Q&A coronavirus: wat is er aan de hand in Nederland en kun je nog op vakantie?

Het coronavirus rukt steeds verder op in Europa. Inmiddels is de ziekte bij een man in Duitsland vlak over de Nederlandse grens bij Sittard vastgesteld en loopt het aantal besmettingen in Italiƫ en omringende landen op.

Bij reisorganisaties, huisartsen en het RIVM komen veel vragen binnen. De NOS maakte dit overzicht van de meest gestelde vragen:

Wat is er in Nederland aan de hand?

Vooralsnog niks. Er zijn in heel Nederland geen gevallen van het coronavirus bekend. De GGD overwoog woensdagochtend een onderzoek te starten in Limburg, omdat vlak over de Duitse grens bij Sittard een 47-jarige man is besmet met het virus. Ook zijn vrouw is mogelijk besmet.

De man uit de Duitse gemeente Gangelt is volgens het RIVM in het weekend van 8 en 9 februari in Limburg geweest. De man vertoonde toen nog geen ziekteverschijnselen en was nog niet besmettelijk.

Volgens een woordvoerder van het RIVM is de kans zeer gering of zelfs nihil dat de man het virus in Limburg heeft overgebracht, omdat er een lange periode zat tussen zijn bezoek over de grens en het moment dat hij de eerste symptomen kreeg. Verder onderzoek in Nederland is volgens het RIVM daarom niet nodig.

Waarom is er zoveel aandacht voor het virus?

Voor zover nu bekend, overlijdt zo'n twee procent van de mensen die het coronavirus krijgen aan de gevolgen ervan. Dat is niet veel meer dan bij een 'normaal' griepvirus. Waarom is er dan wereldwijd zoveel aandacht voor in de media? Omdat het nieuw is, ongrijpbaar en omdat we nog niet precies kunnen zeggen hoe het gaat lopen, zegt viroloog Marion Koopmans van het Erasmus MC.


Het kan zijn dat naarmate virologen meer leren over het virus, blijkt dat heel veel mensen helemaal geen klachten hebben. Dan kan geconcludeerd worden dat er te veel drukte rond het virus is gemaakt. Maar als toch zou blijken dat meer mensen complicaties krijgen, dan is het belangrijk om te proberen de verspreiding tegen te gaan.

Hebben mondkapjes zin?

Niet echt, want mondkapjes houden de infectie niet echt tegen, zegt Koopmans. Wat belangrijk is om besmettingen te voorkomen, is handen wassen, in de elleboog niesen en afstand houden van mensen die ziek zijn.

Door het hamsteren van mondkapjes kunnen tekorten ontstaan waardoor ze voor ziekenhuizen, waar ze echt nodig zijn, nauwelijks meer te krijgen zijn.

Kan ik nog op vakantie naar Italië, Oostenrijk of Tenerife?

Het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft een negatief reisadvies afgegeven voor de delen in Noord-Italië die zijn afgegrendeld vanwege het virus. Verder schrijft het ministerie dat reizigers zich voor hun reis moeten informeren over de situatie op de plek van bestemming.

Voor Tenerife, waar zo'n 750 gasten in een hotel in quarantaine zitten nadat het virus bij twee hotelgasten was vastgesteld, geldt geen aangepast reisadvies. Ook voor Oostenrijk, Zwitserland en Kroatië, waar ook mensen zijn besmet, geldt geen negatief reisadvies.

Actuele stand van het coronavirus

Reisorganisaties TUI en Sunweb krijgen verschillende vragen binnen. Over de wintersport maar ook over de komende zomervakantie. De wintersporters hoeven zich volgens Petra Kok van TUI op dit moment geen zorgen te maken. Die gebieden liggen allemaal ver van de plekken waar de besmettingen zijn. Over de zomervakanties valt volgens Kok op dit moment nog weinig te zeggen.

Bij de ANWB Alarmcentrale zijn vooral vragen over hypothetische situaties binnengekomen. Zo vragen mensen wat ze moeten doen als ze in Italië zijn en de snelwegen richting de grens afgesloten worden. Daar is nu geen sprake van, dus ook geen antwoord op te geven. Polen en Tsjechië hebben als enige landen wel een negatief reisadvies voor heel Italië afgekondigd.

Waar in Italië is het coronavirus vastgesteld?

In Italië zijn op dit moment verreweg de meeste gevallen in Europa vastgesteld: ruim driehonderd. Elf mensen zijn aan de ziekte overleden. Met name in Noord-Italië, in delen van de regio's Lombardije, Veneto en Piemonte zijn er veel gevallen. De besmetting kwam vrijdag in een ziekenhuis in Codogno aan het licht. Die plaats ligt zo'n driehonderd kilometer van populaire skigebieden in de Dolomieten.

