BOUWPROJECT

Langzaam wordt het rustige Lloydkwartier volgebouwd, bewoners missen het groen

Een impressie van hoe de Lloydpier er vanaf het water uit zou zien, volgens het plan van de Rotterdamse Dromers
Een impressie van hoe de Lloydpier er vanaf het water uit zou zien, volgens het plan van de Rotterdamse Dromers © Rotterdamse Dromers
Wie door het anders zo rustige Lloydkwartier in Rotterdam-West loopt, kan tegenwoordig bruut gestoord worden door de vele graafmachines en het af en aan rijdende bouwverkeer. In de serene omgeving met vrijwel overal zicht op het water, is behoorlijk wat reuring. Niet alleen door de geluiden van de bouwvakkers die het zoveelste wooncomplex uit de grond stampen, maar ook door de bewoners van het gebied. Die zijn niet te spreken over de gang van zaken.
Bijna twintig jaar geleden werd het plan voor het Lloydkwartier geboren: het oude havengebied moest een hippe woonwijk worden. Een plekje aan of vlakbij het ruige water van de Nieuwe Maas, waar de toekomstige bewoners zich middenin de stad wanen in een oase van rust. Daarom wordt sindsdien op de twee belangrijke pieren, de Lloydpier en de Mullerpier, druk gebouwd. Nieuwbouwprojecten als SAWA, Toren van Babel en Eden District moeten in korte tijd zorgen voor honderden woningen.

Woningtekort

Niet onbelangrijk in een tijd van een ernstig woningtekort, vindt Stijn van Pelt, oprichter van Stichting Rotterdamse Dromers. "Het is van groot belang dat er in korte tijd veel gebouwd wordt, ook in het Lloydkwartier. Je moet nu eenmaal meer inwoners kwijt", legt hij uit.
Met zijn stichting denkt hij mee over de uitdagingen van de stad. In 2018 deed de stichting een voorstel voor de inrichting van de op dat moment nog vrij lege Lloydpier.

Uitdagingen

Van Pelt vertelt dat de Lloydpier een aantal belangrijke uitdagingen kent. Zo maakt de harde wind de pier voor bewoners onaantrekkelijk. "Die wandelpaden langs het water hebben een mooi uitzicht, maar daar word je van je sokken geblazen. Je wil eigenlijk een binnenstraat creëren." Niet alleen vanwege de wind, maar ook voor de sociale samenhang. "We misten een kloppend hart van de buurt. Naast Verhip [een café in het Lloydkwartier, red.] is er geen plek waar de buurt samen kan komen. Daar wilden wij verandering in brengen."
Zo zou de Lloydpier er dan uit komen te zien, met een binnenstraat als kloppend hart
Zo zou de Lloydpier er dan uit komen te zien, met een binnenstraat als kloppend hart © Rotterdamse Dromers
En dus werd er een volledig plan uitgetekend, inclusief binnenstraat, hoogbouw en groene daken. Maar bij de gemeente ving de stichting bot. "Het grootste probleem was dat de kavels al verdeeld waren. Daardoor kon de binnenstraat niet meer gerealiseerd worden", legt Van Pelt uit.

Onvrede

In de huidige plannen ziet hij veel tekortkomingen. "Er is nog steeds geen kloppend hart. Bovendien wordt er geen rekening gehouden met de wind." En misschien nog wel belangrijker: de wijk bruist niet. "Het is daar nu zo vaak zo rustig, dat het een bijna verlaten buitenwijk lijkt te zijn", vindt hij.
Niet alleen Van Pelt is van mening dat het Lloydkwartier anders ingericht had kunnen worden. Honderden inwoners zijn ontevreden over de vele gebouwen die in korte tijd hun intrede doen in de wijk. Het is een plek waar tot voor kort met veel plezier gewoond wordt, vertelt een inwoner. Met het prachtige uitzicht op het water waaien de bewoners graag even uit, voetballen de kinderen op de veldjes bij het Lloyd Multiplein en komt de buurt samen in de stadstuintjes.

