ARMOEDE

Wethouders Dordrecht en Rotterdam slaan alarm om prijsstijgingen: 'Het is 5 over 12, voor sommigen is het overleven'

Voedselpakketten
Voedselpakketten © Rijnmond
Nederlanders hebben recht op een goede kwaliteit van leven. Dat staat in de Grondwet. Maar duurdere boodschappen, hogere brandstofprijzen en energierekeningen brengen veel mensen in grote problemen. Het kabinet heeft behalve belastingverlaging op brandstof en de energietoeslag nog geen concrete maatregelen. Wethouders zien de problemen intussen groeien. Peter Heijkoop (Dordrecht) en Enes Yigit (Rotterdam) vertellen over hun grote zorgen.

Hoe groot verwacht u dat de problemen gaan zijn in uw stad en inwoners van welke wijken zullen vooral de dupe zijn?

Heijkoop: "Dat ligt eraan met welk koopkrachtpakket het kabinet gaat komen. Maar ik verwacht zeker dat het gaat om 25 procent van de gezinnen. Als we niet oppassen moet straks de helft van de huishoudens bijsturen. Niet alleen de minima, maar ook gezinnen met een gezamenlijk inkomen van 40 duizend euro. De vakantie sneuvelt, een andere auto wordt uitgesteld. Het is moeilijk om de inkomsten en uitgaven in evenwicht te houden."
De Rotterdamse wethouder Enes Yigit was te gast bij Rijnmond. Bekijk het interview in de video.
Enes Yigit is wethouder armoedebestrijding in Rotterdam en te gast bij Rijnmond
"Iedereen denkt daarbij aan wijken in Dordrecht-West, zoals Wielwijk, Crabbehof en Krispijn. Maar het raakt ook andere buurten als Stadspolders, Sterrenburg en Reeland. Dordrecht heeft een kwetsbare populatie, daar ligt een grote uitdaging."
Yigit: "Ik zie en ik hoor dat de problemen toenemen. Iedereen zal begrijpen dat de bekende kwetsbare wijken van Rotterdam zoals Charlois en Feijenoord zeker worden geraakt. Maar we merken dat het niet alleen maar om de minima gaat. Ook mensen met een zogenoemd middeninkomen komen in de problemen."

Hoe zien die problemen eruit? Welk beeld heeft u daarbij?

Heijkoop: "Ik begeleid een gezin dat in de schuldhulpverlening heeft gezeten. Ik heb ze laatst geholpen met het afsluiten van een nieuw energiecontract. Het is heel moeilijk om daaruit te kiezen. Er is eigenlijk geen keuze. Alles is duurder geworden: boodschappen, zorgverzekering en brandstof. De auto is al weg. Misschien gaat één van de ouders een opleiding volgen om meer te werken. Maar er is ook een kindje dat dan weer naar de opvang moet. Het is heel erg spannend. Ze willen niet terug in de schulden."
Yigit: "Ik loop op zaterdag over de Afrikaandermarkt. Mensen komen naar mij toe en zeggen 'Het gaat niet goed. Ik kan nu nog maar een halve kilo tomaten kopen in plaats van een kilo'. Een andere vrouw vertelde dat ze op de fiets stapt om de macaroni, die elders 15 cent goedkoper is, te halen."
"Op verjaardagen hoor je dat iemands energierekening van 110 naar 400 euro is gegaan. Die 300 euro zal hij toch moeten terugverdienen door te bezuinigen of het spaargeld te gebruiken. Veel mensen hebben niet eens spaargeld. Die kunnen niet meer vis en vlees kopen. Die schakelen over naar diepvriesmaaltijden. Maar als je geen gezonde maaltijden meer voor je kinderen kunt voorschotelen, dan zijn dat zorgelijke signalen."
Wethouder Peter Heijkoop
Wethouder Peter Heijkoop © Gemeente Dordrecht
Peter Heijkoop (39) is sinds 2016 wethouder namens het CDA in Dordrecht. Hij heeft onder meer sociale zaken, financiën en onderwijs in zijn portefeuille. Hij zit ook in het bestuur van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) en praat in die rol met het kabinet. In 2021 kwam Heijkoop met collega Groot Wassink uit Amsterdam al met een deltaplan voor de armoede. Dat kreeg te weinig vervolg, vindt hij.

De eenmalige energietoeslag is voor veel mensen ontoereikend. Wat gaat/kan de gemeente de komende tijd doen om de pijn verzachten?

