nieuws

Kunst als alternatief voor de jaarlijkse herdenking bij het Indisch monument in Rotterdam

Voor Indische Nederlanders is 15 augustus is een gedenkwaardige dag. Op deze dag worden de slachtoffers van de Japanse bezetting van Nederlands-Indië en het einde van de Tweede Wereldoorlog herdacht. Precies 75 jaar na dato is de herdenking zaterdag in Rotterdam door het coronavirus net even anders.
Geen publiek, geen bijeenkomst, maar wapperende vlaggen vanaf het balkon en een livestream vanaf De Boompjes met een bijzonder warm decor, gemaakt door kunstenares Mei Oele. De herdenking op de kade is dit jaar niet drukbezocht. Een handjevol mensen loopt druk heen en weer om alles klaar te maken voor de livestream van 11:00 uur.
"Het is maar goed ook dat mensen gewoon thuis kunnen kijken. De groep die vaak komt herdenken, is al ouder en loopt extra veel risico. Hopelijk kunnen we dit volgend jaar weer echt samen doen", zegt Dewi Reijs.
Dewi is sinds dit jaar bestuurslid van Stichting Herdenking 15 augustus 1945 en is zaterdag ook jarig. Met het ouder worden is ze meer gaan stilstaan bij haar achtergrond en verleden. "Mijn opa en oma moesten een heel nieuw leven opbouwen en dat was niet altijd even makkelijk." Lees meer: Livestream terugkijken Indië: Herdenking in Rotterdam Ook de 20-jarige Mei Oele is aanwezig. Zij maakte het decor als achtergrond van de online herdenking piekfijn in orde. Vorig jaar deed de jonge designer niet mee aan de herdenking van 15 augustus. Ze wist wel dat die bestond, maar voor haar betekende stilstaan bij wat er is gebeurd in Nederlands-Indië gewoon niet veel. Pas dit jaar is ze bewust aan het herdenken en probeert ze dat ook te delen, bijvoorbeeld via sociale media en door haar kunst. "Want als we het verleden geen plek geven en er niet bij stilstaan, mis je eigenlijk ook een deel van jezelf."

De opgraving van ons verdriet

Drie jaar geleden begon de half-Indonesische Mei haar zoektocht naar haar verleden. Toen haar Indische opa in 2016 overleed, kreeg ze zes verhuisdozen vol fotoboeken. Door deze foto’s te bekijken leerde ze de verhalen kennen die zo lang verborgen waren gebleven. Zowel tijdens als na de oorlog. Mei voelde zich voor het eerst verbonden met haar geschiedenis. "Dit is eigenlijk een zoektocht naar mezelf en wie ik ben. De oorlog die mijn opa heeft meegemaakt is aanwezig in mij."
Ze ging ermee aan de slag en maakte van haar geschiedenis haar afstudeerwerk voor de Willem de Kooning Academie, studierichting Fotografie. Ze gaf haar werk de titel 'De opgraving van ons verdriet' mee.
Op verzoek van Dewi heeft Mei dit werk als inspiratie gebruikt voor het decor van de Indië-herdenking dit jaar.

Woonkamer

Tijdens het bladeren door haar familiegeschiedenis kwam Mei een bijzondere plek wel erg vaak tegen: haar opa’s woonkamer, gewoon hier in Nederland. Mei vond het er niet Indonesisch uitzien. "Het matcht niet met het idee dat ik erbij had. Het had een retro geel of groenachtig behang, iets wat je nu niet veel meer ziet." Ze dook meer foto’s in. Foto’s van andere Indonesische families. En ook daar aan de muur herkende ze vaak hetzelfde behang. "Het is een beeld van het verleden en brengt je terug in die sfeer."
Simpel dus, het retro behang moest de woonkamer creëren die dit decor van de herdenking is geworden. "Het was wel even zoeken om zulk behang vandaag de dag nog te vinden in een doorsnee behangzaak."

Familiefoto’s

Op het retrobehang heeft Mei foto’s van families gehangen, die mensen zelf hebben ingestuurd. Ook Dewi heeft haar familiefoto ertussen hangen. Ze weet alle familieleden aan te wijzen: "Mijn moeder staat hier in het midden, hier is mijn opa Eddy, mijn oma Corrie, tante Liene, moeder Jola, tante Joyce, oom Ronnie en oom Richard. In 1949 is heel de familie met de boot naar Nederland gekomen. En uiteindelijk is iedereen hier gebleven," vertelt ze trots. "Ik vind het heel bijzonder dat hij hier hangt. Heel de familie is erg trots. Het is heel bijzonder te zien dat het zo weer tot leven komt."

Balkon-actie

Voor de balkon-actie konden mensen een familiefoto insturen. Deze zijn op vlaggen gedrukt en opgehaald. Vandaag hangen de vlaggen over het balkon, aan een stok of voor het raam. "Als mensen hem maar zien!" roept bestuurslid Dewi. Het doel van de actie is dat mensen in gesprek met elkaar raken en hun verhalen delen. "Buren of mensen die langslopen zullen vragen stellen, wat dit voor dag is en wie dat zijn op die foto en zo zullen er gesprekken ontstaan", legt Dewi uit. Ze vond het erg emotioneel toen de stichting de vlaggen binnenkreeg. "Het was net alsof de verhalen en families weer helemaal tot leven kwamen. Zo kunnen we op een positieve manier herdenken."
Marie-Thérèse Woltering, voorzitter van de Stichting Herdenking 15 augustus 1945 en loco-burgemeester Bert Wijbenga spreken tijdens de herdenking. De muzikale bijdrage is dit jaar geleverd door Dewi Pechler en Ivar Vermeulen.