Asfalt, stenen en beton

Maar van dat woonplezier is niet veel meer over, vertelt Diederik van der Mast. Hij is voorzitter van Stichting Rotterdam Natuurlijk! én woont in het Lloydkwartier. Daar verandert de groene omgeving langzaam maar zeker in een doolhof van asfalt, stenen en beton, vindt Van der Mast.
"De uitgangspunten over een houdbare leefomgeving lijken van tafel geveegd. Op dit moment is er 9,5 vierkante meter groen per woning, terwijl dat volgens de richtlijn vanuit de overheid 75 vierkante meter zou moeten zijn. Hier zit je dus veruit te laag en je hebt ook geen mogelijkheid om dat nog toe te voegen, want je bent begrensd met water."
De nieuwbouw en het gebrek aan groen zorgen nu al voor problemen, legt Van der Mast uit. "Als de zon schijnt, is het hier te heet. Het is eigenlijk te warm om buiten te zitten."

Lloyd Multiplein

Dat lijkt alleen maar erger te worden, als de plannen voor het Lloyd Multiplein doorgaan. De toekomst van het plein is daarom een belangrijk discussiepunt in de wijk. Vooral de gemeentelijke plannen stuiten tegen behoorlijk wat weerstand, vertelt Van der Mast.
"De gemeente wil daar 1500 woningen bouwen en ook nog eens een stuk van het water afsnoepen. Er gaat een derde af, waardoor de kade 40 meter verplaatst wordt. Wat er gebouwd wordt, is te duur voor de mensen die een huis zoeken. Dat is kortzichtig", vindt hij.

Verdichten en vergroenen

Een woordvoerder van de gemeente benadrukt dat Rotterdam steeds groener wordt. "In de afgelopen jaren zijn 21,5 hectaren groen gerealiseerd." Groen in de stad is wel degelijk een prioriteit, beargumenteert zij. "De vergroening is nodig om de stad leefbaar te houden en weerbaar tegen hittestress en wateroverlast. Bovendien bevordert het de biodiversiteit in de stad. Verdichten – dus nieuwe woningen bouwen in bestaand stedelijk gebied - kan alleen maar als er ook wordt vergroend."
Daar kan inwoner Van der Mast zich niet in vinden. "Verdichten en vergroenen gaan niet samen. Dat wil de politiek, maar de wetenschap zegt dat dat niet kan."
Volgens Rotterdamse Dromer Van Pelt is dat een probleem waar de gemeente Rotterdam elders in de stad ook tegenaan lijkt te lopen. "De balans tussen vergroenen en verstenen is een belangrijke uitdaging voor de gemeente. Welke plekken kunnen groener gemaakt worden? Daar moet goed over nagedacht worden."

Kwaliteit van besluitvorming

De groen-cijfers van de gemeente geven bovendien geen eerlijk beeld, stelt Van der Mast. "In de afgelopen periode zijn slechts 7,2 hectaren groen gerealiseerd. Het is onduidelijk of de gekapte bomen daar al vanaf zijn. In het komende jaar moeten nog 4,9 hectaren groen gerealiseerd worden. De overige 9,4 hectaren komen van groene daken, maar volgens de wetenschap is dat niet hetzelfde als groen in de volle grond. Van 21,5 hectaren is dus absoluut geen sprake."
De misvattingen over de cijfers kenmerken volgens Van der Mast het centrale probleem: de kwaliteit van besluitvorming in de Rotterdamse gemeenteraad. "De wetenschap wordt eigenlijk gepasseerd. Er lijkt nu geen ruggespraak te zijn met wetenschappers. In de beleving van politici maken wetenschappers het ingewikkelder. De kiezer is zo belangrijk, dat politici vaak dingen doen die populair zijn, in plaats van omdat het nodig is."
Dat laat hij zien aan de hand van een voorbeeld. "Wetenschappers onderscheiden in gebiedsplannen rood, groen en blauw. Groen is dus echt iets anders dan het blauwe water. Een haven biedt een mooi uitzicht, maar het is ecologisch gezien en wat betreft de hitte niet te vergelijken met bomen. De gemeente ziet water wel als groen."

Geen stem

Bovendien stoort het Van der Mast dat de inwoners vrijwel geen inspraak hebben gehad in de plannen. "Er is geen stem geweest voor de bewoners, hoewel de stad dat wel heeft opgenomen in allerlei regelgeving. Toch heeft er op voorhand geen gesprek plaatsgevonden."
Op een later moment kwam daar verandering in, na weerstand uit de omgeving. "Ze hebben een klankbordgroep opgezet. Toen vroeg ik: 'Gaan we dan weer terug naar de tekentafel?' Er werd gezegd: 'Nee, het plan dat er nu is, blijft staan, maar de bewoners mogen aangeven waar bomen kunnen komen'."
Volgens Van der Mast is dat kwalijk. "Als je op voorhand in gesprek gaat, dan wordt de kwaliteit van het plan beter, omdat je alle perspectieven meeneemt. Als dat niet gebeurt, dan krijg je gevechten achteraf tussen burgers, politici en wetenschappers."

Lloydpark

Dat lijkt precies wat er nu gebeurt in het Lloydkwartier. En dus komen de inwoners met een eigen plan: het Lloydpark. Met een burgerinitiatief hopen ze een nieuw, bruisend stadspark onder de aandacht te brengen.
Zo moet het Lloydpark er van boven uit komen te zien
Zo moet het Lloydpark er van boven uit komen te zien © Melanie Broekhoven
"Het idee is dat het helemaal groen wordt, met wat open ruimte om te picknicken, te liggen, een parade te organiseren en een kiosk te bouwen. Leuke dingen, die niet te veel schade veroorzaken", legt Van der Mast uit.
Het park brengt volgens hem veel voordelen met zich mee. "Ter verbinding, ter verkoeling, voor de biodiversiteit, voor de bodemkwaliteit, voor de dieren, voor de gezondheid, voor plezier en ontspanning, maar vooral om Rotterdam volhoudbaar te maken tot 2050 en hopelijk lang daarna."
Ook de verbindingsplek waar Rotterdamse Dromer Van Pelt eerder over sprak, ziet Van der Mast dus terug in het park. "Het heeft ook een sociale functie en is een reddingsboei voor de wijk."

Handtekeningen

Van Pelt zelf ziet een park niet snel gebeuren. "Er zijn drie parken in de buurt, dat lijkt mij meer dan voldoende." Toch kan hij zich wel vinden in de argumenten van Van der Mast. "Ik ben het er wel mee eens dat de buurt heel stenig is. Er zou veel vergroend kunnen worden, zeker ook op de stoepen."
Maar Van der Mast is ervan overtuigd dat er veel animo is voor het park. "Mensen hebben behoefte aan verkoeling. Dat blijkt ook uit de petitie. En kijk maar naar het parkje bij Little C. Dat lag direct vol." En het aantal handtekeningen liegt er niet om. "We hebben meer dan 200 handtekeningen en ruim 800 petitietekenaars online, dus dit is wel iets wat breder gedragen wordt."

Samenwerken

Inmiddels is het burgerinitiatief gepresenteerd aan de Commissie Bouwen, Wonen en Buitenruimte (BWB). Dat betekent dat de raadscommissie en de raad zich erover gaan buigen, waarna de raad besluit om het initiatief wel of niet te steunen. Een woordvoerder van de gemeente bevestigt dat er op dit moment nog geen definitieve plannen zijn voor de toekomst van het Lloyd Multiplein. Van der Mast verwacht dat het initiatief de discussie op gang zal brengen.
Hij hoopt dat er voortaan eerder inspraak is bij dit soort projecten. Over de oplossing zijn hij en Van Pelt het dan ook eens: samenwerken. "Alle partijen moeten met elkaar aan tafel", vindt Van der Mast. Van Pelt besluit: "Je zal altijd naar een compromis toe werken. Als je een droom kan delen, dan kan je 'm ook uitvoeren."