OPENBAAR VERVOER

Zo probeert de RET opnieuw overvolle metro's te voorkomen

Een overvolle metro in het najaar van 2021
Een overvolle metro in het najaar van 2021 © Rijnmond
Overvolle metro's waarin mensen opgepropt op elkaar staan of een metrolijn die voor een tijdje wordt geschrapt. Midden in de coronapandemie overkwam het de RET. Het gevolg: boze reizigers én een boete van een boze toezichthouder. De grote vraag: rijden er inmiddels weer voldoende metro's?
De coronacrisis hakte er zoals bij veel bedrijven ook bij de stadsvervoerder stevig in. Niet alleen bleven reizigers weg, ook het personeel werd ziek. Het gevolg: minder inkomsten. Alsof dat niet genoeg was, legde de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) begin oktober 2021 ook nog eens een forse boete op: minimaal 300 duizend of maximaal 900 duizend euro. Het niet beschikbaar hebben van genoeg metro's werd de RET zwaar aangerekend.
Sindsdien wordt hard gewerkt aan een herstelplan. Ben Pilgram, vlootbeheerder metro, is verantwoordelijk voor de beschikbaarheid van de metro’s. Vrijdag 1 juli is ook voor hem een belangrijke dag. Het is het derde van vier momenten waarop de metropoolregio kijkt of de RET goed op weg is de zaken op orde te krijgen. Als er genoeg metro’s beschikbaar zijn, wordt opnieuw 50 duizend euro van de boete van 500 duizend geschrapt. Op 1 september volgt de laatste controle.
Ook voor Pilgram was de boete een tegenvaller. Gebrek aan materiaal en personeel waren de belangrijkste oorzaken. "In 2019 hadden we een grote uitstroom aan personeel. Vier oude rotten, met jaren ervaring, gingen met pensioen. Dat was een klap", vertelt hij in de remise aan de Kleiweg in Rotterdam. Nieuw personeel was niet zo maar gevonden.

Hoekse Lijn

Ook zat de RET krap in de metrovoertuigen. "Sinds we op de Hoekse Lijn rijden, zijn er meer metro’s nodig om in te zetten en zitten we minder ruim in onze vloot", legt Ben Pilgram uit.
Corona deed de rest. Personeel werd ziek, waardoor gaten in de toch al krappe bezetting ontstonden. Dat ging weer ten koste van het onderhoud van de metro's. Het inhuren van personeel vanuit Duitsland werd door de coronamaatregelen ook onmogelijk.
Overvolle metro's in Rotterdam
De levering van onderdelen werd tijdens de pandemie ook moeilijker. Daar overheen kwam in 2021 ook nog eens een technisch probleem met een deel van de remcilinders. Pilgram: "Die sleten plotseling veel sneller dan bedoeld. Dat leek een gevolg van de revisie bij de fabrikant."

Metrolijn A geschrapt

Uiteindelijk kon de RET niet meer dan 96 van de 143 metro's veilig inzetten. Metrolijn A werd daarom tijdelijk geschrapt en metro's reden minder frequent. Ook bestonden ze niet meer uit drie voertuigen in de spits, maar vaak uit twee. Reizigers werden zo in een tijd van corona met elkaar opgehokt in de voertuigen.
Inmiddels zijn al weer 125 metro's inzetbaar in de dienstregeling en per 1 juli zijn dat er nog eens twaalf extra. Een deel daarvan zal worden ingezet op de spitsritten op de D-lijn.
Hoe nu verder? "We hebben onze grootste straf al gehad: er niet zijn voor onze reizigers", reageerde een woordvoerder in oktober toen de boete werd uitgedeeld.

Voorbeeld van een boze reiziger

Klasjes met monteurs

Het verbeterprogramma is inmiddels opgestart. Dat betekent ook meer monteurs klaarstomen voor het werk. Pilgram: "Onze onderhoudsorganisatie leidt de mensen zelf op. We hebben eind dit jaar in totaal vijf klasjes met ongeveer vijf monteurs in de opleiding opgenomen. Maar minder dan de helft haalt de eindstreep. Het vraagt veel van de mensen."
Om de onderdelenvoorraad op peil te houden wordt met leveranciers ook nagedacht over het ontwerpen van alternatieven om eventuele tekorten te kunnen opvangen. Die creativiteit is noodzakelijk, want ook de toeleveringsbedrijven hebben te maken met de gevolgen van materialen en personeel als gevolg van corona.

Geld terug naar de reiziger

Metropoolregio MRDH, de toezichthouder op de prestaties van de RET, heeft mondeling te horen gekregen dat de toets van 1 juli door de de RET is gehaald. Als het allemaal meezit moet de RET ook het laatste meetmoment op 1 september kunnen halen. Dat betekent dat de boete van de MRDH voor de RET dan definitief 300 duizend euro bedraagt.
Het geld, zo is beloofd, zou worden teruggegeven aan de reiziger. Hoe is nog onbekend. "Afgesproken is de inkomsten uit de boetes ten gunste te laten komen van het budget OV-Exploitatie en vanuit dit budget weer ten gunste aan het openbaar vervoer en dus de reiziger. Wanneer de definitieve boete bekend is, zal er een voorstel gedaan worden voor de besteding van de dan te innen boete", zegt een woordvoerder van de metropoolregio.
Na de zwaarste coronaperiode is een groot deel van de metroreizigers weer terug. In de metro is aan het aantal mensen te merken dat lang niet alle oude klanten weer instappen. In juni was het 84 procent in vergelijking tot pre-corona. Een deel werkt vermoedelijk ook thuis. Wie wel instapt, neemt vaak gepaste afstand. Tassen op de naastgelegen stoelen zijn een signaal van 'afstandhouden svp!'. Een enkeling reist nog met een mondkapje. De RET en de andere ov-bedrijven verdienen dus minder dan in 2019. Reden waarom ze het Rijk vragen om de coronasteun ook in 2023 te betalen. Dat heeft ondanks een uitgebreide lobby nog niet geleid tot een toezegging van het kabinet.