Als ik mijn vakantie annuleer, krijg ik dan mijn geld terug?

Pas als het ministerie van Buitenlandse Zaken het reizen naar een gebied afraadt, kun je je reis kosteloos annuleren. Als de touroperator een reis niet meer kan uitvoeren, moet het bedrijf jou je geld teruggeven, zegt branchevereniging ANVR. Bijvoorbeeld wanneer je een culturele reis hebt geboekt, maar de musea gesloten zijn. Die kosten moet de reisorganisatie zelf betalen.

Moet je je zorgen maken als jij of iemand uit je omgeving net terugkomt van vakantie in Noord-Italië?

Mocht je na vakantie in Lombardije of Veneto last hebben van klachten als hoesten, niezen en koorts, dan bestaat er een kans dat je besmet bent met het virus. Die mensen moeten contact opnemen met hun huisarts en de GGD. Zij zullen op het virus worden getest.

Voor mensen die in Noord-Italië op wintersportvakantie zijn geweest, bestaat volgens Jaap van Dissel, directeur van het Centrum Infectieziektebestrijding van het RIVM, geen enkele indicatie dat ze besmet zijn met het coronavirus. Er heerst op dit moment in grote delen van Europa een griepepidemie en daar horen dezelfde symptomen bij.

Maar mocht je je zorgen maken, dan kun je contact zoeken met de GGD in jouw regio. Zij zijn door het RIVM geïnstrueerd en kunnen goed inschatten hoeveel risico je loopt om besmet te zijn met het virus. Op de website van de GGD kun je op basis van je postcode zien onder welke GGD-regio je valt.

Wat voor maatregelen worden in Italië genomen om verdere verspreiding tegen te gaan?

Een aantal noordelijke Italiaanse gemeenten waar relatief veel mensen besmet zijn, is geïsoleerd. Er wonen alles bij elkaar zo'n 50 duizend mensen. Zij mogen niet naar school of werk. Alle wegen en spoorwegen naar het gebied zijn afgesloten en worden gecontroleerd.


In Milaan heeft de burgemeester opgeroepen om sociale contacten te verminderen. Openbare gebouwen zijn gesloten en cafés moeten na 18:00 uur hun deuren sluiten.

Volgens viroloog Koopmans betekent dit niet dat er in Nederland ook extra maatregelen moeten worden genomen.

Waarom wordt deze uitbraak geen pandemie genoemd?

Een pandemie is een epidemie op wereldwijde schaal. Volgens Jaap van Dissel van het RIVM is iets pas een pandemie als er ketens van infecties zijn. Maar tot nu toe zijn de meeste besmettingen uit de oorspronkelijke besmettingshaard geïmporteerd en is het coronavirus dus nog te herleiden tot Wuhan in China.

Alleen in Italië, Zuid Korea, Japan, Singapore en Iran is niet duidelijk hoe de besmettingen zijn ontstaan.

De WHO riep de Mexicaanse griep in 2009 wel uit tot pandemie. Omdat de gevolgen daarvan achteraf meevielen, kreeg de WHO toen kritiek te alarmistisch te zijn geweest.

Eerder werd het coronavirus vergeleken met de griep. Hoe wordt daar nu over gedacht?

Volgens Jaap van Dissel van het RIVM lijkt de ontwikkeling van het virus op die van de griep. Het grootste deel van de patiënten heeft milde klachten aan de bovenste luchtwegen. Vooral kwetsbare ouderen overlijden aan het virus.

Het sterftecijfer voor de gehele corona-uitbraak ligt nu op ruim 2 procent. Dat is hoger dan de 0,5 tot 1 procent bij griep. Maar je moet er volgens Van Dissel rekening mee houden dat een belangrijk deel van de patiënten met milde klachten niet zijn getest, dus ook niet meegenomen zijn in de statistieken. In dat geval zou het sterftecijfer dus lager liggen.

Viroloog Marion Koopmans waarschuwt dat er nog veel onzeker blijft, zoals de mate waarin het virus besmettelijk is en hoe erg de ziekte is die door het virus veroorzaakt wordt. Daarvoor moet je weten hoeveel mensen wel besmet zijn, maar geen of milde ziekteverschijnselen hebben. Dat is niet bekend.

In heel Europa zijn ruim 380 besmettingen vastgesteld. Naast Italië zijn er besmettingen bekend in Duitsland (19), Frankrijk (12, 2 doden) en Groot-Brittannië (13). In Spanje, Oostenrijk, Kroatië, België, Zweden, Finland zijn ook enkele gevallen vastgesteld. In Nederland is nog geen besmetting met het virus bekend.

Meer over dit onderwerp:
Nieuws
Deel dit artikel: