CULTUUR

Hakken en slikken tot het licht aan ging: de Energiehal was het Mekka van gabbers

De Energiehal in Rotterdam was het Mekka voor hardcorefeesten
De Energiehal in Rotterdam was het Mekka voor hardcorefeesten © Facebookpagina Energiehal Rotterdam
Voor de geluidsman was het compleet anders dan alle andere klussen. De EHBD’er kon in de kleedkamer niet geloven hoe jong de bezoekers waren en hoeveel er geslikt werd. De cameraman filmde er omdat niemand anders zin had en voor de feestganger was het zijn tweede thuis: "Ik ben overal geweest. Niks tipte aan de Energiehal."
Begin jaren 90 ontstond een bijzondere subcultuur in Rotterdam: gabber. Kale koppen of strakke paardenstaarten, Nike Air Max en felgekleurde Australian trainingspakken: Aussies. Weinig was zo herkenbaar als gabber en het was een tijdje overal.
De feesten in de Energiehal trokken duizenden mensen, het was voor gabbers dé plek om te zijn. De feesten waren nieuw, ruig, maar ook gemoedelijk.
De Energiehal stond naast de parkeerplaats van Diergaarde Blijdorp, waar tegenwoordig een hotel staat. Het werd in 1999 gesloopt, maar de gabbercultuur leeft nog altijd. 2023 vierde 30 jaar gabber.
Het begin van een feest in de Energiehal
Het begin van een feest in de Energiehal © Facebookpagina Energiehal Rotterdam
Michael Schenderling bezocht tussen 1993 en 1999 alle feesten in de Energiehal. Op de vrijdag voor een feest kon hij al niet wachten tot het zaterdagavond was. "Ik kon niet snel genoeg naar de Energiehal. De saamhorigheid was alleen daar te halen. Ik weet nog dat we met duizenden van het station naar Blijdorp liepen. De tunnel afgeladen vol met gabbers."
"Als je buiten aankwam, stond de Energiehal al op zijn grondvesten te trillen. Vanaf de parkeerplaats hoorde je de dj's indraaien. We stonden anderhalf uur in de rij te springen om binnen te komen. En als je dan voorbij de kaartjescontrole was, kwam je binnen in een explosie van geluid."

Eén grote galmbak

Dat geluid werd vaak verzorgd door het bedrijf waar Gert Jan (54) werkte. Als Gert Jan de geluidscheck ging doen, moest dat heel voorzichtig. Stukje bij beetje de schuiven van de mengtafel omhoog, alle processors, compressors en eq’s optimaal instellen, tot ze op het maximale vermogen zaten, waarschuwend dat niemand te dicht bij de speakers kwam.
Voor de geluidsman was de Energiehal compleet anders dan alle andere klussen. "Het was nieuw, dit kwam je nergens anders tegen. Er was veel minder stress en veel minder egotripperij, zeker backstage. Daar was het gewoon lekker relaxed en gezellig. Iedereen had het op zijn of haar eigen manier naar de zin."
Het belangrijkste was: zoveel en zo hard mogelijk geluid.
geluidsman Gert Jan
De installatie was, zeker voor die tijd, idioot groot, vertelt Gert Jan. Op vol vermogen kon je niet binnen tien meter van de installatie staan.
Voor dat geluid was de ruimte niet perfect. "Zo'n beetje elke geluidstechnicus had wel antipathie voor de Energiehal. Het was een verschrikking, één grote galmbak. Als het feest om vier uur afliep, kon het geluid om kwart voor vier wel uit. Het galmde nog een kwartier na."
Tegen de galm in de hal was niets te doen. "Dan had je veel doeken moeten ophangen, dat is fucking veel werk en zou meer kosten dan het hele geluidssysteem. En daar was de constructie niet op berekend. Daarom waren er nooit de meest geweldige lichtinstallaties."
Er waren edities waar speakers drie of vier meter hoog werden gestapeld, over de hele breedte van de hal. "Het belangrijkste was: zoveel en zo hard mogelijk geluid."

