ALBLASSERDAM

Zo worden de jongeren en mensen met een beperking van Tro Tardi bijgestaan na het schietdrama in Alblasserdam

Bij de zorgboerderij in Alblasserdam wordt gerouwd
Bij de zorgboerderij in Alblasserdam wordt gerouwd © Rijnmond
Het was een traumatiserende dag voor velen toen afgelopen vrijdag het vuur werd geopend op een zorgboerderij in Alblasserdam. Twee mensen kwamen om het leven en nog eens twee anderen raakten zwaargewond. De getuigen van die gitzwarte dag worden bijgestaan door Slachtofferhulp. Hoe gaat dat in zijn werk bij kwetsbare doelgroepen, zoals kinderen en mensen met een beperking?
De dramatische gebeurtenissen op zorgboerderij Tro Tardi staan nog vers in het collectieve geheugen van Alblasserdam. Direct na de schietpartij werden getuigen opgevangen in de nabijgelegen Ichtuskerk en bioscoop Landvast. Daar stonden medewerkers van Slachtofferhulp klaar om hen te ondersteunen. "Die acute opvang richt zich in de eerste instantie op het zonder oordeel aanhoren van mensen", legt Roy Heerkens van Slachtofferhulp uit.
Tijdens de gesprekken met de getuigen stellen medewerkers van Slachtofferhulp een reeks vragen om te kijken welke vervolghulp iemand nodig heeft. "Daarbij proberen we te achterhalen wat er voor nodig is om deze mensen goed naar huis te sturen. Kunnen we iemand bellen? Hoe voel je je? Is er iemand thuis?"

Stressreacties

Volgens Heerkens zijn er bij een traumatische ervaring drie mogelijke reacties die het menselijk lichaam kan maken: "Vechten, vluchten of bevriezen. Daar heb je geen controle over, dat is een automatische reactie." Zo vluchtten meerdere aanwezigen na de schietpartij het naastgelegen weiland in. "Dat is een volstrekt normale lichamelijke reactie, die wordt veroorzaakt door adrenaline."
Wanneer die adrenaline na de gebeurtenis begint af te nemen, beginnen de problemen pas. "Dan krijgen mensen stressreacties. Slecht slapen, slecht eten, het ervaren van herbelevingen. Wij leggen die reacties uit aan mensen, zodat ze weten wat hen te wachten staat. Dat kan al helpen, want dan zijn ze beter voorbereid."
Na de acute opvang stelt Slachtofferhulp indien nodig vervolghulp in. In de weken na de traumatische gebeurtenis monitoren ze de stressreacties bij de getuigen. "Meestal nemen die in de loop van de weken af. Als dat niet gebeurt, gaan we mensen doorverwijzen naar bijvoorbeeld een psychologisch traject."

Gevoel van veiligheid creëren

Op Tro Tardi werken vooral kinderen, jongeren en volwassenen met een lichamelijke of verstandelijke beperking. Ook wordt de boerderij gebruikt voor de re-integratie van jongeren en volwassenen die de draad van het leven weer willen oppakken. Fatsoenlijke begeleiding voor die doelgroepen bij een traumatische gebeurtenis als die van afgelopen weekend is dan ook één van de belangrijkste doelen van Slachtofferhulp.
"Je wilt hen zo snel mogelijk weer een gevoel van veiligheid geven", legt Heerkens uit. "Maar met deze doelgroep is het lastiger communiceren. We ondersteunen daarom eigenlijk altijd de volwassenen om hen heen: de ouders, verzorgers of begeleiders. Zij kennen hun aandoeningen en hun reacties. Zij zien het als eerste als er afwijkend gedrag wordt vertoond en kunnen dus als beste die veiligheid bieden."
Ook de stressreacties spelen bij deze doelgroepen een rol. Hoe die reacties zich uiten, hangt af van de doelgroep. "Kinderen bijvoorbeeld. Als zij zoiets meemaken, kunnen ze een tijdelijk terugval hebben in hun ontwikkeling. Vastklampend gedrag, bedplassen, huilerigheid. Dat is niet anders dan de stressreacties die volwassenen ook hebben: een normale reactie op een abnormale gebeurtenis."

Wees flexibel

Een belangrijke middel bij de ondersteuning van deze doelgroep is vasthouden aan structuur, legt Heerkens uit. "Dit is vrijdag gebeurd. Als kinderen dan op zondag een hockeywedstrijd hebben, moeten ze daar gewoon heen. Pak het gewone leven weer op. Laat kinderen gewoon spelen. Dat is voor hen een manier om te verwerken. Niet te streng zijn, maar wees flexibel en creëer ruimte voor ander gedrag."
Om die redenen ondersteunt Slachtofferhulp ook de begeleiders van de zorgboerderij zelf, zodat zij de kinderen en cliënten zelf kunnen ondersteunen. "Voor zowel de bezoekers als voor hen is de boerderij een vertrouwde omgeving. Wij leggen de stressreacties aan ze uit en bieden ze de handvatten die ze nodig hebben. Als het nodig is, kan er ook iemand van Slachtofferhulp mee naar de boerderij."
"In zo'n tachtig à negentig procent van de gevallen kunnen mensen het een plekje geven en hun leven weer oppakken", stelt Heerkens. "Maar", waarschuwt hij, "het is wel iets dat altijd bij ze zal blijven. Je kunt een manier vinden om er mee om te gaan, maar dat betekent niet dat het niet gebeurd is."