nieuws

‘Nederland is verantwoordelijk voor de drugscriminaliteit in België’

Het halfslachtige gedoogbeleid van de Nederlandse overheid rondom marihuana is volgens schrijver/onderzoeker Teun Voeten de oorzaak van een keiharde ondergrondse drugseconomie in België en Nederland. “Dankzij dit gedoogbeleid is Nederland uitgegroeid tot een van de grootste importerende landen van cocaïne en het grootst producerende en exporterende land van synthetische drugs.”
Voeten constateert dit in zijn boek ‘Drugs, Antwerpen in de greep van Nederlandse syndicaten’. Hij schreef het boek in opdracht van de stad Antwerpen, nadat bij hem in de buurt een granaat explodeerde. De geboren Brabander woont in Antwerpen en was op dat moment bezig met zijn promotieonderzoek over het drugsgeweld in Mexico. “Ik ben me toen ook gaan verdiepen in het drugsgeweld in Nederland en België en heb vervolgens de gemeenteraad een brief geschreven dat ze naar mijn idee een probleem hadden.”
Voor zijn onderzoek naar de oprukkende drugseconomie raadpleegde hij bronnen, deed hij veldwerk, sprak met de drugscriminelen zelf, beleidsmakers, politici, hulpverleners, studenten, onderzoekers, ordehandhavers en gebruikers.
Het resultaat is een toegankelijk geschreven sociaal-antropologisch boek, dat antwoord geeft op vragen als: wie zijn de mensen achter de drugshandel? Hoe hebben ze zich georganiseerd? Waarom is het zo moeilijk om de overlast een halt toe te roepen? En waarom begint iemand met dealen?
De tekst gaat verder onder de video:
De havens van Antwerpen en Rotterdam spelen een grote rol in de drugseconomie. Allebei zijn het grote importhavens, waarbij de Nederlandse haven volgens Voeten iets beter georganiseerd is dan die in België. “De Antwerpse haven is geografisch verdeeld over drie gemeentes, twee provincies, twee oevers en twee gerechtelijke arrondissementen. Dat maakt die stad meer versnipperd en toegankelijker voor criminelen.“
Op sommige plekken is het volgens de schrijver soms kinderlijk eenvoudig om de drugs van een haventerrein te krijgen. “Je knipt een hek door en loopt naar de container om de drugs eruit halen, op basis van informatie die je van een omgekochte kraanmachinist hebt gekregen.” In Rotterdam is dat door allerlei beveiligingsmaatregelen tegenwoordig een stuk lastiger, stelt hij.
Niemand weet precies hoeveel drugs er worden in- en uitgevoerd. Wel hoeveel drugs in beslag worden genomen. Vorig jaar was dat in Rotterdam 38 duizend kilo cocaïne en in Antwerpen 62 duizend kilo. “Van die cocaïne die in de Antwerpse haven aankomt, gaat negentig procent naar Nederland om van daaruit gedistribueerd te worden. De drugs gaan dan onder meer terug naar België”

Zwakke schakel

Overheden proberen de criminaliteit rondom drugs uit te roeien, maar die strijd kan nooit worden gewonnen, stelt Voeten. “Het zwakke punt blijft de menselijke schakel. En daarom blijft de haven een kwetsbare plek. Er gaan zulke grote bedragen in om. Even een pasje uitlenen levert een havenmedewerker 5000 euro op. En door een container op de juiste plaats te zetten, kan een kraanmachinist 50 duizend euro verdienen.”
De verleiding om te zwichten voor het geld is voor sommigen mensen te groot. “Ik hoorde van een havenwerker, die in een café klaagde over zijn geldzorgen. Die kreeg ’s avonds een facebookbericht met het verzoek of hij klusjes wilde doen voor ze.” Criminelen weten precies wie ze voor hun karretje moeten spannen. Maar wie eenmaal is gezwicht, blijft gechanteerd worden. “Daar kom je niet meer onderuit. Het is een ontzettende smerige business.”