Toevallig begonnen met filmen

Peter van der Helm liep als tiener stage bij Mid-town Records, een Rotterdamse platenzaak en label voor Nederlandse house, techno en hardcore. Zijn vrienden maakten muziek, hij ontwierp de platenhoezen en flyers voor ze. Round One van Lenny Dee en DJ Paul, The beat is flow van DJ Rob en Mc Joe. Later maakte hij ook videoclips en platenhoezen voor onder meer Paul Elstak.
Peter van der Helm met camera achter DJ Paul
Peter van der Helm met camera achter DJ Paul © privé
Peter was er vanaf het eerste feest in de Energiehal bij, met een videocamera. Niemand had zin om te filmen en Peter had wel gevoel voor beeld, vertelt hij.
Er moest een grote Betacam naar de Energiehal worden gereden, een enorme televisiecamera die je op de schouder draagt. Peter was 17, had geen rijbewijs, maar zei dat hij wel kon rijden. Zo reed hij met een Opel Corsa en voor 20.000 gulden aan apparatuur naar Blijdorp.
"Ik kwam uit het wagentje en ben gelijk gaan filmen. Niemand kwam op het idee de buitenkant van de Energiehal te filmen. Nu zie je in iedere documentaire over gabber mijn shot. Je moet een verhaal vertellen, dus filmde ik ook buiten, de rijen binnen, de danseressen en de afloop buiten."

Kusje in de camera

Peter feestte mee met de andere jongens en meisjes in de zaal. Hij was een van hen, daarom lieten ze zich ook makkelijk filmen. Hij filmde vrienden en zijn toenmalige vriendinnetje gaf kusjes in de camera. Soms stond hij zo dicht op een dj dat de plaat oversloeg omdat hij ertegenaan kwam.
De pillen hielpen Peter bij het filmen. "Met MDMA had ik meer gevoel waar ik moest zijn en wat ik moest doen. Je moest die kutcamera helemaal afstellen. De lens draaien, de sluitertijd regelen, het was steeds zoeken naar licht. Ik had een lamp op de camera, je ziet mensen op beeld soms schrikken van het licht."
Artistiek was het niet. "Ik was alleen maar bezorgd dat het scherp was en dat er genoeg licht was. Ik was vooral bezig met dat die camera het deed. Het was magisch tof in de Energiehal. Het maakte niet uit hoe je het filmde, iedereen wilde erop."

Over 'kabels' heen stappen

De drugs hadden een gek effect op de strepen op de vloer van de sporthal, herinnert Peter zich nog goed. "Iedereen liep altijd rondjes door de zaal. Als je dan net deed alsof de strepen kabels waren, ging iedereen achter je er voorzichtig overheen stappen."
Ook geluidsman Gert Jan herinnert zich de lijnen van de sporthal nog. "Die leken te bewegen voor de speakers, zoveel trillende lucht kwam eruit. Het was allemaal zo verschrikkelijk knetterhard. En gasten die strak stonden van de speed wilden er zowat inhangen. Dan kreeg je een soort rugmassage."
Door de trillingen aan de achterkant van zo'n stack voelde Gert Jan zijn neusbotje soms heen en weer gaan van het laag dat eruit kwam. "Het verbaast me dat het gebouw niet is ingestort."
Gert Jan was als een van de weinigen altijd broodnuchter in de Energiehal. En als het eenmaal begon, was er niet meer zoveel te doen. Een praatje maken met een beveiliger, een rondje lopen en je ogen uitkijken naar de danseressen die in kooien stonden te dansen. "Met niet veel meer dan ondergoed aan en veren op het hoofd", lacht Gert Jan.

