nieuws

Viroloog beantwoordt de belangrijkste vragen over corona

Het coronavirus houdt het land in zijn greep. Mensen die een neusverkoudheid hebben, hoesten, keelpijn of koorts hebben krijgen het dringende advies om thuis te blijven en sociale contacten zoveel mogelijk te beperken. Ook zijn alle evenementen met meer dan honderd mensen afgelast.
Dat zijn vergaande maatregelen die veel impact hebben. Viroloog Ab Osterhaus geeft op Radio Rijnmond antwoord op de belangrijkste vragen.

Zijn de maatregelen voldoende, wat u betreft?

Osterhaus: "Dat is altijd de vraag, natuurlijk. De maatregelen die nu afgekondigd zijn, zijn goede maatregelen. Dat staat buiten kijf. Het enige wat je je afvraagt is in hoeverre ze worden nageleefd.
Daar is voor nodig dat de burgers zich er aan houden. Daar komt nog eens bij dat we een hele discussie hebben op dit moment over de scholen. Dat is een discussie die in heel Europa speelt. Er zijn verschillende landen die de scholen dicht doen en Nederland heeft besloten om dat niet te doen."

Wat vindt u daar van? Scholen en kinderdagverblijven zijn toch vaak broedhaarden voor bacteriën en virussen?

"Inderdaad. We weten dat dat bijvoorbeeld voor influenza (griep, red.) zeker geldt. Als je veel kinderen bij elkaar brengt en er is een griepepidemie dan gaat dat heel snel door die scholen.
Hoe dat bij het coronavirus zit is moeilijker te zeggen. Er zijn op dit moment nauwelijks nog gegevens over. Er zijn wat publicaties uit China, daar heeft men natuurlijk de meeste ervaring, maar die gegevens zijn verzameld nadat de lockdown plaatsgevonden heeft.
Daar komt uit dat kinderen weinig zouden gaan verspreiden, maar dat zijn preliminaire data. Als je hele grote scholen hebt, waar je meer dan vijfhonderd of duizend kinderen bij elkaar hebt, wil ik niet zeggen dat het een broedhaard is, maar je vergroot de kans natuurlijk wel."
Burgemeester Aboutaleb van Rotterdam beantwoordt vanmiddag live op Radio Rijnmond jouw vragen over de gevolgen van de coronamaatregelen. Wil je iets vragen? Klik dan op onderstaande link.Lees meer: Vragen over de maatregelen rond coronavirus? Stel ze aan burgemeester Aboutaleb

Adviseert u dan om de scholen en kinderdagverblijven wel te sluiten?

"Wat mijn advies zou zijn is om te proberen om daar Europees één gemeenschappelijk beleid over te hebben. Ik kan niet zeggen op dit moment wat het effect zou zijn van scholen wel of niet sluiten. Maar ik vind het wel moeilijk te verkopen dat er in verschillende landen verschillend beleid is. Ik denk dat we op dit moment de wetenschappelijke gegevens er niet voor hebben."

Jaap van Dissel van het RIVM zei gisteren dat de oorsprong van bepaalde coronagevallen niet meer makkelijk te achterhalen is. Hoe kan dat?

"Door middel van contactonderzoek kun je gaan kijken met wie de mensen contact hebben gehad. Daar moeten mensen voor ondervraagd worden. Dat betekent dat je een team van mensen hebt die al die gevallen moet nalopen. Als dat er op een gegeven moment teveel worden, heb je een leger aan mensen nodig die die ondervragingen doen.
Aan de andere kant kun je natuurlijk in een laboratorium kijken hoe het genetisch materiaal van het virus eruit ziet. Op basis daarvan kun je kijken in hoeverre er een verband is met gevallen die eerder gevonden zijn. Je kunt je voorstellen, als er heel veel gevallen zijn, is daar geen beginnen meer aan."

Stel: we hadden geen maatregelen genomen en we laten het virus gewoon zijn gang gaan. Wat gebeurt er dan?

"Als je het gewoon op z'n beloop laat en niks doet, zoals vroeger gebeurde, dat kan het virus heel snel rondgaan. Want er zijn veel contacten tussen mensen.
In feite is het aantal mensen dat ziek wordt niet zo verschrikkelijk groot. Het aantal mensen dat uiteindelijk naar het ziekenhuis moet is ook niet verschrikkelijk groot, als je dat bekijkt op de gehele bevolking. Maar van al die mensen die uiteindelijk naar het ziekenhuis moeten, moet ook een aantal aan de beademing.
Als je dat aantal, dat normaal is uitgesmeerd over twee, drie maanden, in één week krijgt, dan kun je je voorstellen dat ziekenhuizen dat niet aankunnen. Dan is er niet genoeg beademingsapparatuur en niet genoeg zorgcapaciteit. En dat betekent dat je als ziekenhuis 'nee' moet gaan verkopen aan ernstige patiënten. Dus de maatregelen die genomen worden, zijn absoluut noodzakelijk."

