POLITIE

'Waarom draagt jouw kind een bivakmuts?' Politie ziet steeds meer criminele jongeren die hun gezicht bedekken

Jeugdagent Peter Dale met en zonder balaclava.
Jeugdagent Peter Dale met en zonder balaclava. © Rijnmond
Jongeren beschermen hun gezicht steeds vaker met een gezichtsmasker, een bivakmuts of een balaclava. De een vindt het stoer of de ander heeft het koud. Sommigen willen op die manier ook onherkenbaar blijven bij een straatroof, steekpartij, diefstal of vechtpartij. Maar weten de ouders wel dat hun kind zoiets bij zich heeft? En waarom? Dat vraagt de politie in Spijkenisse zich af.
"We zien bij meerdere incidenten dat jongeren, vaak jongens, hun gezicht bedekken", vertelt Peter Dale, jeugdagent in Spijkenisse. "Recent bij een straatroof in Spijkenisse-Noord droegen de vier verdachten maskers en bivakmutsen. Bij de steekpartij in de wijk de Akkers ging het om twee daders met bivakmutsen. Ook rond het metrostation Heemraadlaan zijn jongeren beroofd door daders met bivakmutsen."
Maar de gezichtsbedekkende voorwerpen komt de politie niet alleen tegen in getuigenverklaringen. Ook bij preventief fouilleren op straat wordt geregeld een bivakmuts gevonden. "Dan vragen we waarom ze zo'n muts dragen. De een vindt het stoer, de ander heeft geen reden."
Als de politie tijd heeft, gaan de agenten langs bij de ouders. De reacties zijn verschillend, vertelt Dale. "Er zijn ouders die zeggen 'waar bemoei je je mee'. Maar er zijn ook ouders die de schaar pakken, de bivakmuts in stukken knippen en in de prullenbak gooien. Ons doel is niet om te betuttelen of te zeggen wat wel en niet mag. We willen bewustwording creëren."
Om die reden verscheen de jeugdagent van het basisteam Nissewaard de afgelopen week op Instagram met een oproep aan ouders. Daarbij droeg Dale ook een balaclava.
De reacties zijn verschillend. Op Instagram bedankten meerdere mensen met een 'dank voor de tip'. "Qua medium is Instagram veel positiever dan Facebook. Daar zeggen mensen: 'Moet je ons betuttelen' of 'mag dat ook niet meer?' "
Het is een feit dat het dragen van een bivakmuts op straat niet verboden is. Alleen in overheidsgebouwen, op school, in het openbaar vervoer en in zorginstelling mag het gezicht niet worden bedekt. Daarbij komt ook nog dat de artikelen overal te koop zijn. Sommige winkels hebben zelfs een uitgebreid assortiment. Dale: "Er zijn jongeren die in de winter op een brommer of scooter zo’n balaclava dragen omdat het koud is."
Vroeger werden ruzies met de vuisten uitgevochten, tegenwoordig met messen. Via sociale media dagen ze elkaar uit
Peter Dale