Eigenwijze dj's en volumeknoppen

Af en toe moest hij een eigenwijze dj aanspreken die op zijn eigen mengtafel het geluid steeds harder draaide om het publiek op te hitsen, terwijl het allemaal zo zorgvuldig was afgesteld.
"Doe dat nou niet, zei ik dan, het heeft geen zin. Het vervormt alleen maar en gaat oversturen, dat is gewoon heel erg lelijk. Een goede dj draait het geluid steeds een stukje lager en op de climax weer naar normaal niveau. Dan lijkt het alsof het steeds ineens een stuk harder gaat, terwijl dat niet zo is."
De opbouw van podium en geluidsinstallatie
De opbouw van podium en geluidsinstallatie © Facebookpagina Energiehal Rotterdam
Jolande en Nico verzorgen al ruim 30 jaar de eerste hulp bij drugs- en drankgebruik bij houseparties. Ze begonnen in 1993 op een housefeest in de Energiehal, inmiddels staan ze op 300 evenementen per jaar, 30 feesten per maand. EHBD is gespecialiseerd in alcohol, drugs en medicatie.

Vol verhalen

In de Energiehal hadden ze drie kleedkamers tot hun beschikking. "We gingen er met 12 mensen naartoe. Het was zo nieuw allemaal. Tienduizend opgeschoren gabbers en gabberinnetjes, da's best veel. We wisten niet wat we moesten verwachten, hadden zoiets nog nooit meegemaakt en de muziek nog nooit gehoord", vertelt Jolande.
Gabbers die hulp nodig hadden nadat ze drugs hadden genomen, werden door beveiligers naar de EHBD-post van Jolande en Nico in de kleedkamers gebracht. Soms ging Jolande ze zelf in de zaal halen. In de kleedkamers stonden tafels met medische spullen. Mobieltjes waren er nog niet, dus het was belangrijk dat hulpverleners, beveiligers en de beheerder op hun post bleven.
Jolande vond het altijd geweldig en zat vol verhalen als ze thuiskwam. Ze schrok wel van hoe jong het publiek was. Jongens en meisjes van 12 tot 17 kwamen legaal naar binnen, in het begin waren de feesten niet leeftijdgebonden.
Ik heb liever iemand die een pilletje gebruikt dan iemand die drinkt. Hier was alleen maar liefde, zeker in de Energiehal.
EHBD'er Jolande
"Een meisje van 12 kwam de kleedkamers in, ze had gebruikt en vertelde honderduit over haar paard, school, vriendinnetjes... Ook voor hen was dit een nieuwe wereld, maar het was niet de eerste keer dat ze gebruikten. Dat deden ze al wel buiten, met vrienden in bushokjes."

Thee in de kleedkamers

Bij Jolande en Nico waren ze in goede handen. "Ik kan wel met een vinger gaan wijzen, maar een vader en moeder hebben ze al. En ik heb liever iemand die een pilletje gebruikt dan iemand die drinkt. Dat is zo vervelend, zo negatief en agressief. Hier was alleen maar liefde, zeker in de Energiehal. Ze waren zo lief voor elkaar, dat vonden wij geweldig."
Dat zag ook geluidsman Gert Jan. "Dat alcohol niet de boventoon voerde, kwam de sfeer zeker ten goede."
Gabbers feesten in de Energiehal
Gabbers feesten in de Energiehal © Facebookpagina Energiehal Rotterdam
De eerste paar keer was alles aftasten en leren voor de EHBD'ers. "In begin kwamen er best veel naar onze kleedkamers. Toen zijn we triage gaan doen. De minst erge gevallen gingen naar de linker kleedkamer, de ergere naar de rechter."
De gabbertjes vertelden het EHBD-team alles. "Ik was ook nieuwsgierig. Ik wilde weten hoe ze zich voelden, waarom ze drugs namen, hoe ze zich de volgende morgen voelden en wat ze dan nog wisten."
In de kleedkamers kregen ze een kop thee met drie suikerklontjes erin. "Soms kwamen ze gewoon even om te rusten en vaak vroegen ze of ze later terug mochten komen, omdat ze het zo gezellig vonden."

Niet te hardhandig

Voor beveiligers was het ook wennen. "Dat waren jongens van de sportschool. We hebben ze moeten leren om niet zo hardhandig te doen. Ze wilden ze er eerst gelijk uitdonderen. Jongens doe rustig, het zijn nog kinderen, zeiden we. Je moet een beetje voorzichtig zijn. Dat deden ze en toen ging het tien keer beter."
Een zwarte bladzijde is de dood van Dennis Goudappel, een 16-jarige gabber uit Maassluis. Hij overleed in 1996 na een overdosis XTC in de Energiehal. Jolande en Nico waren er niet bij die keer. "Door een overdosis gaan je hartslag, temperatuur en bloeddruk omhoog. Als dat loopt, kun je het niet meer stoppen."
Ook al werd iedereen er lief van, het drugsgebruik was wel gevaarlijk. "De jongelui wisten toen en weten nu bijna niets van wat ze nemen. Ze verdiepen zich er niet in. Ook al laat je je pil testen, niemand weet wat er precies in zit, alleen de degene die het maakt. Ze nemen maar alles aan op feesten. De voorlichting kan tienduizend keer beter, het is schrikbarend."
Toch hebben Jolande en Nico vooral warme herinneringen aan de feesten in Rotterdam. "Het was fantastisch, een leerzame tijd en de Energiehal was uniek."
Gabbers feesten in de Energiehal
Gabbers feesten in de Energiehal © Facebookpagina Energiehal Rotterdam
Cameraman Peter heeft van het slikken geen moment spijt. "Ik ben nu 47, als ik het opnieuw kon doen, zou ik dubbel zoveel slikken. MDMA zou door het drinkwater moeten, je wordt er zo lief van. Alleen de baromzet was altijd kut. Iedereen dronk alleen maar water."
De drugs deden wel rare dingen met bezoekers, zag de broodnuchtere geluidsman Gert Jan. "Ik had er geen last van, maar je zag dat ze er niet waren. Ik stond vaak op een verhoging met beveiliging, maar het was vreemd mee te maken als je nuchter was. Ze klommen op de hekken, werden naar beneden getrokken en klommen weer omhoog. Ik zag kaakschaatsende gabbers met pupillen zo groot als ovenschotels afgevoerd worden door ambulances."

'Toek', het licht aan

De feesten in de Energiehal duurden soms wel 12 of 13 uur. "De volgende ochtend werden we met enige ondersteuning van de portiers de hal uitgezet. De dj's bleven maar draaien, dus bleven wij hakken", weet Michael nog goed.
Na het feest zette Peter ook de camera aan. "Je liep naar buiten als zombies. Dan ging 'toek' het licht aan en het geluid uit. Iedereen keek elkaar verdwaasd aan. Hé, da's kut!"
Het einde van een feest
Het einde van een feest © Facebookpagina Energiehal Rotterdam
Peter zag na afloop meteen wie MDMA op had en wie speed. MDMA-slikkers waren lief en knuffelig, wie speed op had stond nog te stuiteren van de energie.

Tien centimeter drek

Ook voor geluidsman Gert Jan was het een vreemde gewaarwording als de zaallichten na afloop aangingen. "Dan zag je hoe verrot ze waren. En hoe de hele vloer bezaaid lag met drek van condens, fijngestampte etenswaren, plastic bekertjes, kledingstukken, tassen... Dat was zo smerig. Verdeeld door de zaal lag een bodem van tien centimeter grijze platte drek."
Dat was irritant bij het opruimen van de geluidsapparatuur. "Alles wat je pakt is groot, vies en zwaar. De delaystacks een eindje verderop in de zaal moest er wel doorheen. Om de 20 cm zat er weer iets tussen je wielen."

Nooit meer terug

Michael denkt nog elke dag aan de feesten. Hij beheert de grootste Energiehal-Facebookpagina ter wereld. De nostalgische reacties stromen onder elke post binnen. "Ik mis die tijd, die komt nooit meer terug. Die feesten waren mijn hele leven."
De Energiehal stond in binnen- en buitenland bekend als het Mekka van gabber. "Ik ben overal geweest. Niks tipte aan de Energiehal. Toen het gebouw afgebroken werd, stonden mensen buiten te huilen. Als ik daar nu over begin, beginnen volwassenen te huilen. En dan komen de verhalen."

💬 WhatsApp ons!
Heb jij een tip voor de redactie? Stuur ons een bericht, foto of filmpje via WhatsApp ons of Mail: nieuws@rijnmond.nl