GESCHIEDENIS

Dordtse gebroeders De Witt werden 350 jaar geleden vermoord; Engelsen schreven 'bloemrijk' over de lynchpartij

Engelsen schreven 'bloemrijk' over de lynchpartij van gebroeders De Witt
Engelsen schreven 'bloemrijk' over de lynchpartij van gebroeders De Witt © RTV Dordrecht/Jan de Witt
Het is deze zaterdag 350 jaar geleden dat de Dordtse broers Johan en Cornelis de Witt op een gruwelijke manier werden gelyncht. Een politieke moord die destijds ook de internationale pers bereikte. De Engelse krant The London Gazette pakte uit met een bloemrijk verhaal over deze beruchte lynchpartij. Jan de Wit uit Rosmalen verzamelt kranten en bezit dit stukje pershistorie.
"De krant van nu is niet te vergelijken met de krant van vroeger. Het was nog geen dagblad en het had maar twee pagina's", vertelt De Wit aan RTV Dordrecht. "Meer was het niet." Vaak stond er op de voorpagina's van The London Gazette eigenlijk alleen maar taaie en technische informatie, maar opmerkelijk is de editie van augustus 1672: "Als je dan de achterpagina pakt, vertellen ze ineens heel bloemrijk over de moord op de gebroeders De Witt", zegt de verzamelaar.

Lichaamsdelen verkocht

De bekende Dordtenaren Johan en Cornelis de Witt hadden verschillende belangrijke functies in de Dordtse politiek en de Republiek. Johan de Witt was jarenlang raadspensionaris van de Republiek, zijn broer Cornelis heeft hem altijd bijgestaan. Hun vader Jacob was onder meer burgemeester van Dordrecht.
Het tweetal werd op 20 augustus 1672 door een woedende menigte vermoord in Den Haag. Daarna werden ze van hun lichaamsdelen ontdaan, die door omstanders werden gekocht als herinnering.
De gebroeders De Witt
De gebroeders De Witt © RTV Dordrecht/Jan de Wit
De verzamelaar leest voor uit de Engelse krant:
Een kootje van een vinger werd verkocht voor 12 stuivers. Een hele vinger leverde 15 stuivers op, terwijl een oor werd aangeboden voor 25 stuivers. Een oude vrouw viel op haar knieeën bij de gehangenen en dankte God op haar blote knieeën voor dit gebeuren.
"Dat betekent dat ze het eigenlijk wel heel goed vonden van hoe zij zijn afgeslacht", concludeert de verzamelaar.
De kranten uit die tijd waren dus nog geen dagbladen, maar gingen over een periode van vier tot zes dagen. Daardoor was het mogelijk om het nieuws van Nederland naar Engeland, of andersom, te brengen. "Dit was in Nederland natuurlijk ook groot nieuws en dat hebben de Britten gewoon overgenomen."

15.000 kranten

De collectie van de verzamelaar bestaat naast deze krant uit zeker nog vijftienduizend kranten en ander persmateriaal. Dat deze krant uit 1672 bewaard is gebleven, is volgens De Wit redelijk zeldzaam. "De meeste mensen gooien de krant toch wel weg de volgende dag", zegt hij. Toch blijft er volgens hem genoeg op zolders liggen en komt er genoeg uit archieven die af en toe geleegd moeten worden. "Dan weten ze je wel te vinden als je een beetje collectie hebt opgebouwd."
Een van de kranten in het bezit van Jan de Wit
Een van de kranten in het bezit van Jan de Wit © RTV Dordrecht/Jan de Wit

Op zoek naar een goede plek

De editie van The London Gazette met daarin de moord op de gebroeders De Witt is een bijvangst voor de verzamelaar. Zelf is hij namelijk meer geïnteresseerd in nieuws uit en rondom 's Hertogenbosch. "Ik zoek voor deze editie ook nog een goede plek waar die voor de eeuwigheid bewaard kan blijven. Het is tenslotte historisch erfgoed en een authentiek exemplaar."
De moord op de gebroeders De Witt wordt zaterdag om 19:00 uur herdacht bij de beelden van De Witt op de Visbrug in Dordrecht.
Dit is een verhaal van onze mediapartner RTV Dordrecht.