Vergeten Verhalen: lakenindustrie in Rotterdam

De namen Raamstraat en Raampoortstraat in Rotterdam herinneren aan de lakenindustrie. De eerste melding van deze arbeid in Rotterdam komt uit het jaar 1317. Bij opgravingen in het centrum zijn regelmatig 'lakenloodjes' gevonden.

"Laken is een wollen geweven stof", vertelt Cees Herweijer van Archeologie Rotterdam. "Het gaat dus niet om beddenlakens maar om de stof waar kleding van gemaakt wordt". De lakenloden die zijn teruggevonden, zijn een soort keurmerken. Ze zeggen iets over de kwaliteit van de stof.

Op het lood staat een afbeelding of opschrift. Zo zijn er loden met het stadswapen van Rotterdam. Al in de veertiende eeuw worden er in Rotterdam dus 'lakens' gemaakt. Dat begint bij de wol die gewassen en gekaard (gekamd) wordt. Spinsters spinnen de wol vervolgens tot draden. Daarna vervaardigd de wever op het weefgetouw de draden tot een stoflaken.

Urine

Dan moet het nog afgewerkt worden: het zogeheten vollen. Hierbij wordt het laken in een kuip met vollersaarde (een magnesiumhoudende klei) en urine gedaan en vervolgens met de blote voeten gestampt waardoor er een stevige waterdichte stof ontstaat.

Tot slot worden de oneffenheden verwijderd en wordt de stof geverfd. Om te drogen worden de stoflaken op grote lakenramen gespannen. De lakenloden die de kwaliteit van de stof aanduiden, worden met een tang aan de stof bevestigd.

Laurenskerk

De lakens worden tot het jaar 1400 in de Laurenskerk gedroogd. Als dat niet meer mag, wordt het drogen verplaatst naar de Lombardstraat. In de 16e eeuw verhuizen de ramen naar een terrein tussen de Westewagenstraat en Coolsingel (nu stadhuis en Timmerhuis).

Op stadskaarten uit die periode zijn de ramen hier als grote houten hekken afgebeeld. Eind 16e eeuw wordt ook dit terrein volgebouwd met huizen en gaan de ramen naar buiten de stad, ten oosten van de Schie. Rotterdamse straatnamen als de Raamstraat en Raampoortstraat herinneren nog aan de lakennijverheid op die locatie.

Afbeelding: lakenlood uit de 17e eeuw met wapen van Rotterdam en randtekst H SEGEL VAN ROTTERDAM

Meer over dit onderwerp:
madm vergetenverhalen
Deel dit artikel: