig dagen vrij in Nederland verblijven. Oekraïners die toch asiel aanvragen krijgen wel hulp en begeleiding. Ook adviseert het COA vanuit haar expertise de gemeenten bij de opvang.

Hoe worden de vluchtelingen begeleid in onze regio?

De vluchtelingen die in de veiligheidsregio's aankomen hoeven zich niet direct bij de gemeente te registreren, ook niet als ze bij iemand thuis verblijven. Op termijn komt de Rijksoverheid met een landelijk registratiepunt.
Bij aankomst in de opvanglocaties krijgen de Oekraïense vluchtelingen te eten, te drinken en een slaapplek. Er wordt gekeken of er medische hulp nodig is. Daarvoor hoeven de vluchtelingen niet verzekerd te zijn. De onkosten daarvoor worden volledig vergoed via de subsidieregeling medisch noodzakelijke zorg voor onverzekerden.
Gemeenten werken samen met scholengemeenschappen om Oekraïense kinderen toegang te geven tot onderwijs. Over de precieze uitvoering daarvan is zowel bij de Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond als Zuid-Holland Zuid nu nog weinig bekend.

Wat kan ik zelf doen om vluchtelingen te helpen?

Wie zelf zijn steentje wilt bijdragen aan de opvang van Oekraïense vluchtelingen kan dat op meerdere manieren doen. Mensen die bijvoorbeeld ruimte over hebben en daar vluchtelingen willen opvangen kunnen zich melden bij de organisatie TakeCarebnb. Zij begeleiden en ondersteunen mensen die vluchtelingen in huis willen nemen. Wie grootschalige ruimte voor opvang ter beschikking heeft voor meerdere gezinnen, kan zich wel melden bij de betreffende veiligheidsregio.
Maandag sluit de termijn waarin de veiligheidsregio's kunnen bekend maken hoe ze willen bijdragen aan de opvang.
Wie geen ruimte over heeft, maar toch wat wil doen, kan contact opnemen met verschillende organisaties zoals het Rode Kruis, Stichting Vluchtelingenwerk of Pharos. Vrijwilligers met EHBO-diploma's in Rotterdam-Rijnmond kunnen zich direct opgeven via rotterdam-rijnmond@rodekruis.nl. Bedrijven die werk hebben voor Oekraïense vluchtelingen kunnen zich daar ook melden. Ook kan er nog altijd geld gedoneerd worden via Giro555.