WEER

Droogte kost boeren duizenden euro's aan brandstof om te sproeien, waterschappen controleren dijken op scheuren

In maart en april viel er zo weinig regen in Nederland dat de waterschappen de dijken aan het inspecteren zijn op instabiliteit door uitdroging. Boeren besproeien hun land met slootwater. In de regio Rijnmond is er op dit moment nog genoeg water. De waterschappen pompen extra water uit de rivieren om het niveau in de sloten op peil te houden. Maar boeren betalen zich blauw aan diesel waarop de motor van de sproeiers loopt. "De opbrengst van de tarwe is lager dan wat het kost om te sproeien."
We beleven een droog voorjaar. Rijkswaterstaat meldde deze week in de droogtemonitor dat in de maand april weliswaar de normale hoeveelheid regen viel, maar dat al die neerslag in de eerste tien dagen was. Daarna was het droog en dat blijft het voorlopig ook. "Dat buitje van afgelopen woensdag voegde weinig toe", concludeert Bas Blok, akkerbouwer en voorzitter van land- en tuinbouworganisatie LTO-Noord.
Blok verbouwt suikerbieten, uien, aardappelen en tarwe. Met de suikerbieten heeft hij geluk. "Die hebben lange wortels." Daarmee kunnen ze bij water dieper in de grond.

Groeiachterstand

Als daar te weinig water is maar het gaat later regenen, dan kunnen de bietenplanten hun groeiachterstand inhalen. Dat voordeel hebben uien en aardappelplanten niet. Dus die besproeit Blok nu het zo droog is.
Maar tarwe besproeien, daar begint hij niet aan. De kosten voor brandstof waarop de motor van de sproeiers loopt zijn twee keer zo hoog als normaal door de oorlog in Oekraïne, schat Blok. De opbrengst van de tarwe is dat niet, en dus moeten zijn tarweplanten het zien te rooien met weinig water. De kans is groot dat de opbrengst daarvan lager uitvalt dan normaal.
Het Hoogheemraadschap Schieland Krimpenerwaard (Rotterdam-Oost en omstreken) houdt de hoogte van het water in de sloten een aantal centimeter hoger dan normaal, zegt woordvoerder Annefieke Pagnillo. Dat water pompen ze uit de rivieren in de omgeving, de Nieuwe Maas, de Lek en de Hollandsche IJssel. Op die manier komen de sloten niet droog te staan als boeren er water uit halen om hun land te beregenen.

Scheuren in veendijken

Komende maandag gaan inspecteurs van het hoogheemraadschap Delfland (Rotterdam-Noord en omgeving) de veendijken langs om te zien hoe ze erbij staan. Veendijken bestaan voor een groot deel uit veen. Dat droogt snel uit en dan krimpen ze. De kleilaag die over de veendijken heen ligt, gaat dan scheuren. "Ze gaan met meetlinten langs om te zien hoe lang en breed de scheuren zijn", aldus de woordvoerder, Anja van Rijn.
Die worden dan gemaakt met kleikorrels. Daarmee vullen ze de scheuren. De korrels zetten na verloop van tijd uit en zo verdwijnt de scheur.
Ook in het hoogheemraadschap Schieland Krimpenerwaard en Hollandse Delta (onder andere Hoeksche Waard en Goeree-Overflakkee) gaan inspecteurs op pad om de dijken te checken. "Maar veendijken heb je hier weinig", zegt Henk van der Drift, hoogheemraad bij Hollandse Delta. "De meeste dijken zijn hier van klei." En die zijn dus beter bestand tegen droogte.

Rivierenlandschap

Maatregelen zoals in Brabant waar de boeren niet meer mogen beregenen vanwege de droogte zijn in Zuid-Holland voorlopig niet nodig, volgens Van der Drift. "In Brabant heb je zandgrond. Als het regent, zakt het water meteen de grond in. Bovendien heeft Zuid-Holland een rivierenlandschap. Het land eromheen ligt lager. Daardoor is het makkelijk om water in sloten te krijgen."
De gewone man zal voorlopig weinig merken van de droogte, anders dan dat de regenjas in de kast kan blijven hangen en de tuin vaker besproeid moet worden. Er is nog geen aanleiding om maatregelen zoals korter douchen of stoppen met sproeien te treffen, laat een woordvoerder van drinkwaterbedrijf Evides weten.

Zuinig met kraanwater

Wel voert Evides tijdens de droge periode actiever campagne om consumenten erop attent te maken dat ze zuinig om moeten gaan met kraanwater. Op de website heeft Evides 15 tips gezet om water te besparen, zoals de waterbesparende knop op de toilet indrukken, de kraan niet laten lopen tijdens het tanden poetsen, regenwater in een ton opvangen om de tuin mee te sproeien en alleen grote wassen doen omdat alle wasbeurten evenveel water verbruiken.