Kat- en muisspel

Corruptie blijft dus een grote zorg. En de criminelen worden steeds slimmer in hun aanpak. “Ze huren IT-specialisten in om het havensysteem te hacken, maken kopiecontainers of rijden even snel met een container het terrein af om de coke eruit te halen en gaan daarna pas door de containerscan. Of ze laten een fakefirma de koelelementen van een zogenaamd kapotte koelcontainer repareren. Het is echt een kat- en muisspel tussen criminelen en overheid.”
Volgens Voeten zijn de uithalers (de criminelen die de drugs uit de containers weten te halen) vaak Marokkaanse groepen uit België, die in opdracht van Nederlandse drugssyndicaten werken. “Financiële zorgen zijn niet de enige motivatie; het zijn er velerlei en ze zijn nooit eenduidig.” De verleiding van het grote geld en de status en het respect dat je daarmee krijgt, spelen een belangrijke rol bij dit ‘voetvolk’.
Voor de grotere jongens draait het meer om spanning, macht of soms zelfs uit verveling. “Ik sprak een rijkeluiszoontje die graag de onderkant van de samenleving wilde leren kennen. Hij werd actief in de synthetische drugs, werd gepakt en heeft nu inderdaad die onderkant leren kennen. Maar ik ken ook een kapitein die naar Marokko voer, 30 duizend euro verdiende met het afgeven van een pakketje en dat bedrag deelde met zijn personeel. Why not?, was zijn reactie.”
De tekst gaat verder onder de foto:

Ondermijnende industrie

Slechts 3 tot 4 procent van de 7,5 miljoen containers die jaarlijks de Rotterdamse haven passeren, worden gecontroleerd door de douane. Er wordt wel een risico-inschatting per container gemaakt, op verschillende niveaus en soms al in het land van herkomst. Maar hoeveel cocaïne er precies de Rotterdamse binnenkomt, weet niemand. “Er wordt gezegd tien procent van de productie op de plantages, maar misschien praat iedereen elkaar wel na.”
Vorig jaar werd in Rotterdam bijna twee keer zoveel drugs in beslag genomen dan het jaar daarvoor. Volgens Voeten kan dat komen door een stijging van het aantal transporten, maar ook door strengere controles. “Maar daar zijn geen betrouwbare cijfers over. Op de straatwaarde van de drugs heeft het trouwens geen invloed.”
Hij maakt zich zorgen over de vermenging van de onder- en bovenwereld. “De witwaspraktijken in kleine winkeltjes, de gokhuizen en de mensenhandel: het heeft allemaal met elkaar te maken. Het is een ontzettend ondermijnende industrie. Door drugshandel creëer je concurrentievervalsing, straffeloosheid, verlies van vertrouwen bij de burger in de autoriteiten, verkeerde verwachtingspatronen bij de jeugd die denkt dat leren en werken voor de dommen is.”

Schade beperken

Dat de strijd tegen de drugseconomie niet te winnen valt, betekent niet dat de strijd gestaakt kan worden en de georganiseerde misdaad de overwinning gegund kan worden. Het is volgens Voeten namelijk wel mogelijk om het probleem op een pragmatische wijze beheersbaar te maken en de schade te beperken. Dan moet wel op alle lagen de drugseconomie krachtdadig en gemeenschappelijk worden aangepakt.
“De nationale politie heeft onlangs een goede slag geslagen door mee te lezen met miljoenen versleutelde berichten, waardoor ze invallen konden doen bij de grote jongens. De Rotterdamse wijkgerichte aanpak met stadsmariniers die de ondermijning bestrijden, werkt ook goed. Net als de zogeheten patseraanpak. Want de overlast gevende dealertjes met hun dure auto’s en kleding, zijn de rotte appels die zo’n verkeerd voorbeeld geven naar anderen. Door hun status af te pakken, laat je zien dat misdaad niet loont.”

Liquidaties en platgebrande plantages

Volgens Voeten zou de Belgische aanpak ook voor Nederland een goed idee zijn: boetes uitdelen aan dealers en gebruikers als ze gepakt worden bij een transactie. Hij zou het een ‘onvrijwillige solidariteitsbijdrage’ willen noemen, in plaats van een boete. “Die drugshandel veroorzaakt zoveel schade op cultureel -, sociaal - en economisch gebied. Maar ook op psychologisch en medisch vlak. De gebruiker zou daar ook aan moeten meebetalen, maar die suggestie wordt mij niet overal in dank afgenomen.”
Ook zouden de gebruikers zich moeten realiseren dat zij mede verantwoordelijk zijn voor het in stand houden van de drugscriminaliteit. “De liquidaties, de platgebrande cocaplantages, de milieuvervuiling bij de productie van synthetische drugs. Die dubbele moraal van de yogasnuivers die doordeweeks milieubewust bezig zijn, maar in het weekeinde lekker snuiven en slikken, houdt een fout mens- en milieubeleid in stand.”
Hij schetst tot slot een somber toekomstbeeld, van "een doorgedraaide kapitalistische samenleving, waarbij een steeds grotere groep mensen zich afzondert en hun trieste lot ontvlucht door zicht te drogeren en zich apathisch te roken. Terwijl anderen juist harder gaan werken met cocaïne of speed op. "Zo zijn drugs de smeerolie van dit kapitalistische systeem.”