Jules Deelder (1944-2019): Rotterdam verliest een icoon

Nachtburgemeester, dichter, schrijver, jazz-artiest, Sparta-supporter en altijd gekleed in het zwart, steevast getooid met donkere bril en hoed. Met de dood van Jules Deelder deze donderdag verliest de stad Rotterdam een icoon.

Deelder werd in de nadagen van de Tweede Wereldoorlog, op 24 november 1944, geboren in Rotterdam-Overschie als zoon van een Rotterdamse vleeswarenhandelaar.

Al op elfjarige leeftijd schreef hij zijn eerste gedicht: 'Hoort, men werpt een atoombom'.

In 1962 verscheen zijn werk voor het eerst in de krant. Hij debuteerde in het Algemeen Handelsblad met het gedicht 'Straat'. 

Deelder werd ontdekt door schrijver Simon Vinkenoog, die door hem steevast 'ene Simon V. te A.' werd genoemd. De Rotterdammer nam op Vinkenoogs verzoek deel aan een poëzie-manifestatie in het Amsterdamse theater Carré in 1966. Drie jaar later verscheen zijn debuutbundel 'Gloria Satoria'.

Ondanks dat Deelder ontdekt werd door Amsterdammer Vinkenoog, bleef hij een aversie houden tegen de inwoners van de hoofdstad.

"Rotterdammers hebben toch meer zelfspot dan Amsterdammers. Dat is het wel een beetje. Amsterdammers maken lol om een ander, maar o wee als je een koekje van eigen deeg krijgt. Daar word je ziek van", zei hij in 2014 in het Rijnmond tv-programma 'De Groot en Grote Rotterdammers'. 

Er volgden later meer bundels en Deelder ging ook korte verhalen schrijven. Ook schreef hij in 1976 een boek met de titel 'Proza'. Een van de hoogtepunten uit zijn oeuvre was de biografie 'The Dutch Windmill' over de Rotterdamse bokser en olympisch kampioen Bep van Klaveren. Dat had vooral te maken met het zeer opvallende taalgebruik van de bokslegende die door Jules Deelder perfect werd weergegeven. 

Op verschillende plekken in Rotterdam zijn gedichten en dichtregels van Deelder te lezen. Een van de bekendste is 'De omgeving van de mens is de medemens' aan de Nieuwe Binnenweg en het gedicht 'Lotgenoten' dat aan een muur van een appartementengebouw aan de 2e Middellandstraat te lezen valt.

Radio en televisie

In 1977 maakte Deelder zijn televisiedebuut in 'Stadslicht', een documentaire over Rotterdam, waarin hij zijn gelijknamige gedicht voordraagt. Het seizoen daarop presenteert hij het punkmagazine 'Neon'. In 1996 maakte hij voor Veronica een late-night talkshow vanuit Parkzicht in Rotterdam. 

Eind jaren negentig presenteerde Jules Deelder het jazzprogramma 'Deelder Draait' op Radio Rijnmond. Hij putte uit zijn privécollectie van vele duizenden unieke jazzplaten

Deelder was tot zijn dood nog regelmatig te zien als gast in tv-shows, waar hij zijn ongezouten mening gaf. Beroemd is zijn optreden in de talkshow Jinek waarin hij de presentatrice en gasten regelmatig onderbrak. Jinek riep hem hardhandig tot de orde.

Theater

In 1985 trad Deelder op in theaters met de avondvullende show 'Deelder spreekt' en wordt hij bekend bij het grote publiek. Met vier anderen vormt Deelder een jazz-combo genaamd 'Jazz trio me reet plus twee'.

De zesde theatershow ging in 1994 in première en voerde Deelder langs uitverkochte schouwburgen in het hele land. 

In 1999 Deelder toerde met zijn vrienden Bart Chabot en Herman Brood door het land. Met Bart Chabot ging de nachtburgemeester in 2001 de theaters in met 'Voorwaarts Nuts!' en met de Belgische absurdistische komiek Kamagurka stond Deelder in de Nederlandse en Belgische theaters met de voorstelling Kamadeelstra.

Persoonlijk

Deelder heeft er nooit een geheim van gemaakt dat amfetamine oftewel speed een belangrijke rol in zijn leven speelde. Zijn goede vriend Herman Brood, die hij zijn zielsverwant noemde, was eveneens verslaafd aan speed. "Hij had er natuurlijk nooit mee moeten stoppen", zei Deelder over de afkickpoging van zijn vriend. "Je moet er balans in zien te vinden. Als je er ineens mee stopt, krijg je ineens een oplazer." 

Hij had een relatie met Annemarie Fok met wie hij in 1985 een dochter (Ari) kreeg. Jarenlang woonden zij aan de Mathenesserlaan, tegenover het oude pand van RTV Rijnmond. Vorig jaar jaar verkocht hij het herenhuis naast café Ari, dat door vernoemd is naar zijn dochter.

Deelder overleed na een zeer kort ziekbed op 19 december 2019. Volgens zijn familie was hij tot zijn eigen verbazing 75 jaar oud geworden. 

Een week geleden nog werd hij samen met tientallen auteurs van zijn uitgeverij De Bezige Bij gefotografeerd in het Rijksmuseum in Amsterdam. Drie weken voor dat fotomoment vierde hij zijn 75e verjaardag.
 

Meer over dit onderwerp:
Nieuws Jules Deelder Rotterdam
Deel dit artikel: