De foto's van een Duitse soldaat in Dirksland

Duitse soldaten poseren met drie meisjes op het schoolplein van de Openbare Lagere School in Dirksland. De foto is genomen door een Duitse soldaat die tijdens de oorlog in het dorp op Goeree-Overflakkee gelegerd was.

Het zijn aangrijpende, verdrietige, krachtige of hoopgevende foto’s die vertellen over vijf jaar bezetting in Nederland. Het project ‘De Tweede Wereldoorlog in 100 foto’s’ wordt samengesteld uit foto’s uit alle provincies. De presentatie van de nationale tentoonstelling met de 100 foto’s op 30 maart in de Tweede Kamer gaat niet door. Rijnmond en Omroep West laten de foto’s uit Zuid-Holland zien. Vandaag: Duitse soldaten in Dirksland.

De Duitse soldaat maakte meer foto’s in Dirksland. Dennis Notenboom van de Stichting WO2GO vond de reeks op internet. "Ik herkende de kerk van Dirksland op één van de foto’s en ben gaan bieden", zegt Notenboom. Het lukte hem om de foto’s aan te kopen.

De foto van de soldaten met de meisjes uit Dirksland werd in 1941 gemaakt. "Dat staat op de achterkant", vertelt Notenboom. "Aan de kleding te zien moet het in de lente of zomer zijn geweest."

Dagelijks leven

Duitse militairen waren ondergebracht in de Openbare Lagere School en in de Christelijke Lagere School in Dirksland. De foto’s van de soldaat laten het dagelijks leven tijdens de eerste oorlogsjaren zien. "Foto’s van dat ze zitten te eten of aan het soppen zijn."

In 1941 was de sfeer tussen de Duitse soldaten en de inwoners van Dirksland redelijk. "Het waren geen frontsoldaten die hier zaten", legt Notenboom uit. "Dat veranderde toen Duitsland verliezen leed aan het Oostfront en soldaten hierheen kwamen om bij te komen." 

Joodse inwoners

In Dirksland woonden aan het begin van de oorlog drie Joodse gezinnen. De familie Cohen woonde aan de Boezemweg, de familie Gazan aan de Straatdijk en de familie Haagens aan het Achterop. De gezinnen Cohen en Gazan werden in november 1943 in Auschwitz vermoord. In juni 1943 kwam de familie Haagens om in Sobibor. In Dirksland werden Stolpersteine geplaatst voor de huizen van de omgebrachte dorpsgenoten. 

Razzia

De inwoners van Dirksland kregen ook met de tewerkstelling in Duitsland te maken. De Duitse bezetter had op 10 en 11 november een grote razzia gehouden in Rotterdam. 

Op Goeree-Overflakkee werd gevreesd voor zo’n zelfde actie van de Duitsers op het eiland. Die kwam op 20 december 1944. Alle mannen die geboren waren van 1904 tot en met 1927 kregen het bevel zich te melden. Veel mannen doken onder en een dag later kwam de bezetter met een volgende aankondiging: elke tiende man die gevonden werd, zou worden doodgeschoten. Zijn huis werd in brand gestoken en de opgespoorde mannen moesten naar een concentratiekamp in plaats van dat zij te werk gesteld zouden worden. Veel ondergedoken mannen meldden zich hierop alsnog.

De mannen uit Dirksland moesten zich melden bij de barakken van de O.T.-lager in Dirksland. Organisation Todt was het Duitse bouwbedrijf dat de Atlantikwall bouwde. Vanaf de verzamelplaats gingen de mannen naar de haven van Middelharnis om met de boot via Hellevoetsluis en Rotterdam richting Kampen te gaan. Vanuit Kampen ging de reis naar Duitsland.

Inundatie

Zo werden veel jonge mannen vlak voor kerst 1944 vanaf het eiland Goeree-Overflakkee weggevoerd. Het eiland dat in februari 1944 door de Duitsers onder water was gezet. Deze inundatie was een verdedigingstactiek van de Duitse bezetter. Op ondergelopen land konden de geallieerden niet landen. Zo’n zestig procent van het land op het eiland lieten ze onder water lopen. Vijftienduizend mensen moesten hierdoor hun huizen verlaten. De polders bleven meer dan een jaar blank staan.