HARINGVLIET

Het 'kieren' werkt, maar nu even niet: Haringvlietsluizen al ruim een maand dicht door de droogte

Archief
Archief De Haringvlietsluizen op een kier | ©
Door de droogte staan ze al een maand dicht, de Haringvlietsluizen. Maar zodra het weer kan gaat het ‘kieren’ gewoon door. In 2018 werd de aftrap gegeven van het kierbesluit, oftewel het op een kier zetten van de sluizen om vismigratie te bevorderen. Weten voldoende vissen inmiddels de weg te vinden?
Het is nog vroeg als vanuit de haven in Stellendam een bootje met onderzoekers het Haringvliet op gaat. Ze gebruiken onder meer een zegen, een groot net waarbij de vissen worden ingesloten. Het net gaat het water in niet ver van de ‘Slijkplaat’, een broedeiland voor vogels.
Ecoloog Koen Workel van Rijkswaterstaat kijkt vol spanning wat voor vis er boven water komt. “We zitten wel aan het einde van het seizoen en we hebben te maken met een lagere waterstand en veel waterplanten. Dus de omstandigheden zijn vandaag niet optimaal.”
De onderzoekers halen het visnet binnen om te kijken welke vissoorten ze aantreffen in het Haringvliet
De onderzoekers halen het visnet binnen om te kijken welke vissoorten ze aantreffen in het Haringvliet © Rijnmond
Toen minister Cora van Nieuwenhuizen in november 2018 het startsein gaf voor het ‘kieren’ konden de sluizen ook al vanwege de droogte en lage rivierstanden niet open. “We hebben wel genoeg kiermomenten gehad. We hebben 80-85% van alle vloedopeningen kunnen kieren. Dus daar zijn we heel tevreden over.”
Eén druk op de knop en de barrière voor trekvissen als de zalm, zeeforel en paling om naar hun paaigebieden te kunnen zwemmen is weg. Je zou misschien zeggen dat het hiermee klaar is en de doelstelling, vismigratie bevorderen, bereikt is. Maar er komt veel meer bij kijken. “We zoeken eigenlijk constant naar wat de ideale omstandigheden zijn voor de verschillende vissoorten”, legt Workel uit. “Welke van de zeventien sluisdeuren kunnen we het beste open zetten bijvoorbeeld? En hoe ver moet hij dan open?”

Raadsel

Dat de vissen de kier weten te vinden, daar zijn de onderzoekers wel overtuigd van. “We hebben ook met netten gevist in de sluizen en daarbij ruim veertig soorten aangetroffen. En zeker in de zomer als er veel haring en sprot voor ‘de deur’ ligt, dan komen er echt miljoenen vissen binnen.”
Maar de onderzoekers zitten nog wel met een raadsel. Bij het vissen verderop in het Haringvliet zien ze deze vissen nog maar weinig terug. Ze komen dus via de kier binnen, maar waar blijven ze dan? "Van zalmen weten we door onderzoek met zendertjes dat ze doorzwemmen en maar kort in het Haringvliet zijn, maar van de vissen die opgroeien in de zoet-zoutovergang is het beeld dat ze het nog wat te zoet vinden. Mogelijk zwemmen deze vissen weer gewoon terug naar de voordelta.”
Bekijk hieronder de reportage: (Tekst gaat verder na de video)
Bekijk hier de reportage over het onderzoek naar de effecten van 'de kier'
Het is daarom constant zoeken naar een balans in de hoeveelheid zout die het Haringvliet binnen mag komen. Het zout mag niet te ver landinwaarts stromen, omdat ter hoogte van Middelharnis inlaatpunten zijn van drinkwaterbedrijf Evides en het waterschap Hollandse Delta. Het Haringvlietwater is nodig om drinkwater te kunnen maken en de boeren beregenen er hun akkers mee.
“Idealiter staan de sluizen het hele jaar open, maar we hebben met elkaar keuzes gemaakt en zoet water vinden we ook heel belangrijk, dus daar houden we rekening mee. En zeker in deze periode willen we geen grote hoeveelheden zout in het Haringvliet hebben, want we hebben geen rivierafvoer om het tegen te houden.”

Gevolgen sluiting

Bij het zegenvissen deze ochtend komen dan ook alleen zoetwatervisjes in het net. Workel laat er een aantal zien in een glazen bak. “We zien hier een baars, een Pontische stroomgrondel, een zwartbekgrondel, een winde. De omstandigheden zijn op dit moment zoet en dat zie je terug in de vissoorten die we nu aantreffen.”
De ecoloog laat wat aangetroffen vissoorten zien
De ecoloog laat wat aangetroffen vissoorten zien © Rijnmond
Loopt de vismigratie dan schade op door de sluiting van de sluizen, die nu al een maand duurt? Raken de vissen ontmoedigd als ze nu weer hun neus stoten tegen de sluizen? “Nee, dat valt wel mee”, denkt Workel. “De migratieperiodes liggen meer in het voor- en najaar. En we spuien ook niet, dus ze worden ook niet ‘gelokt’. Er liggen nu weinig vissen voor de deur.”