ADVOCAAT

Advocaat Paul Verweijen gaat boeven vervolgen bij het OM: 'Ik werd het partijdige een beetje zat'

Togaruil: strafpleiter Paul Verweijen wordt officier van justitie
Togaruil: strafpleiter Paul Verweijen wordt officier van justitie © Rijnmond
Zijn collega’s pesten hem er al weken mee: advocaat Paul Verweijen maakt de overstap naar de ‘dark side’. Maandag begint zijn nieuwe baan bij het Openbaar Ministerie. Nog steeds met een toga aan, maar dan als degene die de verdachte aanklaagt, niet verdedigt. Hij nuanceert dat direct: “Ook een officier van justitie kijkt naar de belangen van de verdachte." Een portret van een gedreven man, wiens grootste wens eigenlijk is: commentator bij Feyenoord worden.
De liefde voor het vak van strafpleiter zat er al vroeg in bij Verweijen. “Ik was een jaar of vijftien en keek naar de programma’s van Peter R. de Vries. Dan ging mijn hart sneller kloppen, het al dan niet oplossen van zaken. Ik liep later mee als griffier op de rechtbank Rotterdam en wist meteen: strafrecht is real life. Advocaat, dat wil ik worden.”
Onder juristen was dat nog geen vanzelfsprekende stap. “In het studentenhuis in Rotterdam was ook de sfeer: ga maar naar de Amsterdamse Zuidas, daar zit het grote geld. Het is ook raar dat ik op verjaardagen altijd moet uitleggen dat ik strafadvocaat ben en waarom ik verdachten bijsta. ‘Jullie lullen recht wat krom is’. Mijn collega’s op de Zuidas krijgen nooit de vraag waarom zij bedrijven die al heel veel geld hebben nog rijker maken."
"Juist strafrechtadvocaten zijn maatschappelijk enorm relevant; zij houden de officier en rechter scherp. Maar ik vrees dat de meeste mensen dat pas zullen beseffen op het moment dat ze zelf een advocaat nodig hebben.”
Strafrecht is voor Paul Verweijen (35) dus echt een missie geweest. “Ik heb een groot rechtvaardigheidsgevoel en zie dan verdachten die de underdog zijn. In hun uppie staan zij tegenover het machtige overheidsapparaat en echt iedereen heeft recht op een goede verdediging. De meeste strafrechtadvocaten die ik ken, beoefenen het vak uit vanuit dat ideaal. ”
Peter R. de Vries in het gelijknamige programma bij SBS
Peter R. de Vries in het gelijknamige programma bij SBS © Screenshot tv-programma _reformated_HD
Verweijen belandde bij het Rotterdamse kantoor van Cleerdin & Hamer, onder de vleugels van de bekende strafpleiter Sander Janssen. “Wat Sander mij heeft bijgebracht, is dat je altijd empathie moet hebben voor je cliënt. Hele gewone mensen kunnen soms beestachtig gedrag vertonen maar dat maakt ze zelf nog geen beesten. In de ruim tien jaar dat ik advocaat ben, heb ik nog nooit het ware kwaad gezien.”
Hij haalt een zaak aan uit het begin van zijn carrière. Een man steekt zijn ex in de hals en wordt veroordeeld voor poging moord. Hij krijgt vier jaar cel en tbs. “Een man zonder strafblad en volop plotselinge emoties. Het was een waardig proces met een hele goede officier en geïnteresseerde rechters. Ik heb de voorzitter van de rechtbank dat later ook verteld. Het gaat er als advocaat niet om dat je gelijk krijgt, maar dat de verdachte een eerlijk proces geniet.”