18 graden, een capuchon, een sjaal en handschoenen

Toch kan het dragen van een capuchon, een sjaal en handschoenen opvallen. Zeker als het buiten 18 graden is. Dat vond ook een burger die eind oktober twee jongeren warm gekleed op de uitkijk zag staan in Spijkenisse-Centrum. "Naar aanleiding van die tip gingen collega’s kijken. De jongens renden weg, maar we hebben ze kunnen aanhouden. Ze hadden allebei ook nog eens een machete bij zich. Ze waren 13 en 16 jaar! Ongelooflijk. Die informatie hebben we gecombineerd met andere info. Zo kwamen we er achter dat ze dicht bij een zaak stonden, waar een jongen van een rivaliserende groep werkte!"
Dale en de vier andere jeugdagenten zorgen dat ze goed geïnformeerd blijven over de jongeren die zorgen opleveren. "We gaan geregeld bij ze langs, hebben een gesprek met hen over wat ze doen, waar ze werken. Ook hebben we contact met hun reclasseringsambtenaar. Ja, dat betekent dat ze al iets hebben gedaan. Zo hebben we wel een goede informatiepositie."
De jeugdagent legt een paar wapens op het bureau. Een enorm grote machete, een heel scherp steekmes en een soort dolk. Dat laatste wapen werd zaterdagnacht om 02:30 uur gevonden bij een jongen van 14 jaar op de Marrewijklaan in Spijkenisse Centrum.
De messen die recent bij jongeren in Spijkenisse werden gevonden.
De messen die recent bij jongeren in Spijkenisse werden gevonden. © Rijnmond
"Hoe ze aan die wapens komen? Misschien door een volwassene bij een willekeurige winkel gekocht. Maar het is ook gemakkelijk online te bestellen", legt Peter Dale uit. De wapens worden in groepen vaak niet gedragen door de leiders. "Je hebt in groepen een rangorde. Je hebt ook dragers, dat zijn de sufferdjes of de meiden. Maar ze verstoppen ze ook op plekken waar ze vaak rondhangen. Dan pakken ze het wapen wanneer ze het nodig hebben."
De politie in Nissewaard merkt dat het geweld onder jongeren (12-18 jaar) niet minder wordt. "Het wordt zeker jonger. We treffen zelfs wapens aan bij kinderen onder de 12 jaar. Die kunnen we niet strafrechtelijk vervolgen. Vroeger werden ruzies met de vuisten uitgevochten, tegenwoordig met messen. Via sociale media dagen ze elkaar uit."

'Ze willen niet een snitch zijn'

"Er zijn ouders bij die maken zich enorm zorgen", vervolgt Dale. "Als hun kinderen thuiskomen met steekwonden dan zijn ze radeloos. Maar de jonge slachtoffers zeggen geregeld: 'Ik doe geen aangifte, ik zeg niks, ik los het zelf op.' Ze willen ook niet een verrader, een snitch zijn."
De ouders van verdachten reageren soms heel anders. "Laatst had een 14-jarige iemand bedreigd. Dan kom je aan de deur en het eerste wat de ouder zegt: 'Waar bemoei je je mee. Ik bel mijn advocaat.' Dan denk ik: hoor het verhaal aan, geef 'm een draai om zijn oren."
Er is ook nazorg voor de slachtoffers. Na een incident gaat de politie als het even kan twee weken later langs bij het slachtoffer. "Het is goed om langs te gaan. Het heeft impact. Een slachtoffer blijft soms thuis, durft niet meer naar buiten te gaan. Dat is wel iets wat ze door die gasten wordt aangedaan."
De politie neemt, in overleg met gemeente, jeugdwerk en scholen, allerlei preventieve maatregelen om te proberen het geweld in te dammen. Dat gebeurt door soms 's ochtends vroeg al jongeren te fouilleren. Ook zijn er nog kluisjescontroles op scholen. Die leveren tegenwoordig niet meer veel op. "Vorig jaar vonden we op 1200 kluisjes 1 mes. Dat was ook nog van een jongen van de scouting. Het betekent wel dat er een preventief signaal van de controles is uitgegaan."
Ook speelde pas een incident met een dreigende jongen van een basisschool. Het is belangrijk dat agenten met boa's van de gemeente lessen aan de groepen 8 op de basisschool geven, stelt Dale. "We leren de kinderen de risico's van keuzes en de gevolgen. Een strafblad betekent dat je later voor sommige banen niet meer in aanmerking komt. Op die manier hopen we niet achter de feiten aan te lopen."
Het stijgend aantal incidenten en de jonge leeftijd baart Peter Dale en zijn collega's zorgen. Ze zitten stevig op hun dossiers en dat maakt hen, naar eigen zeggen, ook wel eens verknipt. "Dan denk ik: waar moet het heen? Maar vervolgens loop ik in de pauze op een middelbare school. Dan zie ik een paar honderd leerlingen en denk ik: ik dacht dat ik er zoveel kende? Hier ken ik niemand. Dat betekent dat toch een klein aantal verantwoordelijk is voor de incidenten. Van de 100 jongeren laat 97 of 98 van hen zich niet met criminaliteit in."