KUBUSWONINGEN

Ed woont al 40 jaar in een Kubuswoning en heeft elke dag toeristen over de vloer

Ed ontvangt elke dag toeristen in zijn kubuswoning.
Ed ontvangt elke dag toeristen in zijn kubuswoning. © Jeffrey Groenendijk
Ed de Graaf (70) is al veertig jaar lang ‘s middags nooit alleen thuis. Tussen 11:00 uur en 17:00 uur krijgt hij elke dag meer dan honderd toeristen over de vloer. Ed was een van de eerste bewoners van de beroemde Kubuswoningen in Rotterdam, die dit jaar veertig jaar bestaan. Hij stelde zijn woning open voor toeristen, maar dat heeft nogal wat gevolgen voor zijn privéleven.
Toen het plan voor de Kubuswoningen van architect Piet Blom bekend werd gemaakt, wist Ed de Graaf meteen dat hij in zo’n speciaal huis op zijn plek zou zijn. Hij had eerder al een kijkje genomen in de kubussen in Helmond, waar al jaren soortgelijke woningen stonden. Bij elke kubus belde hij aan, tot iemand hem binnen liet kijken. De meeste bewoners hadden helemaal geen zin om de deur open te doen, want ze werden al flink lastiggevallen door nieuwsgierige toeristen. En dat al in Helmond, dacht De Graaf, hoe heftig zal dat straks in Rotterdam niet zijn?
“Daar begon het idee om mijn toekomstige woning open te stellen voor publiek”, zegt de Graaf. Hij kreeg in mei 1984 de sleutel, en drie weken later stonden de eerste nieuwsgierigen al in zijn woonkamer. De Graaf zat sowieso niet stil: het hele bouwproces van de kubussen volgde hij met z’n neus erbovenop. “Ik klom midden in de winter in bouwkranen om goede foto’s te maken van de woningen in aanbouw."
Nieuwsgierige mensen in de kubuswoning van Ed
Nieuwsgierige mensen in de kubuswoning van Ed © Jeffrey Groenendijk

Naar beneden om te kotsen

De Rotterdamse kubuswoningen werden net een slagje groter dan hun Helmondse tegenhangers. Het Blaakse Bos, zoals het wooncomplex ook wel genoemd wordt, bestaat uit 38 woonhuizen (de bomen) met elk zo’n 100 vierkante meter woonruimte. “Beneden heb je de drukke stad, maar hierbinnen voelt het alsof je op een stil, mysterieus eiland zit”, zegt De Graaf.
Als je via de paal, waar de voordeur zit, naar boven loopt, vind je de keuken en woonkamer, met wanden die 53,5 graden naar achteren hellen. Architect Blom noemde deze woonlaag het ‘straathuis’, omdat de bewoner dankzij de naar beneden gerichte ramen goed kan zien wat er op straat gebeurt.
Door die schuine muren kun je geen normale kast tegen de muur schuiven, maar De Graaf heeft speciale meubels ontworpen die aan de achterkant diagonaal aflopen. Een kubushuis is niet voor iedereen, weet hij. “Sommige mensen die hier komen kijken, raken helemaal gedesoriënteerd. Soms worden mensen misselijk, een enkeling moest zelfs naar beneden om te kotsen.”
"Soms worden mensen misselijk, een enkeling moest zelfs naar beneden om te kotsen.”
"Soms worden mensen misselijk, een enkeling moest zelfs naar beneden om te kotsen.” © Jeffrey Groenendijk

Elke dag overspoeld door mensen

Op de tweede verdieping staan de wanden juist schuin naar binnen, zoals op een zolderkamer. De meeste kubusbewoners hebben er twee slaapkamers, maar De Graaf besloot de tussenwand er meteen uit te slopen. “De bouwvakker die later nog langskwam, vroeg direct waar z’n muur gebleven was.” De Graaf slaapt er en heeft een bureau neergezet. Ondanks dat hij al een tijdje de pensioengerechtigde leeftijd heeft bereikt, wil hij nog niet stoppen. “Ik hoop dat ik nog zeker vijf jaar door kan gaan.”
Vanaf 11:00 uur ‘s ochtends tot de late middag lopen er bezoekers door De Graafs woning. Een dagje in bed blijven liggen of ‘s middags een douche nemen zit er dus nooit bij. “Opruimen en schoonmaken moet ik iedere dag doen. Ik loop veel buiten rond tijdens openingstijden, als het zonnig is, ga ik lekker op een terrasje zitten. Ik had eerst een atelier op de promenade onder de kubuswoningen, maar die heb ik een paar jaar geleden opgezegd.”
Toch vindt De Graaf het niet lastig dat zijn woning elke dag overspoeld wordt door mensen. “Veel van de meubels in deze ruimte, zoals de granieten eettafel en de banken, heb ik zelf ontworpen. Daardoor voelt het huis echt van mij. Als de deur dichtgaat, gaat er bij mij een knop om en is mijn huis ook echt mijn huis.”
De slaapkamer van Ed in zijn kubuswoning.
De slaapkamer van Ed in zijn kubuswoning. © Jeffrey Groenendijk

Geen toeristen tijdens corona

Eigenlijk was er maar één periode dat De Graaf helemaal zijn huis niet deelde: tijdens de coronalockdowns. “Dat was nogal vreemd. Ik ben een tikje lui van aard, ik heb stimulans nodig om voort te gaan, dus dan helpt het als er een groep toeristen voor de deur staat.” Het was nogal een klap, zegt De Graaf, zowel financieel als mentaal. “Ik lag alleen maar op de bank gekke televisieprogramma’s te kijken.”
Hoewel De Graaf nooit heeft samengewoond in de kubus, is hij naast de pandemietijd nooit echt alleen geweest. Zijn woning trok tot 30 duizend bezoekers per jaar, tot de Markthal in 2014 haar (draai)deuren opende. Sindsdien verwelkomt De Graaf er elk jaar 40 tot 50 duizend.
“Eerst kwamen er vooral Rotterdammers langs, maar dat breidde steeds meer uit. Ik heb mensen uit elk continent over de vloer gehad. Eerst was de verhouding 20 procent buitenlanders, 80 procent Nederlanders, maar dat is inmiddels andersom.” De bezoekers zijn senioren die hier bijvoorbeeld een dagje liggen met cruiseschip Aida, maar ook gezinnen die een dagje naar Rotterdam gaan en architectuurliefhebbers.
De rij voor de woning kan lang zijn, zeker als het weekend of vakantie is. “De norm is om maar dertig mensen tegelijk naar binnen te laten. Anders zitten ze al helemaal als haringen in een ton.” Iedereen moet de kleine trappen op en af, en zeker op de bovenste verdieping is het dringen. Daar is misschien wel het allerleukste plekje in het kubushuis: het loofhutje. In deze serreachtige top van de kubus zit je in een piramidevormige zolder, van alle kanten omringd door ramen. De Graaf: “Eigenlijk kom ik daar bijna nooit. Ik zit meestal op de bank of ik lig in bed, maar laatst zag ik de buren door de ramen in hun serre televisiekijken. Toen dacht ik wel even: wat een leuke ruimte is het toch."

💬 WhatsApp ons!
Heb jij een tip voor de redactie? Stuur ons een bericht, foto of filmpje via WhatsApp ons of Mail: nieuws@rijnmond.nl