ROTTERDAM

Strijdbare Stanislava uit Oekraïne elke dag te vinden bij beeld Zadkine: 'Soms sta ik hier met bonzend hart'

Stanislava is elke dag met haar vlag te vinden op Plein 1940
Stanislava is elke dag met haar vlag te vinden op Plein 1940 © Rijnmond
Als je ‘s ochtends vroeg over de Blaak in Rotterdam loopt, kun je haar zien staan: een vrouw met een blauw-geel gestreepte vlag. Stanislava staat elke dag tussen 07:00 en 08:00 uur bij het beeld ‘De verwoeste stad’ van Zadkine voor vrede in Oekraïne. Moederziel alleen, maar ze houdt vol. “Ik hou altijd hoop. Ik geloof in onze overwinning."
Een uur lang volgt de Oekraïense Stanislava dagelijks op Plein 1940 haar eigen ritueel. Ze haalt uit haar tasje een Oekraïense vlag die ze een dag eerder zorgvuldig heeft opgevouwen en knoopt die aan een stokje dat ze ook zelf heeft meegenomen. Pal voor het beeld van Zadkine, in de volksmond Stad zonder Hart genoemd, blijft ze stilletjes staan. Denkend aan haar woonplaats Kiev en wie ze daar achterliet. “Ik ga elke morgen de deur uit, naar deze plek, en dan sta ik hier met onze vlag, zodat ik kan laten zien dat ik vrede en overwinning wil voor mijn land."
De Oekraïense Stanislava bij het beeld van Zadkine op Plein 1940 in Rotterdam
Stanislava (50) en haar dochter pakten eind april hun koffers en vertrokken naar Nederland, weg van Kiev en de oorlog die Rusland haar land heeft opgedrongen. Ze heeft inmiddels werk in het centrum van Rotterdam. “Ja, ik heb geluk gehad, ik heb fijn werk en werk met fijne mensen. Ik ben psychologe, maar maak nu ontbijt klaar voor mensen.”
Voordat ze gaat werken staat ze iedere dag een uurtje op het plein. Twee weken geleden besloot Stanislava dat ze dat moest doen. “Het idee kwam uit mijn hart.” Boven haar torenen de armen van de versteende mens zonder hart van Zadkine uit. Ze staat niet voor niks bij het beeld dat voor Rotterdammers een blijvende herinnering is aan het vernietigende bombardement van de stad in mei 1940.
Op een keer kwam er een vrouw naar me toe, omhelsde me en liep weer verder.
Stanislava
“Ik kom hier elke dag en dan gaat er van alles door me heen. Ik voel een diep verdriet als ik weet dat onze steden weer gebombardeerd zijn, als onze landerijen in brand staan, ons wintergraan, onze wintertarwe. Soms sta ik hier met bonzend hart, maar ik hou altijd hoop, ik geloof in onze overwinning.”

Eenzame soldaat

Op het grote, verlaten plein doet Stanislava denken aan een eenzame soldaat met een vlag. Zo voelt het ook voor haar, ze is heel strijdbaar: "We zijn een sterk land, we zijn strijders, ik wil laten zien dat ik hier elke morgen kan staan met de vlag van mijn land. Mijn liefde en hoop uitend voor de toekomst van mijn land.”
Zo vroeg in de ochtend is het meestal rustig bij Plein 1940, maar de mensen die de eenzame strijdster zien, reageren heel positief, zegt Stanislava. “Ja, er komen eigenlijk niet zoveel mensen voorbij, maar ik heb toch wel nieuwe mensen leren kennen. Het zijn mensen die elke dag langskomen: we groeten elkaar en kijken elkaar aan. Ze geven me steun. Op een keer kwam er een vrouw naar me toe, omhelsde me en liep weer verder. Ik moest ervan huilen. En u hebt mij hier ook zien staan.”

Bouwen in plaats van verwoesten

Als ze er staat, gaan er allerlei gedachten door haar hoofd. “Eerlijk gezegd wil ik dolgraag naar huis, daar denk ik aan. En dat ik Rotterdam heel mooi en fijn vind”, zegt Stanislava naar de hoge kantoorgebouwen aan de Blaak wijzend. “En dat er ook van die mooie moderne gebouwen verrijzen in onze verwoeste gebieden: in Marioepol, en in de provincie Cherson. Ik kijk naar wat je zou kunnen bouwen als je niet hoeft te verwoesten, wat je kunt maken als je niets kapot maakt. En aan een heleboel andere dingen.” De havenstad Marioepol is tussen eind februari en april van dit jaar door de Russen met de grond gelijkgemaakt, er staat naar verluidt nauwelijks nog een gebouw overeind. Ook Cherson is een belangrijk doelwit van de Russische invasie.

Europeanen

Haar ritueel op het plein is misschien eenzaam, maar heeft zin, benadrukt Stanislava. “Ja, het helpt, want ik denk dat het nodig is dat wij Oekraïners die nu in Europa zijn, de banden met de mensen die hier wonen aanhalen. Zodat de banden worden verdiept en onze harten zich verenigen. Zodat de mensen ons beter leren kennen, zien wie we zijn, wat voor mensen we zijn, wat we voelen en ondergaan. Om te laten zien dat er geen enkel verschil is en dat wij Oekraïners net zo Europees zijn als jullie. Daar hoef je niet aan te twijfelen: we hebben dezelfde gevoelens, dezelfde vreugde en hetzelfde verdriet, we zijn allemaal hetzelfde.”
Stanislava kijkt op haar telefoon, het is bijna acht uur. “Nog drie minuten.”