Niet de rechtbank schofferen

Het is duidelijk, Paul Verweijen was geen advocaat die er met gestrekt been inging, daarbij officier en rechtbank schofferend. “Je moet als advocaat reëel zijn en dat ook met je cliënt bespreken. Ik ging daar nooit tegen mijn gevoel staan te pleiten. Geen bewijs? Dan snap ik de ontkenning. Maar als het bewijs tegen de plinten op klotste, dan zei ik tegen mijn cliënt: we gaan het anders doen. Je kan beter gaan verklaren, bekennen en empathie tonen. Dan loopt het beter met je af.”
Het is misschien die open en objectieve houding waardoor het bij Verweijen langzamerhand ging knagen. “Dat partijdige standpunt, alles vanuit één belang bekijken, moet ik mij daar nou vijftig uur per week voor blijven inzetten? Dat werd ik een beetje zat. Soms moet je als verdachte gewoon je verantwoordelijkheid pakken. Het opportunisme ook. Ik had een keer een vrijspraak en dan belt de cliënt nog dezelfde avond op of ik al een verzoek tot schadevergoeding heb ingediend.”
De behoefte aan een bredere blik werd steeds groter, ligt een carrière als rechter dan niet meer voor de hand? “Toen ik mijn overstap bekendmaakte, kreeg ik hele aardige mailtjes van rechters. ‘Als we dat hadden geweten, dan had je ook bij ons kunnen komen.’ Ik heb er wel over nagedacht, maar weet je, het werk van een strafpleiter is heel dynamisch. Je bent met een grote zaak bezig en dan ineens wordt een andere cliënt opgepakt en moet je spoorslags naar het politiebureau. Dat vind je minder bij de rechterlijke macht. Dat vak komt toch grotendeels neer op luisteren, verhoren en een vonnis schrijven.”
In de ruim tien jaar dat ik advocaat ben, heb ik nog nooit het ware kwaad gezien
Advocaat Paul Verweijen
Dynamiek verwacht hij zeker te vinden als officier van justitie. “Je gaat mee naar doorzoekingen, praat voorafgaand aan de zitting met slachtoffers, leidt de opsporing. Moet je mensen gaan afluisteren, wanneer besluit je tot aanhouding: dat is heel spannend. Als advocaat kom je in 99 van de 100 gevallen pas in beeld nadat er al een heel uitgebreid onderzoek heeft plaatsgevonden. Aan de basis van een strafzaak staan, dat lijkt me geweldig. Dat is dan toch weer een beetje de Peter R. de Vries in mij.”
In de verre toekomst sluit hij een functie als rechter niet uit, maar… eigenlijk liggen zijn grote ambities op een ander vlak. We gaan weer terug naar Paul Verweijen, de puber. “’s Avonds bij de afwas deed ik met mijn vader hele uitzendingen van Langs de Lijn na. Commentaar doen bij Feyenoord, dat is toch wel de droom. Als ik Dennis van Eersel en Dennis Kranenburg bij Radio Rijnmond hoor, dan denk ik: wát een mooi vak.”
Rellen op de Coolsingel na Excelsior-Feyenoord, 7 mei 2017
Rellen op de Coolsingel na Excelsior-Feyenoord, 7 mei 2017 © Rijnmond
Als Feyenoordfan heeft hij regelmatig supporters bijgestaan in strafzaken. Zoals na de Coolsingelrellen van 7 mei 2017 na Excelsior-Feyenoord, toen de club van Zuid nog geen kampioen werd. Zijn cliënt had blikjes bier naar de ME gegooid. Verweijen werd zelf nieuws omdat hij zich ertegen verzette dat deze verdachte in de rechtszaal werd getekend.
“Rechtbanktekenen is natuurlijk een lange traditie, maar hier was het Petra Urban die voor de Telegraaf tekende. Ik noem haar de Messi onder de tekenaars. Toen ik voor het eerst een tekening van haar zag, was ik flabbergasted, zó goed. Maar het nadeel is dat cliënten mogelijk worden herkend op straat.” Urban gaf aan dat een tekening een artistieke impressie blijft en geen foto is. De advocaat kreeg nul op het rekest bij de rechtbank met als argument dat rechters niet alleen slechte tekeningen kunnen toestaan.
Verweijen: ''Ik sta er nog steeds achter en vind dat de rechter meer speelruimte moet krijgen om in uitzonderlijke gevallen het tekenen niet toe te staan. Bijvoorbeeld omdat een verdachte zeer stellig ontkent en niet herkend wil worden. Precies om die reden mogen er van verdachten ook geen foto's gemaakt worden." Hij laat de tekening zien die Urban van hem heeft gemaakt. "Ik heb hem een tijdje gebruikt voor mijn profiel op Twitter." Lachend: "En ja hoor, mensen herkennen mij!"
Rechtbanktekening van Paul Verweijen
Rechtbanktekening van Paul Verweijen © Petra Urban
Paul Verweijen stond ook een supporter bij die verdacht werd van het tonen van spandoeken met beledigende en discriminerende teksten in Albanië, waar Feyenoord in mei 2022 de finale van de Conference League speelde. Wringt het dan niet dat hij zelf hartstochtelijk fan is?
“Nee, ik heb dat altijd gescheiden kunnen houden. Kijk, toen ik die jongen voor het eerst sprak, zei ik wel ‘What the fuck, wat zijn dat in godsnaam voor krankzinnige teksten man’. Maar vervolgens moet je er objectief naar kijken: heeft híj wel iets met die spandoeken te maken? Ik zie het bewijs daar niet voor en die zaak loopt ook nog in hoger beroep. Overigens, ik geloof niet dat die gasten echt iets tegen homo’s of Aboutaleb hebben. Het is meer bij de groep willen horen.”
De zaak die hem het meest zal bijblijven als advocaat is die tegen Wim S. uit Kaatsheuvel, die werd verdacht van de moord op zijn vrouw in 2010. Na een aanvankelijke veroordeling werd de verdachte na vele processen in 2022 vrijgesproken. Het OM had undercoveragenten ingezet volgens de zogenoemde ‘Mr. Big-methode’ en daarbij is mogelijk een valse bekentenis afgedwongen.

