ROTTERDAM

Beeld van Erasmus staat 400 jaar in Rotterdam: 'Wat Erasmus schreef, is nog steeds actueel'

Zaterdag 30 april 2022 is het precies 400 jaar geleden dat wijsgeer Desiderius Erasmus een standbeeld kreeg in Rotterdam. In 1622 was dat heel bijzonder omdat tot de 19e eeuw alleen koningen en heiligen standbeelden kregen en die stonden dan meestal ook nog in een kerk of een paleis. Het standbeeld van Erasmus was de eerste twee eeuwen na de plaatsing dan ook het enige standbeeld in Europa dat in de publieke ruimte stond.
Een vreemd gerucht dat maar niet uit te leggen valt, is dat de Rotterdamse wijsgeer die leefde van (vermoedelijk) 1466 tot 1536 elke dag om 12 uur 's middags precies een bladzijde van een boek omsloeg.
Een bladzijde omslaan, wat is daarvan de symbolische betekenis? Iedereen kan daar iets anders bij denken. Erasmus zelf vond lezen bijvoorbeeld belangrijk omdat de lezer zich daardoor kon leren verplaatsen inde wereld van de schrijver. Het goede daarvan is volgens hem dat de lezer de wereld om hem of haar heen in ander perspectief leert plaatsen.
Voor anderen betekent een bladzijde omslaan wellicht afscheid nemen van het verleden.

Herdenking bij beeld op Grotekerkplein

Deze zaterdag verzamelden in Rotterdam zich een groep mensen die stil wilde staan bij de wijsheden die Erasmus voortgebracht heeft en die nog steeds leven. Het vierhonderd jaar oude, bronzen beeld staat achter de markt aan de Binnenrotte op het Grotekerkplein voor de Sint-Laurenskerk.
De voorzitter van het organiserend comité, Steven Lamberts (oud rector magnificus van de Erasmus Universiteit Rotterdam en hoogleraar inwendige geneeskunde) memoreert de wijze uitspraken van Erasmus. Die doen vandaag de dag nog steeds opgeld.
"Erasmus schreef 500 jaar geleden dat hij een pacifist was en dat altijd zou blijven. Maar dat als een buurland een land binnenvalt omdat het op macht belust is het land de plicht heeft zichzelf te verdedigen." Die wijsheid is nu nog steeds actueel, meent Lamberts. Hij verwijst daarbij naar de oorlog in Oekraïne die ontstond nadat de Russen het land aanvielen omdat ze het willen inlijven bij Rusland.
Opmerkelijk is dat de geschiedenis van het standbeeld gelijkenissen vertoont met via de media uitgezonden taferelen van de oorlog in Oekraïne. Het overleefde het bombardement van Rotterdam in 1940. Daarna pakten inwoners van de stad het beeld helemaal in en verhuisden ze het naar Museum Boijmans van Beuningen zodat het niet kapot zou gaan.
Na de oorlog pakten ze het standbeeld van Erasmus weer uit en kwam het midden in de stad te staan.

Samen een bladzijde omslaan

Bij de herdenking sloegen de aanwezigen symbolisch een bladzijde om, net zoals het beeld van Erasmus lijkt te doen. Studente Nina van Lonkhuijzen was een van hen. Zij sloeg een bladzijde om samen met een medebestuurslid namens de Erasmus Dance Society, voor studenten die van dansen houden.
Bij deze sportvereniging zijn veel studenten uit landen aangesloten waar het nu niet zo goed gaat omdat er oorlog is, zei Van Lonkhuijzen. "We willen hen ook vertegenwoordigen."
Bezoekers sloegen net zoals Desiderius Erasmus op de twaalfde klokslag een bladzijde om.