Hebben die maatregelen wel zin als je gewoon kunt blijven reizen met de trein of het vliegtuig?

"We praten niet over een complete lockdown. We doen een beroep op het gezond verstand van mensen. We vragen om thuis te blijven in de gevallen dat je mogelijk besmet bent. Ik denk dat dat een enorme reductie geeft.
Kijk, tot nul krijg je het toch niet. De vraag is dus welke maatregelen je moet treffen om het beheersbaar te houden. Als je zegt dat iedereen vanaf nu vier weken thuis moet blijven en absoluut de deur niet uit mag, gebeurt er helemaal niets meer in Nederland. En dan denk ik dat het virus inderdaad geen kans heeft om zich te verspreiden, maar dan ligt ook alles plat.
Je moet altijd het redelijke in ogenschouw nemen en kijken hoe we ervoor kunnen zorgen dat we deze crisis aankunnen en dat we niet teveel patiënten in een te korte tijd krijgen."

Er zou een medicijn in ontwikkeling zijn. Waarom duurt dat zo lang?

"Op het moment is het zo dat in China honderden klinische onderzoeken lopen bij patiënten. Dat wordt bemoeilijkt doordat de situatie daar redelijk onder controle lijkt te komen. Er zijn steeds minder gevallen.
Er lopen heel veel onderzoeken naar heel veel verschillende bestaande middelen. Bijvoorbeeld naar chloroquine, een anti-malariamiddel. Maar ook middelen tegen andere virussen, zoals ebola, aids en influenza. Die zijn eerst in een laboratorium getest, daarna bij proefdieren en vervolgens bij mensen. Dan hoop je dat er bij de bestaande middelen iets zit en dat je dat op korte termijn kunt gebruiken.
Het grote probleem bij nieuwe geneesmiddelen is dat die een heel lang traject door moeten vanwege de veiligheid. Je wilt zeker weten dat zo'n middel veilig is en niet erger is dan de kwaal. En daar gaat zomaar een half jaar overheen.
Wat betreft chloroquine, daarbij is een zekere werkzaamheid, maar of dat genoeg is om dat op grote schaal in te zetten is nog even de vraag. Als dat al het geval zou zijn, kun je niet van de ene op de andere dag zeggen dat we chloroquine nu nodig hebben voor honderd keer zoveel patiënten."

Dan een vraag van een luisteraar: helpen mondkapjes?

"Als je de juiste mondkapjes hebt - de dure - en je weet hoe je ermee om moet gaan, kan het helpen. Zeker in het voorkomen van verspreiding, als je al besmet bent.
Maar omgekeerd is het zo dat als je jezelf wilt beschermen het maar zeer de vraag is of dat inderdaad beschermt. Bij eerdere uitbraken is gezien dat als je mensen mondkapjes geeft die er niet mee overweg kunnen, het middel vaak erger is dan de kwaal. Dat wil zeggen: men zit steeds met hun handen aan het mondkapje en meer aan hun ogen en doet het steeds op en af."

Weerman Ed Aldus vraagt zich af of het weer van invloed is op het virus. Moeten we bidden voor temperaturen boven de twintig graden?

"Of dat gaat helpen weet ik niet, maar in principe is het zo dat dit soort virussen in z'n algemeenheid - en dan hebben we het over virussen die luchtweginfecties veroorzaken, influenza bijvoorbeeld en het verkoudheidsvirus - eigenlijk niet of nauwelijks in de zomer voorkomen. Alleen in de winter.
Hoe komt dat? We weten dat niet precies, maar het heeft waarschijnlijk te maken met verschillende factoren. Aan de ene kant is het zo dat mensen minder vaak in bedompte ruimten bij elkaar zitten. En hoge temperaturen zijn slecht voor het virus. Het wordt dan snel gedeactiveerd. Maar ook UV-licht en luchtvochtigheid dragen ertoe bij dat dit soort virussen in de zomer minder kans hebben.
Met de massale besmetting waar we het nu over hebben, is het de vraag of dat wel genoeg zal zijn om het terug te dringen. Maar we denken het wel."

Luisteraar Ineke vraagt zich af of ze kan reizen met de tram. Is dat wel verstandig?

"Als het niet hoeft, zou je het liever niet doen natuurlijk. Alle plaatsen waar veel mensen bij elkaar komen en zeker als daar mensen bij zitten die besmet zijn, moet je zoveel mogelijk mijden. Als het niet per se noodzakelijk is, zou ik er niet heen gaan."

Tot slot: heeft u nog tips voor het kabinet?

"Er is een outbreak management team en daarin zitten hele verstandige mensen. Zij volgen op de dag wat de gegevens zijn, dus ik denk dat het kabinet goed moet luisteren naar de adviezen die daaruit volgen. En dat doen ze ook.
Wat wij doen, als deskundigen aan de buitenkant, is kijken of we het ermee eens zijn en als dat niet zo is, zullen we dat laten weten."