nieuws

De Brielse Maskerade, traditie op 5 december

Brielle kent een heel andere traditie op 5 december dan pakjesavond. In Brielle gaan de mensen naar buiten om Maskerade te vieren.
Al zo'n 175 jaar is het een traditie in het plaatsje op Voorne-Putten. De inwoners gaan alleen of in groepjes verkleed de straat op met protestborden waarin de draak wordt gestoken met de lokale politiek.

Hondenpoep

Er wordt bijvoorbeeld geklaagd over hondenpoep op straat, over leegstand van winkels of dat er woningen voor jongeren moeten komen. Andere inwoners komen ernaar kijken.
De Maskerade heeft in zijn 175-jarige geschiedenis een hele ontwikkeling doorgemaakt.
Bon Benschop van het Streekarchief Voorne-Putten: "De eerste bron in de archieven waarin het verkleden wordt genoemd stamt uit 1850, toen burgemeester Lette in een venijnige machtsstrijd verwikkeld raakte met de nieuw benoemde politiecommissaris Bruininck."
Lagere volksklasse
Die commissaris heeft vernomen dat 'in deze stad de gewoonte bestaat dat op den St. Nicolaas avond sommigen uit de lagere volksklasse verkleed door de straten loopen en zich aan ongeregeldheden schuldig maken'.
Bruininck wil het verbieden maar Lette gaat er niet in mee: ‘reeds sints onheuglijke jaren gebruikelijk was dat eenige jongelingen uit den minderen stand op den bewuste avond zich vermaakten met zich te verkleeden en aldus de straten door te trekken, terwijl bijna nimmer door de aldus verkleede personen ongeregeldheden werden gepleegd.’

Menigte

De commissaris zet toch door en verbied iedereen die avond verkleed over straat te gaan. Een groep kinderen trekt zich er niets van aan en sluipt gemaskerd naar de Markt. Als de politie ineens wordt geconfronteerd met een menigte verklede jongeren, is de sfeer dreigend, maar het loopt met een sisser af.

Hellevoetsluis

Het verkleedfeest is waarschijnlijk in Brielle geïntroduceerd door militairen van het garnizoen, waarna de jeugd er enthousiast een eigen draai aan geeft. Bob Benschop: "Het is aannemelijk dat de traditie rond 1825 door marinepersoneel via Hellevoetsluis op Voorne is geïntroduceerd".
Het verkleden is eind negentiende eeuw ook in Hellevoetsluis vaste prik. Het wordt daar zelfs grootser gevierd dan in Brielle. Zo zou de Maskerade heel goed een afgeleide kunnen zijn van bijvoorbeeld de Ouwe-Sunderklaasavond op Texel.
In Hellevoetsluis lijkt de traditie een stille dood te zijn gestorven door het vertrek van de marine. In Brielle wordt de teloorgang voorkomen door het feest een georganiseerd karakter te geven.

Winkeliers

De drukte in de dagen voorafgaand aan Sinterklaas is interessant voor de Brielse middenstand en de winkeliers willen er maximaal van profiteren. Daarom wordt in samenwerking met de VVV vanaf 1929 een jaarlijkse feestweek georganiseerd.
Het winkelend publiek wordt gelokt met versierde etalages, een loterij en de Maskerade als opwindende afsluiting. Deelnemers moeten zich vooraf inschrijven en aan een aantal voorwaarden voldoen om kans te maken op een geldprijs.
Nieuwe vorm
Gedurende de jaren dertig verovert de Maskerade in deze nieuwe vorm haar plaats in de Brielse samenleving. Vele honderden toeschouwers kijken jaarlijks naar de tientallen deelnemers die door de binnenstad lopen.
Het is een door de VVV georganiseerd feest geworden maar de Briellenaren hedden er vooral lol in. De jaren vijftig vormt het gouden decennium voor de Maskerade. Het is drukker dan ooit tevoren en de deelnemers komen steevast met originele thema’s.
Ludiek
Sommigen hebben een naam hoog te houden en maken er elk jaar een spektakel van met rotjes en rookbommen. De kritiek op de gemeentepolitiek doet halverwege de jaren de jaren vijftig zijn intrede. Die ontwikkeling van ongedwongen lol maken naar ludiek protest zet zich in de jaren zestig gestaag door.
Daarna komt geleidelijk de klad er in. De VVV stopt in 1970 met het organiseren, waarna het elk jaar wat minder wordt. Telkens zijn er toch weer enthousiaste deelnemers die het nieuw leven in blazen. Ook nu is er weer een groepje die er alles aan doet om de traditie geen stille dood te laten sterven.
Op 1 december 2015 verwerft de Maskerade een plek op de Nationale Inventaris Immaterieel Erfgoed. Deze lijst van erkende, waardevol geachte Nederlandse tradities wordt door het Nederlands Centrum voor Volkscultuur en Immaterieel Erfgoed bijgehouden.

Erfgoed

Een selectie hiervan zal op den duur worden voorgedragen voor de UNESCO-lijst voor immaterieel erfgoed. De erkenning van de Maskerade is een eerste stap in de poging om de traditie weer dat spontane, lollige en ondeugende karakter te geven waar Briellenaren voor naar buiten gaan op 5 december.