Bekentenis was niets waard

"Recherche en OM waren er zo van overtuigd geraakt dat alleen Wim de dader kon zijn dat er alleen nog maar onderzoek is verricht om dat bevestigd te krijgen. Dat tartte echt mijn rechtvaardigheidsgevoel, omdat er meer verdachten in beeld waren waar vrij belastend bewijs tegen lag. Dat leidde er uiteindelijk ook toe dat undercoveragenten tegen Wim hebben geschreeuwd dat hij moest bekennen nadat ze hem van alles hadden beloofd als hij dat zou doen. Hij bekende, maar het Hof was net als de deskundigen spijkerhard: die bekentenis was niets waard. Wat in die zaak ook niet goed is gegaan, is dat de bekentenis niet op band stond, waardoor het heel moeilijk was om te controleren wat hij had gezegd. Dat kan niet, het moet toetsbaar zijn."
Verweijen zegt het best te begrijpen dat Wim S. als mogelijke verdachte in beeld kwam. “Als advocaat heb ik ook mensen bijgestaan waarvan ik dacht: die zijn hartstikke schuldig, ik geloofde hen eerst gewoon niet. Dan zeiden ze: 'Ik heb het echt niet gedaan, laat de politie het maar uitzoeken.' Als dat dan gebeurde, bleek het vaak nog waar te zijn ook. Oftewel, het is heel menselijk om snel tot een oordeel te komen, maar de kunst is om zo objectief mogelijk te blijven want dingen zijn niet altijd zoals ze lijken."
Maandag start Paul Verweijen bij het Openbaar Ministerie in Den Haag. “Daar loop ik minder kans tegenover oude cliënten te staan, misschien wel zo rustig.” Wat in juridische termen de onschuldpresumptie heet, dat neemt de afgezwaaide advocaat zeker mee naar het OM.
“Ik zal absoluut niet schromen om hoge straffen te eisen als dat nodig is hoor, maar die onbevangen blik is heel belangrijk. Als officier ben je magistratelijk, je kijkt ook naar de belangen van de verdachte. Desnoods door zelf al vrijspraak te vragen. Het doel van een strafzaak is niet een veroordeling maar rechtvaardigheid voor wat er is gebeurd.”

💬 WhatsApp ons!
Heb jij een tip voor de redactie? Stuur ons een bericht, foto of filmpje via WhatsApp ons of Mail: nieuws@rijnmond.nl