nieuws

ARCHIEF RIJNMOND 20 nov 2016 - Aap

Roland-in-Rio-Negro
Roland-in-Rio-Negro
Afgelopen week week heb ik erover zitten dubben of ik een bepaald verhaal wel zou delen met de luisteraar.
Een persoonlijk verhaal dat gemakkelijk verkeerd kan worden begrepen.

Uiteindelijk heb ik besloten het erop te wagen.
Het is kort.
Hier komt het.
Jaren en jaren geleden, ik was nog vrijgezel, kwam ik in een Rotterdamse uitgaansgelegenheid een donkere dame tegen die ik wel eens eerder had gezien. Een donkere dame, niet onaantrekkelijk. Wat voor achtergrond ze had, ik weet het niet meer.
We raakten aan de praat, voor zover dat mogelijk was in de herrie, en uiteindelijk ging ze met me mee naar huis.
Daar daalde al snel het aantal kledingstukken dat we aanhadden, en steeg de opwinding.
Maar ergens halverwege de min of meer anonieme vrijpartij werd ik overvallen door een ontluisterend gevoel.
Het voelde alsof ik een aap lag te neuken.
Zo, het is gezegd.
Ik was op het moment zelf al helemaal niet blij met mijn gevoel.
En ik verwoord het nu ook niet dan met een grote mate van schroom.
U snapt misschien al wat het was waardoor ik van de week aan dit voorval moest denken.
Het was de geruchtmakende opmerking die de directrice van een of andere stichting in Amerika op Facebook maakte over Michelle Obama. Die vrouw, die directrice, verheugde zich om straks, naast Trump, een mooie, waardige, klasse-vrouw terug in het Witte Huis te zien. Ze was er moe van om aan te kijken tegen ‘een aap op hakken’.
Waarmee ze de – donkere – Michelle Obama bedoelde.
Na zo’n verbale uitbarsting kun je bij hoog en bij laag ontkennen dat het racistisch bedoeld was, je komt er niet mee weg.
Een donker iemand vergelijken met een aap: het is een doodzonde. Johan Derksen deed het laatst indirect, en onhandig, met Sylvana Simons, en het land was te klein.
Je kunt je afvragen wàt het nou is dat zo’n vergelijking tot een doodzonde maakt.
Ik zie geregeld een dunne, bozige vrouw fietsen die ik tegenover mijn eigen vrouw aanduid als ‘de reiger’.
Ik ken nogal wat oudere mannen met een compleet kale schedel die grote gelijkenis vertonen met een schildpad. En als ik ze goed genoeg ken, zeg ik dat ook rustig tegen ze.
En ik heb eens een Chinese mevrouw meegemaakt die veel weghad van een gezellige, dikke muis. Dat kan ik in een conversatie met anderen ook straffeloos zeggen.
Maar een donker iemand vergelijken met een aap?
De gevoeligheid zal er wel in zitten dat in die vergelijking een echo doorklinkt van tijden waarin ‘zwarten’ als groep werden weggezet - en behandeld - als minderwaardig. Tijden die natuurlijk nog steeds niet helemaal voorbij zijn. Racisme krijg je nooit helemaal uitgeroeid.
De zere plek waarin afgelopen week werd gewreven met die uitspraak over ‘een aap op hakken’, confronteerde mij met de laakbaarheid van mijn eigen associatie van destijds.
Het was aanleiding voor een klein moreel zelfonderzoekje.
Hoe fout was ik?
Misschien kun je dit soort dingen beter voor je houden.
Maar ik wil graag dat deze radio-praatjes ergens over gaan.
En ik heb niet de neiging om mijzelf te sparen.
Dus: hoe fout wàs ik? Hoe fout bèn ik?
Nou, in mijn eigen beleving had het maar zijdelings te maken met huidskleur, dat gevoel dat ik net beschreef. Het gevoel alsof je - ik zeg het nu iets minder grof - met een aap in bed ligt.
Ik ben een tijdje met een andere donkere vrouw omgegaan, en bij haar had ik die associatie niet.
In Brazilië, waar ik vaak ben geweest, heb ik meerdere vriendinnen gehad, allemaal met een beetje een kleurtje, zoals bijna iedereen daar: en weer had ik geen moment zo’n dierlijke associatie.
Ik denk dat het meer zit in de – relatieve – anonimiteit.
De anonimiteit van je bed delen met iemand die je nauwelijks kent.
Je overgeven aan iemand van wie je helemaal niet weet of je die wel aardig vindt. Van wie je helemaal niet weet of die geestelijk niet mijlenver van je verwijderd is. Met wie je misschien helemaal geen gesprek hebt bij het ontbijt. Met wie je misschien alleen maar iets dierlijks deelt.
Iets biologisch, iets mechanisch.
Het lijkt misschien spannend als je jong bent, zo’n ‘one night stand’ met een relatieve onbekende, maar het is mij maar matig bevallen.
Ik snap ook nooit zo goed mannen die een prostituée bezoeken.
Het lijkt mij heel onprettig.
Ik zat ook te denken: als die vrouw die met me mee was gegaan niet donker maar blank was geweest, dan had ik misschien de associatie met een ander dier gevoeld. Een wat lichter getint dier. Maar verder was het van hetzelfde laken een pak geweest.
En het zou zomaar kunnen dat die donkere dame destijds achteraf over míj net zulke gevoelens koesterde.
Waarom niet?
Heb ik mijn politiek zeer incorrecte associatie hiermee weer een beetje rechtgepraat?
Wat denkt U?
Kom ik ermee weg?
Of zal ik ooit de racisme-politie op mijn dak krijgen die de politieke partij Denk in het leven wil roepen?
Dat ze nog eens naar mijn radiopraatje luisteren, of dit verhaal teruglezen, en dan zeggen: we hebben het altijd wel gedacht met die Vonk. Nu komt dan eindelijk de aap uit de mouw.
SPEELLIJST
DE TUNE
1. Ik mis je – John Verkroost
VROUWEN
2. Rampetamp vrouwen (Honkey Tonk Women) – De Jaeltes
3. Vriendinnetje – Louis Noiret
4. Mollige meisjes – Kees Torn & Onno Innemee
5 De boom der kennis van goed en kwaad – Fay Lovsky & Jan De Smet
6. Het Referendumlied – Sophie Reekers
7. Zie ginds komt de stoomboot – Vocal group Lava
8. Gevaarlijk speelgoed – Trins Snijders
9. Demonstreren - Drs. P
AANKONDIGINGEN
10. Americanas – Metropole Orchestra Big Band
11. Parijs - @SIX