Heijkoop: "Wij, de coalitie in Dordrecht, hebben ervoor gezorgd dat iedereen die de energietoeslag heeft aangevraagd, binnen heeft. We komen de volgende maand met een extra pakket als armoederegeling. Daarmee hopen we nog meer hulp te kunnen bieden voor mensen die afhankelijk zijn van de minimaregelingen. We willen onder meer helpen bij voorzieningen rond sport en school."
Yigit: "We hebben verschillende regelingen: AOW- en jeugdtegoed, de energietoeslag en bijzondere bijstand als het echt niet gaat. Het is een grote opgave zo veel mensen te bereiken. Er is ook veel schaamte en mensen blijven weg door wantrouwen richting de overheid. Om daar voorbij te komen werken we samen met stichtingen, kerken en moskeeën."
"Wat betreft de energietoeslag hebben we bijna 80 procent van de doelgroep bereikt. Nog dagelijks komen aanvragen binnen. Maar het vertrouwen terugwinnen gaat niet in één dag. De toeslagenaffaire heeft een enorme impact gehad. Het vertrouwen is weg. Mensen denken: 'Misschien moet ik mijn energietoeslag wel terugbetalen?'"
Rijnmond vroeg aan enkele mensen op straat hoe ze de winter denken te gaan overleven.

De gemeentes kunnen dit niet alleen. Wat verwacht of hoopt u van het kabinet?

Heijkoop: "Het is onthutsend om te zien hoe het in Den Haag gaat. Als je praat over extra zorgtoeslag dan wordt dat een lastig verhaal genoemd. Dat snap ik niet, want tijdens corona kon die extra steun ook worden geregeld. Denk vooral na over hoe het wel kan, zeg ik dan. Alleen het koopkrachtpakket voor 2023 is te weinig."
"Uiteraard heb ik mijn lijnen naar het CDA in Den Haag. Ik spreek met fractievoorzitters in de Tweede Kamer en heb contacten met de Kamerleden. Iemand als Rotterdammer Henri Bontenbal (Tweede Kamerlid namens het CDA, red) heeft scherp op het netvlies hoe het kan worden verbeterd. Maar dan zie ik Rutte en Kaag, dan vraag ik me af of zij wel weten wat er speelt, hoe ernstig de situatie is. Er moet iets gebeuren en bij een kabinetscrisis is niemand gebaat. Zet je ego's opzij, je wordt betaald om je werk te doen."
De Rotterdamse wethouder Enes Yigit
De Rotterdamse wethouder Enes Yigit © Eric Fecken
Enes Yigit (31) is sinds kort wethouder armoedebestrijding, schuldhulpverlening en taal in Rotterdam. In 2018 stapte hij namens Denk in de Rotterdamse gemeenteraad. Yigit studeerde sociologie en bestuurskunde aan de Erasmus Universiteit.
Yigit: "Het kabinet heeft een opgave. In het recente debat werden oplossingen genoemd zoals het verhogen van het minimum inkomen of een uitkering via de zorgtoeslag. Dan wordt er vervolgens gezegd dat we moeten wachten tot Prinsjesdag (20 september). Dan gaan we pas naar 2023 kijken."
"Maar wat ga je doen voor de mensen met de winter nog voor de boeg. Het is 5 over 12, we kunnen alleen maar hopen dat het niet later wordt. Mensen hebben de tijd niet meer. Het is voor sommigen overleven."

Veel mensen maken zich grote zorgen over de komende winter. Wat kunt u ze concreet aanbevelen?


Heijkoop: "We komen met een campagne om slim met energie om te gaan. Daarbij moet je denken aan tips om de warmte binnen het huis te houden met tochtstrips en andere isolatietips. Probeer daarnaast de kachel zo laag mogelijk te houden. Trek een extra kledingstuk aan. Ook op het Stadskantoor in Dordrecht gaan we die maatregelen nemen. Tot slot: komen mensen in de problemen, meld je bij het wijkteam. We snappen dat er mensen zijn die nog nooit in de problemen zijn gekomen. Die schamen zich, maar wij zijn er om de mensen te helpen."
Yigit: "We zijn nu plannen aan het maken en aan het uitwerken. Daar hopen we snel mee te komen, maar eerst zullen we ze nog met de gemeenteraad moeten bespreken."
Rijnmond vroeg op straat aan enkele mensen waarop ze absoluut niet willen bezuinigen.