Kasteel in Geervliet: Hof van Putten

Eeuwenlang heeft er een kasteel gestaan in Geervliet. Vanuit dat kasteel heerste de Heer van Putten over zijn gebied. Een heerlijkheid die niet alleen het huidige Putten omvat, maar ook delen van IJsselmonde, de Hoeksche Waard en Flakkee. Het kasteel in Geervliet heet het Hof van Putten. Er is niets meer van over.

1000 jaar

Vermoedelijk is de heerlijkheid van Putten ontstaan in het jaar 1018, zo'n duizend jaar geleden dus. Bob Benschop van het Streekarchief Voorne-Putten: “Door het ontbreken van archiefstukken is het niet met zekerheid te zeggen”. Het volledige archief van Putten is in 1304 in vlammen op gegaan nadat kasteel Puttenstein door een aanval van Vlamingen is verwoest.

Dat kasteel Puttenstein heeft gelegen bij het huidige Heinenoord in de Hoeksche Waard. Nicolaas II is dan heer van Putten en hij verplaatst zijn hofhouding naar Geervliet. Daar heeft zijn familie al sinds het jaar 1246 een grote boederij.

Huwelijk

Nicolaas breidt zijn grondgebied uit door de trouwen met Aleyd van Strien. Als haar vader in 1292 overlijdt, krijgt Nicolaas zeggenschap over Strijen, wat het resterend deel van de Hoeksche Waard en een stukje van Noord-Brabant omvat.

Vanuit Geervliet wordt het grote gebied bestuurd. De aanwezigheid van Nicolaas II en zijn gevolg blijkt erg gunstig voor het dorpje. Zo wordt de kerk in Geervliet uitgebreid. In 1307 stelt Nicolaas er tien kanunniken aan. Dat zijn geestelijken die voor het zieleheil van Nicolaas en Aleyd dienen te bidden, en ook voor dat van hun voorouders en vier dochters.

Nicolaas overlijdt in 1311 en Aleyd in 1316. Hun lichamen worden in de kerk begraven. De indrukwekkende graftombe is nog altijd aanwezig. Hun dochter Beatrice wordt Vrouwe van Putten en na haar overlijden volgt haar zus Aleyd haar op. Beiden sterven kinderloos, zodat de heerlijkheid in 1361 vervalt aan een kleinzoon van een andere zus: Sweder van Abcoude.

Stadsrechten

Deze verleent Geervliet op 4 april 1381 stadsrechten, waardoor de handel beter beschermd kan worden. Dat komt de welvaart van de stad zeer ten goede. Bovendien mag Geervliet op basis van het stadsrecht een stadsmuur bouwen en andere verdedigingswerken aanleggen.

In 1459 sterft de laatste Heer van Putten. Aangezien hij geen erfgenamen heeft, vervalt de heerlijkheid aan de Graaf van Holland. Die heeft geen tijd om Geervliet te bezoeken om de financiële zaken te regelen en de eventuele misdadigers te berechten. Er is dan ook een plaatsvervanger: de Ruwaard van Putten.

Het is een goedbetaalde baan die in handen is van adellijke families. Het wordt op den duur gebruikelijk dat de Ruwaard op zijn beurt ook weer plaatsvervangers stuurt om belastingen te innen en de rechtspraak uit te voeren. En dat gebeurt allemaal op dat Hof van Putten.

Kasteel

De boerderij waarnaar heer Nicolaas in 1304 is verhuisd, is al snel verbouwd tot een heus kasteel: het Hof van Putten. In de loop der jaren wordt het steeds verder uitgebreid met muren, torens en woongedeelten. Nadat Sweder van Abcoude heer van Putten werd, vindt er een ingrijpende verbouwing plaats die bijna twintig jaar duurt.

Uiteindelijk raakt het Hof van Putten in verval. Zowel de Heer als de Ruwaard wonen niet meer op het Hof, ze verblijven veelal in Den Haag. Daardoor raken de gebouwen langzamerhand in verval. In de zeventiende en achttiende eeuw vertoont het steeds meer gebreken en er moet regelmatig flink worden betaald om het hoognodige onderhoud uit te voeren.

Ruïne

Daar is eigenlijk niemand toe bereid, zodat het immense complex steeds meer tot ruïne afbrokkelt. Uiteindelijk wordt het Hof in 1820 verkocht, en in de loop der jaren gesloopt. In 1932 verdwijnen de laatste herinneringen door de aanleg van de Groene Kruisweg. Een aantal voorwerpen, zoals geschilderde wapenborden, zijn nog bewaard gebleven in het oude stadhuisje van Geervliet.

Afbeeldingen: Streekarchief Voorne-Putten

Meer over dit onderwerp:
madm vergetenverhalen
Deel dit artikel: