Symboliek en emotie bij monument Levenslicht in Rotterdam

"Steentjes zijn een symbool. Het betekent leven. En dood. En dat vind ik heel treffend", zei Harry Pulleman donderdagavond na de presentatie van het Holocaustmonument Levenslicht in Rotterdam. Pulleman is als drie weken oude baby door zijn joodse ouders 'weggeven'. Het werd zijn redding. Z'n ouders zijn vermoord.

Ook de Rotterdamse burgemeester Aboutaleb beschreef de symboliek van de stenen: "Het zijn maar stenen, maar zodanig bewerkt dat het een prachtig mooi schijnsel in de stad geeft. Steen heeft een lelijke betekenis; 'zo hard als steen'. Maar er zijn ook stenen waar water uit voortkomt. Gaat u maar in de natuur kijken. Steen kan ook heel zacht zijn." 

Levenslicht bestaat uit 104 duizend lichtgevende stenen die aan- en uitgaan, alsof ze 'ademen'. Het aantal van 104 duizend is gekozen omdat tijdens de Tweede Wereldoorlog zoveel Nederlandse Joden, Roma en Sinti slachtoffer werden van de Holocaust.

Het monument is gemaakt door de Rotterdamse kunstenaar Daan Roosegaarde, in opdracht van het Nationaal Comité 4 en 5 mei.

In mei wordt 75 jaar vrijheid gevierd. "Maar we kunnen dat niet vieren zonder ons te realiseren dat er een verschrikkelijke ramp heeft plaatsgevonden in die periode", zegt Gerdi Verbeet, voorzitter van het comité. "Die ramp heeft met name Joden, Roma en Sinti als bevolkingsgroep getroffen, gewoon om wie ze waren. Dat is eigenlijk onvoorstelbaar."

Door het hele land

Het Nationaal Comité wilde dit jaar een aanvulling op de bestaande herdenkingsmonumenten. Het kunstwerk is een cirkel van twintig meter dat alleen donderdagavond in z'n geheel in Rotterdam te zien was. Van de 104 duizend stenen worden kleinere monumenten gemaakt die in 170 gemeenten in heel Nederland te zien zullen zijn. 

Kunstenaar Daan Roosegaarde koos voor losse stenen, omdat het een Joodse traditie is om bij een graf of herdenkingsplek een steentje achter te laten. Ook in de Roma- en Sinticultuur zijn stenen belangrijk bij herdenkingen. 

Samen

Roosegaarde: "Waar het om gaat is turen en nadenken en een plek creëren waar je samenkomt." Hij vindt het niet erg dat zijn monument maar één keer in z'n geheel te zien is en zal worden opgedeeld. "Het is ook mooi dat het voor iedereen wordt. Die gemeenten zitten ook met smart erop te wachten om ook lokaal te gaan herdenken. Dus het is even samen en daarna is het weer voor iedereen."

Deel dit artikel: