HAVENBEDRIJF ROTTERDAM

Milieugroep die eerder stikstofbeleid kraakte nu ook kritisch over Rotterdams CO2-project

Porthos-project in de Rotterdamse haven
Porthos-project in de Rotterdamse haven © Gasunie
Lukt het actiegroep Mobilisation for the Environment (MOB) om het Rijk opnieuw in verlegenheid te brengen met het stikstofbeleid? Of kan de Rotterdamse haven toch van start met het prestigieuze Porthos-project, waarbij CO2 van de industrie wordt afgevangen en opgevangen in de Noordzee? De afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State boog zich vandaag over deze kwestie, in een hoger beroep dat door de milieuorganisatie was aangespannen. De uitslag kan grote gevolgen hebben voor veel andere projecten.
Het was als David tegen Goliath: de drie vertegenwoordigers van Mobilisation for the Environment namen het op tegen meerdere advocaten en tientallen vertegenwoordigers namens het Rijk, de gemeente Rotterdam, Provincie Zuid-Holland, Havenbedrijf Rotterdam en andere betrokken bedrijven.
Gezien de opkomst leek het alsof iedereen doordrongen was van de mogelijke consequenties voor Porthos en de klimaatdoelstellingen van de gemeente Rotterdam en het Rijk. De 'underdog' (MOB) vocht immers eerder ook al in 2019 met succes het stikstofbeleid van de overheid aan, waarna de bouw kwam stil te liggen en boeren massaal in opstand kwamen.
Ook de voorzitter van de Raad van State benadrukte het belang van de zaak: "Het gaat hier om een groot, duur en prestigieus project. Gezien het principiële karakter van deze zaak verwacht ik dat we niet, zoals gebruikelijk, binnen zes weken een uitspraak kunnen doen. En het is maar de vraag of we twaalf weken halen."

* Waar draait het precies om?

Porthos is het samenwerkingsverband van het Havenbedrijf, de Gasunie en staatsenergiebedrijf EBN. Deze partijen willen een pijpleiding aanleggen van de Rotterdamse haven naar de Noordzee, om afgevangen CO2 van de industrie te kunnen transporteren naar lege gasvelden, twintig kilometer uit de kust. Hiervoor moet een pompstation worden aangelegd bij de Aziëweg op de Maasvlakte. Ook moet een gasproductieplatform in de Noordzee worden omgebouwd tot een platform voor CO2-opslag.
Bij de bouw komt stikstof vrij, wat neer kan slaan op de beschermde Natura 2000-gebieden natuurgebieden Solleveld & Kapittelduinen, Voornes Duin en Westduinpark&Wapendal. Toch heeft de minister van Economische Zaken en Klimaat voor de werkzaamheden vergunningen verleend . En daar maakt de milieugroep bezwaar tegen.

* Wat zijn de argumenten van beide partijen?

Op grond van nieuwe Wet Stikstofreductie die door het demissionaire kabinet is ingevoerd, mogen projecten als Porthos doorgaan, mits de bouw tijdelijk en beperkt in omvang is. Partiële vrijstelling heet dat. De negatieve effecten van de stikstofuitstoot worden dan niet meegeteld. Ook Porthos komt hiervoor in aanmerking. Volgens de landsadvocaat speelt bij die beslissing mee dat het om een milieuproject gaat dat de CO2-uitstoot vermindert en dat de stikstofuitstoot wordt gecompenseerd met natuurverbetering .
MOB is op zich niet tegen de opslag van CO2 in oude gasvelden (hoewel de werking volgens hen nog onvoldoende is bewezen), maar de aanleg van het transportsysteem is wel in strijd met de Europese Habitatrichtlijn. De actiegroep vindt dat de minister de precieze gevolgen van de stikstofuitstoot moet berekenen. Ze zien de vrijstelling als een boekhoudkundige truc, waarbij gegoocheld wordt met cijfers.

* Wat als de actiegroep gelijk krijgt?

Dan is dat een gevoelige klap voor heel veel partijen. Niet alleen voor de gemeente Rotterdam en het Havenbedrijf, die met Porthos hun klimaatdoelstellingen hopen te halen. Hiermee kan vanaf 2025 elk jaar 2,5 miljoen ton CO2 worden afgevangen.
Het heeft ook voor de vier toekomstige gebruikers Shell, Exxon, Air Liquide en Air Products grote gevolgen. Met de CO2-opvang denken ze tot 2030 extra tijd te winnen om nieuwe technieken te ontwikkelen en bestaande installaties om te bouwen. Daar zouden ze op veel kortere termijn andere oplossingen voor moeten vinden.
De milieugroep vindt Porthos een veel te duur project, waar de samenleving voor moet opdraaien. De deelnemende olieraffinaderijen en chemiefabrieken hebben vorig jaar van het Rijk 2,1 miljard euro subsidie toegezegd gekregen. "Kan dat niet beter besteed worden en waarom gaat dat naar deze bedrijven die toch al miljarden winst maken?"
De milieugroep denkt dat ze, net als in 2019, ook deze stikstofzaak gaat winnen. En dan kunnen andere projecten die vrijstelling hebben gekregen eveneens in de problemen komen, zoals snelwegen en woonwijken.